Рама
स तस्य चापनिर्घोषात् कुपितो नैरृतर्षभः । अमृष्यमाणस् तं घोषम् अभिदुद्राव राघवम् ॥
ततस् तु वातोद्धतमेघकल्पं; भुजंगराजोत्तमभोगबाहुम् । तम् आपतन्तं धरणीधराभम्; उवाच रामो युधि कुम्भकर्णम् ॥
आगच्छ रक्षोऽधिपमा विषादम्; अवस्थितो ऽहं प्रगृहीतचापः । अवेहि मां शक्रसपत्न रामम्; अयं मुहूर्ताद् भविता विचेताः ॥
रामो ऽयम् इति विज्ञाय जहास विकृतस्वनम् । पातयन्न् इव सर्वेषां हृदयानि वनौकसाम् ॥
प्रहस्य विकृतं भीमं स मेघस्वनितोपमम् । कुम्भकर्णो महातेजा राघवं वाक्यम् अब्रवीत् ॥
नाहं विराधो विज्ञेयो न कबन्धः खरो न च । न वाली न च मारीचः कुम्भकर्णो ऽहम् आगतः ॥
पश्य मे मुद्गरं घोरं सर्वकालायसं महत् । अनेन निर्जिता देवा दानवाश् च मया पुरा ॥
विकर्णनास इति मां नावज्ञातुं त्वम् अर्हसि । स्वल्पापि हि न मे पीडा कर्णनासाविनाशनात् ॥
दर्शयेक्ष्वाकुशार्दूल वीर्यं गात्रेषु मे लघु । ततस् त्वां भक्षयिष्यामि दृष्टपौरुषविक्रमम् ॥
स कुम्भकर्णस्य वचो निशम्य; रामः सुपुङ्खान् विससर्ज बाणान् । तैर् आहतो वज्रसमप्रवेगैर्; न चुक्षुभे न व्यथते सुरारिः ॥
यैः सायकैः सालवरा निकृत्ता; वाली हतो वानरपुंगवश् च । ते कुम्भकर्णस्य तदा शरीरं; वज्रोपमा न व्यथयां प्रचक्रुः ॥
स वारिधारा इव सायकांस् तान्; पिबञ् शरीरेण महेन्द्रशत्रुः । जघान रामस्य शरप्रवेगं; व्याविध्य तं मुद्गरम् उग्रवेगम् ॥
ततस् तु रक्षः क्षतजानुलिप्तं; वित्रासनं देवमहाचमूनाम् । व्याविध्य तं मुद्गरम् उग्रवेगं; विद्रावयाम् आस चमूं हरीणाम् ॥
वायव्यम् आदाय ततो वरास्त्रं; रामः प्रचिक्षेप निशाचराय । समुद्गरं तेन जहार बाहुं; स कृत्तबाहुस् तुमुलं ननाद ॥
स तस्य बाहुर् गिरिशृङ्गकल्पः; समुद्गरो राघवबाणकृत्तः । पपात तस्मिन् हरिराजसैन्ये; जघान तां वानरवाहिनीं च ॥
ते वानरा भग्नहतावशेषाः; पर्यन्तम् आश्रित्य तदा विषण्णाः । प्रवेपिताङ्गा ददृशुः सुघोरं; नरेन्द्ररक्षोऽधिपसंनिपातम् ॥
स कुम्भकर्णो ऽस्त्रनिकृत्तबाहुर्; महान् निकृत्ताग्र इवाचलेन्द्रः । उत्पाटयाम् आस करेण वृक्षं; ततो ऽभिदुद्राव रणे नरेन्द्रम् ॥
तं तस्य बाहुं सह सालवृक्षं; समुद्यतं पन्नगभोगकल्पम् । ऐन्द्रास्त्रयुक्तेन जहार रामो; बाणेन जाम्बूनदचित्रितेन ॥
स कुम्भकर्णस्य भुजो निकृत्तः; पपात भूमौ गिरिसंनिकाशः । विवेष्टमानो निजघान वृक्षाञ्; शैलाञ् शिलावानरराक्षसांश् च ॥
तं छिन्नबाहुं समवेक्ष्य रामः; समापतन्तं सहसा नदन्तम् । द्वाव् अर्धचन्द्रौ निशितौ प्रगृह्य; चिच्छेद पादौ युधि राक्षसस्य ॥
निकृत्तबाहुर् विनिकृत्तपादो; विदार्य वक्त्रं वडवामुखाभम् । दुद्राव रामं सहसाभिगर्जन्; राहुर् यथा चन्द्रम् इवान्तरिक्षे ॥
अपूरयत् तस्य मुखं शिताग्रै; रामः शरैर् हेमपिनद्धपुङ्खैः । स पूर्णवक्त्रो न शशाक वक्तुं; चुकूज कृच्छ्रेण मुमोह चापि ॥
अथाददे सूर्यमरीचिकल्पं; स ब्रह्मदण्डान्तककालकल्पम् । अरिष्टम् ऐन्द्रं निशितं सुपुङ्खं; रामः शरं मारुततुल्यवेगम् ॥
तं वज्रजाम्बूनदचारुपुङ्खं; प्रदीप्तसूर्यज्वलनप्रकाशम् । महेन्द्रवज्राशनितुल्यवेगं; रामः प्रचिक्षेप निशाचराय ॥
स सायको राघवबाहुचोदितो; दिशः स्वभासा दश संप्रकाशयन् । विधूमवैश्वानरदीप्तदर्शनो; जगाम शक्राशनितुल्यविक्रमः ॥
स तन् महापर्वतकूटसंनिभं; विवृत्तदंष्ट्रं चलचारुकुण्डलम् । चकर्त रक्षोऽधिपतेः शिरस् तदा; यथैव वृत्रस्य पुरा पुरंदरः ॥
तद् रामबाणाभिहतं पपात; रक्षःशिरः पर्वतसंनिकाशम् । बभञ्ज चर्यागृहगोपुराणि; प्राकारम् उच्चं तम् अपातयच् च ॥
तच् चातिकायं हिमवत्प्रकाशं; रक्षस् तदा तोयनिधौ पपात । ग्राहान् महामीनचयान् भुजंगमान्; ममर्द भूमिं च तथा विवेश ॥
