अथ कश्यपपत्नीनां यत्प्रसूतमिदं जगत्
अदितिर्दितिर्दनुः काष्ठा अरिष्टा सुरसा इला
मुनिः क्रोधवशा ताम्रा सुरभिः सरमा तिमिः
तिमेर्यादोगणा आसन् श्वापदाः सरमासुताः
सुरभेर्महिषा गावो ये चान्ये द्विशफा नृप
ताम्रायाः श्येनगृध्राद्या मुनेरप्सरसां गणाः
दन्दशूकादयः सर्पा राजन् क्रोधवशात्मजाः
इलाया भूरुहाः सर्वे यातुधानाश्च सौरसाः
अरिष्टायास्तु गन्धर्वाः काष्ठाया द्विशफेतराः
सुता दनोरेकषष्टिस्तेषां प्राधानिकाञ् शृणु
atha kaśyapapatnīnāṃ yatprasūtamidaṃ jagat
aditirditirdanuḥ kāṣṭhā ariṣṭā surasā ilā
muniḥ krodhavaśā tāmrā surabhiḥ saramā timiḥ
timeryādogaṇā āsan śvāpadāḥ saramāsutāḥ
surabhermahiṣā gāvo ye cānye dviśaphā nṛpa
tāmrāyāḥ śyenagṛdhrādyā munerapsarasāṃ gaṇāḥ
dandaśūkādayaḥ sarpā rājan krodhavaśātmajāḥ
ilāyā bhūruhāḥ sarve yātudhānāśca saurasāḥ
ariṣṭāyāstu gandharvāḥ kāṣṭhāyā dviśaphetarāḥ
sutā danorekaṣaṣṭisteṣāṃ prādhānikāñ śṛṇu
«А теперь — жёны Кашьяпы, чьим порождением явился этот мир: Адити, Дити, Дану, Каштха, Аришта, Сураса, Ила, Муни, Кродхаваша, Тамра, Сурабхи, Сарама и Тими. От Тими произошли сонмы водяных тварей, хищные звери — сыны Сарамы; от Сурабхи — буйволы, коровы и прочие двукопытные, царь; от Тамры — ястребы, коршуны и прочие; от Муни — сонмы апсар. Дандашуки и прочие змеи, царь, — сыны Кродхаваши; от Илы — все деревья, а ятудханы — от Сурасы; от Аришты — гандхарвы, от Каштхи — однокопытные».
173b523238b2 · published Aug 14, 2026, 6:00:00 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Здесь список наконец объясняет сам себя: тринадцать жён одного человека — это тринадцать разрядов живого. Рыбы, хищники, скот, птицы, апсары, змеи, деревья, ятудханы, гандхарвы, лошади и три разряда богов и демонов. Опись природы записана как семейная роспись.
Тими — крупная рыба; Сарама — сука (та самая, что в двадцать шестой главе пятой песни носила заклятие Индры); Тамра — «медная», мать ястребов; Сурабхи — «благоуханная», мать коров. Имена матерей суть свойства их потомства.
Кродхаваша — «во власти гнева», и от неё змеи. Тот же сонм змеев так назывался в описании Махаталы; здесь названа его прародительница, и имя объясняет нрав.
Лошади не названы прямо: дви-шапха-итарах, «иные, чем двукопытные». Определение через отрицание — единственное в списке, и по нему видно, что счёт вёлся по копыту, а не по названию.