अथ ऋक्षरजा नाम वालिसुग्रीवयोः पिता । सर्ववानरराजासीत् तेजसा इव भास्करः ॥
स तु राज्यं चिरं कृत्वा वानराणां हरीश्वरः । ततस् त्वर्क्षरजा नाम कालधर्मेण संगतः ॥
तस्मिन्न् अस्तमिते वाली मन्त्रिभिर् मन्त्रकोविदैः । पित्र्ये पदे कृतो राजा सुग्रीवो वालिनः पदे ॥
सुग्रीवेण समं त्व् अस्य अद्वैधं छिद्रवर्जितम् । अहार्यं सख्यम् अभवद् अनिलस्य यथाग्निना ॥
एष शापवशाद् एव न वेदबलम् आत्मनः । वालिसुग्रीवयोर् वैरं यदा रामसमुत्थितम् ॥
न ह्य् एष राम सुग्रीवो भ्राम्यमाणो ऽपि वालिना । वेदयानो न च ह्य् एष बलम् आत्मनि मारुतिः ॥
पराक्रमोत्साह मतिप्रतापैः; सौशील्यमाधुर्यनयानयैश् च । गाम्भीर्यचातुर्यसुवीर्यधैर्यैर्; हनूमतः को ऽप्य् अधिको ऽस्ति लोके ॥
असौ पुरा व्याकरणं ग्रहीष्यन्; सूर्योन्मुखः पृष्ठगमः कपीन्द्रः । उद्यद्गिरेर् अस्तगिरिं जगाम; ग्रन्थं महद् धारयद् अप्रमेयः ॥
प्रवीविविक्षोर् इव सागरस्य; लोकान् दिधक्षोर् इव पावकस्य । लोकक्षयेष्व् एव यथान्तकस्य; हनूमतः स्थास्यति कः पुरस्तात् ॥
एषो ऽपि चान्ये च महाकपीन्द्राः; सुग्रीवमैन्दद्विविदाः सनीलाः । सतारतारेयनलाः सरम्भास्; त्वत्कारणाद् राम सुरैर् हि सृष्टाः ॥
तद् एतत् कथितं सर्वं यन् मां त्वं परिपृच्छसि । हनूमतो बालभावे कर्मैतत् कथितं मया ॥
दृष्टः संभाषितश् चासि राम गच्छमहे वयम् । एवम् उक्त्वा गताः सर्वे ऋषयस् ते यथागतम् ॥
atha ṛkṣarajā nāma vālisugrīvayoḥ pitā | sarvavānararājāsīt tejasā iva bhāskaraḥ ||
sa tu rājyaṃ ciraṃ kṛtvā vānarāṇāṃ harīśvaraḥ | tatas tvarkṣarajā nāma kāladharmeṇa saṃgataḥ ||
tasminn astamite vālī mantribhir mantrakovidaiḥ | pitrye pade kṛto rājā sugrīvo vālinaḥ pade ||
sugrīveṇa samaṃ tv asya advaidhaṃ chidravarjitam | ahāryaṃ sakhyam abhavad anilasya yathāgninā ||
eṣa śāpavaśād eva na vedabalam ātmanaḥ | vālisugrīvayor vairaṃ yadā rāmasamutthitam ||
na hy eṣa rāma sugrīvo bhrāmyamāṇo 'pi vālinā | vedayāno na ca hy eṣa balam ātmani mārutiḥ ||
parākramotsāha matipratāpaiḥ; sauśīlyamādhuryanayānayaiś ca | gāmbhīryacāturyasuvīryadhairyair; hanūmataḥ ko 'py adhiko 'sti loke ||
asau purā vyākaraṇaṃ grahīṣyan; sūryonmukhaḥ pṛṣṭhagamaḥ kapīndraḥ | udyadgirer astagiriṃ jagāma; granthaṃ mahad dhārayad aprameyaḥ ||
pravīvivikṣor iva sāgarasya; lokān didhakṣor iva pāvakasya | lokakṣayeṣv eva yathāntakasya; hanūmataḥ sthāsyati kaḥ purastāt ||
eṣo 'pi cānye ca mahākapīndrāḥ; sugrīvamaindadvividāḥ sanīlāḥ | satāratāreyanalāḥ sarambhās; tvatkāraṇād rāma surair hi sṛṣṭāḥ ||
tad etat kathitaṃ sarvaṃ yan māṃ tvaṃ paripṛcchasi | hanūmato bālabhāve karmaitat kathitaṃ mayā ||
dṛṣṭaḥ saṃbhāṣitaś cāsi rāma gacchamahe vayam | evam uktvā gatāḥ sarve ṛṣayas te yathāgatam ||
Затем был царь всех обезьян по имени Рикшараджа, отец Вали и Сугривы, сиявший как солнце. Этот владыка обезьян долго правил обезьяньим царством, а затем, по имени Рикшараджа, соединился с законом времени. Когда он зашёл, как солнце, министры, искусные в совете, поставили Вали царём на отцовское место, а Сугриву — на место при Вали. У Ханумана с Сугривой была недвойственная, нерушимая и неотнимаемая дружба, как у ветра с огнём. Именно из-за власти проклятия он не знал собственной силы, когда между Вали и Сугривой возникла вражда, связанная с тобой. Ведь, о Рама, даже видя, как Вали мучит Сугриву, сын Марута не сознавал силы в себе. В мире нет никого превосходящего Ханумана в подвиге, рвении, разуме, величии, доброте, мягкости, умении вести политику и применять её, глубине, искусности, великой доблести и стойкости. Прежде, желая постичь грамматику, этот неизмеримый владыка обезьян шёл задом от горы восхода к горе заката, лицом к солнцу, удерживая в памяти великий трактат. Кто устоит перед Хануманом, как перед океаном, желающим войти в мир, как перед огнём, желающим сжечь миры, или как перед Антакой при разрушении миров? И он, и другие великие владыки обезьян — Сугрива, Маинда, Двивида, Нила, Тара, Тарея, Нала и Рамбха — были созданы богами ради тебя, о Рама. Так я рассказал всё, о чём ты меня спрашивал; это деяние Ханумана в детстве рассказано мной. Мы увидели тебя и поговорили с тобой, Рама; теперь мы уходим». Сказав так, все те риши ушли тем же путём, каким пришли.
f8635b67a5a2 · 发布于 2026年6月22日 00:00:00 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Агастья завершает рассказ главным смыслом: Хануман не слабел, он был удержан от преждевременного знания собственной силы. Его могущество, мудрость и дружба с Сугривой были подготовлены ради служения Раме.