तस्मिर् हते ब्राह्मणदेवशत्रौ; महाबले संयति कुम्भकर्णे । चचाल भूर् भूमिधराश् च सर्वे; हर्षाच् च देवास् तुमुलं प्रणेदुः ॥
ततस् तु देवर्षिमहर्षिपन्नगाः; सुराश् च भूतानि सुपर्णगुह्यकाः । सयक्षगन्धर्वगणा नभोगताः; प्रहर्षिता राम पराक्रमेण ॥
प्रहर्षम् ईयुर् बहवस् तु वानराः; प्रबुद्धपद्मप्रतिमैर् इवाननैः । अपूजयन् राघवम् इष्टभागिनं; हते रिपौ भीमबले दुरासदे ॥
स कुम्भकर्णं सुरसैन्यमर्दनं; महत्सु युद्धेष्व् अपराजितश्रमम् । ननन्द हत्वा भरताग्रजो रणे; महासुरं वृत्रम् इवामराधिपः ॥
sa tasya cāpanirghoṣāt kupito nairṛtarṣabhaḥ | amṛṣyamāṇas taṃ ghoṣam abhidudrāva rāghavam ||
tatas tu vātoddhatameghakalpaṃ; bhujaṃgarājottamabhogabāhum | tam āpatantaṃ dharaṇīdharābham; uvāca rāmo yudhi kumbhakarṇam ||
āgaccha rakṣo'dhipamā viṣādam; avasthito 'haṃ pragṛhītacāpaḥ | avehi māṃ śakrasapatna rāmam; ayaṃ muhūrtād bhavitā vicetāḥ ||
rāmo 'yam iti vijñāya jahāsa vikṛtasvanam | pātayann iva sarveṣāṃ hṛdayāni vanaukasām ||
prahasya vikṛtaṃ bhīmaṃ sa meghasvanitopamam | kumbhakarṇo mahātejā rāghavaṃ vākyam abravīt ||
nāhaṃ virādho vijñeyo na kabandhaḥ kharo na ca | na vālī na ca mārīcaḥ kumbhakarṇo 'ham āgataḥ ||
paśya me mudgaraṃ ghoraṃ sarvakālāyasaṃ mahat | anena nirjitā devā dānavāś ca mayā purā ||
vikarṇanāsa iti māṃ nāvajñātuṃ tvam arhasi | svalpāpi hi na me pīḍā karṇanāsāvināśanāt ||
darśayekṣvākuśārdūla vīryaṃ gātreṣu me laghu | tatas tvāṃ bhakṣayiṣyāmi dṛṣṭapauruṣavikramam ||
sa kumbhakarṇasya vaco niśamya; rāmaḥ supuṅkhān visasarja bāṇān | tair āhato vajrasamapravegair; na cukṣubhe na vyathate surāriḥ ||
yaiḥ sāyakaiḥ sālavarā nikṛttā; vālī hato vānarapuṃgavaś ca | te kumbhakarṇasya tadā śarīraṃ; vajropamā na vyathayāṃ pracakruḥ ||
sa vāridhārā iva sāyakāṃs tān; pibañ śarīreṇa mahendraśatruḥ | jaghāna rāmasya śarapravegaṃ; vyāvidhya taṃ mudgaram ugravegam ||
tatas tu rakṣaḥ kṣatajānuliptaṃ; vitrāsanaṃ devamahācamūnām | vyāvidhya taṃ mudgaram ugravegaṃ; vidrāvayām āsa camūṃ harīṇām ||
vāyavyam ādāya tato varāstraṃ; rāmaḥ pracikṣepa niśācarāya | samudgaraṃ tena jahāra bāhuṃ; sa kṛttabāhus tumulaṃ nanāda ||
sa tasya bāhur giriśṛṅgakalpaḥ; samudgaro rāghavabāṇakṛttaḥ | papāta tasmin harirājasainye; jaghāna tāṃ vānaravāhinīṃ ca ||
te vānarā bhagnahatāvaśeṣāḥ; paryantam āśritya tadā viṣaṇṇāḥ | pravepitāṅgā dadṛśuḥ sughoraṃ; narendrarakṣo'dhipasaṃnipātam ||
sa kumbhakarṇo 'stranikṛttabāhur; mahān nikṛttāgra ivācalendraḥ | utpāṭayām āsa kareṇa vṛkṣaṃ; tato 'bhidudrāva raṇe narendram ||
taṃ tasya bāhuṃ saha sālavṛkṣaṃ; samudyataṃ pannagabhogakalpam | aindrāstrayuktena jahāra rāmo; bāṇena jāmbūnadacitritena ||
sa kumbhakarṇasya bhujo nikṛttaḥ; papāta bhūmau girisaṃnikāśaḥ | viveṣṭamāno nijaghāna vṛkṣāñ; śailāñ śilāvānararākṣasāṃś ca ||
taṃ chinnabāhuṃ samavekṣya rāmaḥ; samāpatantaṃ sahasā nadantam | dvāv ardhacandrau niśitau pragṛhya; ciccheda pādau yudhi rākṣasasya ||
nikṛttabāhur vinikṛttapādo; vidārya vaktraṃ vaḍavāmukhābham | dudrāva rāmaṃ sahasābhigarjan; rāhur yathā candram ivāntarikṣe ||
apūrayat tasya mukhaṃ śitāgrai; rāmaḥ śarair hemapinaddhapuṅkhaiḥ | sa pūrṇavaktro na śaśāka vaktuṃ; cukūja kṛcchreṇa mumoha cāpi ||
athādade sūryamarīcikalpaṃ; sa brahmadaṇḍāntakakālakalpam | ariṣṭam aindraṃ niśitaṃ supuṅkhaṃ; rāmaḥ śaraṃ mārutatulyavegam ||
taṃ vajrajāmbūnadacārupuṅkhaṃ; pradīptasūryajvalanaprakāśam | mahendravajrāśanitulyavegaṃ; rāmaḥ pracikṣepa niśācarāya ||
sa sāyako rāghavabāhucodito; diśaḥ svabhāsā daśa saṃprakāśayan | vidhūmavaiśvānaradīptadarśano; jagāma śakrāśanitulyavikramaḥ ||
sa tan mahāparvatakūṭasaṃnibhaṃ; vivṛttadaṃṣṭraṃ calacārukuṇḍalam | cakarta rakṣo'dhipateḥ śiras tadā; yathaiva vṛtrasya purā puraṃdaraḥ ||
tad rāmabāṇābhihataṃ papāta; rakṣaḥśiraḥ parvatasaṃnikāśam | babhañja caryāgṛhagopurāṇi; prākāram uccaṃ tam apātayac ca ||
tac cātikāyaṃ himavatprakāśaṃ; rakṣas tadā toyanidhau papāta | grāhān mahāmīnacayān bhujaṃgamān; mamarda bhūmiṃ ca tathā viveśa ||
tasmir hate brāhmaṇadevaśatrau; mahābale saṃyati kumbhakarṇe | cacāla bhūr bhūmidharāś ca sarve; harṣāc ca devās tumulaṃ praṇeduḥ ||
tatas tu devarṣimaharṣipannagāḥ; surāś ca bhūtāni suparṇaguhyakāḥ | sayakṣagandharvagaṇā nabhogatāḥ; praharṣitā rāma parākrameṇa ||
praharṣam īyur bahavas tu vānarāḥ; prabuddhapadmapratimair ivānanaiḥ | apūjayan rāghavam iṣṭabhāginaṃ; hate ripau bhīmabale durāsade ||
sa kumbhakarṇaṃ surasainyamardanaṃ; mahatsu yuddheṣv aparājitaśramam | nananda hatvā bharatāgrajo raṇe; mahāsuraṃ vṛtram ivāmarādhipaḥ ||
未能识别诗律
Услышав звук лука, разгневанный бык найрритов, не терпя этого звука, бросился на Рагхаву. Тогда Рама в битве сказал Кумбхакарне, набегавшему как поднятая ветром туча, с руками, подобными кольцам великого змея, и телом, похожим на гору: «Подходи, владыка ракшасов, не унывай. Я стою с луком в руке. Знай меня, враг Шакры: я Рама, и через мгновение ты будешь лишён сознания». Узнав, что перед ним Рама, Кумбхакарна засмеялся безобразным звуком, словно роняя сердца всех лесных жителей. Его страшный смех был подобен грому тучи, и великосияющий Кумбхакарна сказал Рагхаве: «Я не Вирадха, не Кабандха, не Кхара, не Вали и не Марича. Я пришёл как Кумбхакарна. Посмотри на мою страшную великую железную дубину: прежде ею я победил богов и данавов. Не презирай меня как безухого и безносого: от потери ушей и носа у меня нет даже малой боли. Покажи, тигр Икшваку, свою доблесть на моём теле, а затем я съем тебя, увидев твоё мужество и подвиг». Услышав его слова, Рама выпустил хорошо оперённые стрелы; они летели со скоростью ваджры, но враг богов, поражённый ими, не содрогнулся и не страдал. Те самые стрелы, которыми были срезаны лучшие саловые деревья и убит Вали, бык среди ванаров, тогда не причинили боли телу Кумбхакарны. Враг Махендры словно пил эти стрелы телом, как потоки воды, и, размахнув грозной дубиной, разбил напор стрел Рамы. Затем ракшас, измазанный кровью, устрашающий великие войска богов, размахнул этой грозной дубиной и обратил в бегство войско ванаров. Тогда Рама взял лучшее оружие Ваявью и метнул его в ночного скитальца: этим оружием он отсёк руку вместе с дубиной, и Кумбхакарна с отсечённой рукой громко заревел. Его рука, подобная горной вершине, отсечённая стрелой Рагхавы вместе с дубиной, упала на войско царя ванаров и поразила его. Оставшиеся ванары, разбитые и потрясённые, отошли к краю и, дрожа всем телом, смотрели на страшное столкновение царя людей и владыки ракшасов. Кумбхакарна, с рукой, отсечённой оружием, великий как царь гор со срубленной вершиной, другой рукой вырвал дерево и бросился в битве на царя людей. Рама стрелой, украшенной золотом и соединённой с Аиндрой, отсёк эту поднятую руку вместе с саловым деревом, подобную кольцу змея. Отсечённая рука Кумбхакарны, подобная горе, упала на землю и, извиваясь, разбила деревья, горы, камни, ванаров и ракшасов. Увидев, что руки ракшаса отсечены, но он всё равно внезапно набегает с рёвом, Рама взял две острые полулунные стрелы и в битве отсёк ему ноги. Лишённый рук и ног, Кумбхакарна раскрыл пасть, подобную пасти Вадавы, и с рёвом бросился на Раму, как Раху в небе бросается на луну. Рама наполнил его пасть острыми стрелами с золотыми перьями; с наполненной пастью он не мог говорить, только тяжело хрипел и помрачился. Затем Рама взял неотразимую острую Аиндру-стрелу, хорошо оперённую, равную скорости ветра, подобную солнечному лучу, жезлу Брахмы, Антаке и Кале. Эту стрелу с прекрасными золотыми перьями, сияющую как пылающее солнце и огонь, летящую со скоростью ваджры Индры, Рама метнул в ночного скитальца. Направленная рукой Рагхавы, она осветила своим сиянием десять сторон, видом как бездымный огонь, и пошла с мощью молнии Шакры. Тогда она отсекла голову владыки ракшасов, подобную вершине великой горы, с раскрытыми клыками и качающимися прекрасными серьгами, как некогда Пурандара отсёк голову Вритры. Голова ракшаса, поражённая стрелой Рамы и подобная горе, упала, разбила проходы, дома и ворота и обрушила высокую стену. Огромное тело ракшаса, сиявшее как Химават, упало в океан, раздавило крокодилов, стаи больших рыб и змей и вошло в землю. Когда могучий Кумбхакарна, враг брахманов и богов, был убит в битве, земля и все горы дрогнули, а боги от радости громко возгласили. Деварши, махарши, змеи, боги, существа, супарны, гухьяки, якши и гандхарвы в небе возрадовались подвигу Рамы. Многие ванары с лицами, подобными раскрытым лотосам, почитали Рагхаву, получившего желанную долю, когда был убит страшносильный и неприступный враг. Старший брат Бхараты возрадовался, убив в бою Кумбхакарну, сокрушителя войск богов, не знавшего поражения в великих битвах, как владыка бессмертных возрадовался, убив великого асуру Вритру.
80d5f9f3ddc4 · 发布于 2026年6月22日 00:00:00 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Кумбхакарна падает не от множества ударов, а от оружия Рамы. Его тело остаётся колоссальным даже в гибели, но величие формы не спасает того, кто стоит против дхармы и против Самого Господа.