Śrīmad-Bhāgavatam
The Two Fire-Sticks9.14.44-49
4402 / 5136
LinuxTurn pages
Śrīmad-Bhāgavatam · 9.14.44-49
Devanāgarī

स्थालीस्थानं गतो ऽश्वत्थं शमीगर्भं विलक्ष्य सः
तेन द्वे अरणी कृत्वा उर्वशीलोककाम्यया
उर्वशीं मन्त्रतो ध्यायन्नधरारणिमुत्तराम्
आत्मानमुभयोर्मध्ये यत् तत् प्रजननं प्रभुः
तस्य निर्मन्थनाज् जातो जातवेदा विभावसुः
त्रय्या स विद्यया राज्ञा पुत्रत्वे कल्पितस्त्रिवृत्
तेनायजत यज्ञेशं भगवन्तमधोक्षजम्
उर्वशीलोकमन्विच्छन् सर्वदेवमयं हरिम्
एक एव पुरा वेदः प्रणवः सर्ववाङ्मयः
देवो नारायणो नान्य एको ऽग्निर्वर्ण एव च
पुरूरवस एवासीत् त्रयी त्रेतामुखे नृप
अग्निना प्रजया राजा लोकं गान्धर्वमेयिवान्

Transliteration (IAST)

sthālīsthānaṃ gato 'śvatthaṃ śamīgarbhaṃ vilakṣya saḥ
tena dve araṇī kṛtvā urvaśīlokakāmyayā
urvaśīṃ mantrato dhyāyannadharāraṇimuttarām
ātmānamubhayormadhye yat tat prajananaṃ prabhuḥ
tasya nirmanthanāj jāto jātavedā vibhāvasuḥ
trayyā sa vidyayā rājñā putratve kalpitastrivṛt
tenāyajata yajñeśaṃ bhagavantamadhokṣajam
urvaśīlokamanvicchan sarvadevamayaṃ harim
eka eva purā vedaḥ praṇavaḥ sarvavāṅmayaḥ
devo nārāyaṇo nānya eko 'gnirvarṇa eva ca
purūravasa evāsīt trayī tretāmukhe nṛpa
agninā prajayā rājā lokaṃ gāndharvameyivān

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
स्थाली-स्थानम् गतः अश्वत्थम् शमी-गर्भम् विलक्ष्य सःsthālī-sthānam gataḥ aśvattham śamī-garbham vilakṣya saḥпридя к месту горшка, увидев ашваттху, [выросшую] в лоне шами; горшка место пришедший ашваттху шами-лоно увидев он
तेन द्वे अरणी कृत्वा उर्वशी-लोक-काम्ययाtena dve araṇī kṛtvā urvaśī-loka-kāmyayāсделав из неё две араньи — из желания мира Урваши; тем две араньи сделав, Урваши мира желанием
उर्वशीम् मन्त्रतः ध्यायन् अधर-अरणिम् उत्तराम्urvaśīm mantrataḥ dhyāyan adhara-araṇim uttarāmпомышляя по мантре об Урваши как о нижней аранье, [о себе] — как о верхней; Урваши по мантре помышляющий нижнюю аранью, верхнюю
आत्मानम् उभयोः मध्ये यत् तत् प्रजननम् प्रभुःātmānam ubhayoḥ madhye yat tat prajananam prabhuḥа о себе; то, что между обеими, — [как] порождающее, владыка; себя, обеих посреди что то порождающее, владыка
तस्य निर्मन्थनात् जातः जात-वेदाः विभावसुःtasya nirmanthanāt jātaḥ jāta-vedāḥ vibhāvasuḥот пахтанья его родился Джатаведас, Вибхавасу; его пахтаньем рождён Джатаведас Вибхавасу
त्रय्या सः विद्यया राज्ञा पुत्रत्वे कल्पितः त्रि-वृत्trayyā saḥ vidyayā rājñā putratve kalpitaḥ tri-vṛtтроякою видьей он был устроен царём как сын — троякий; троякою он видьей царём в сыновстве устроен троякий
तेन अयजत यज्ञ-ईशम् भगवन्तम् अधोक्षजम्tena ayajata yajña-īśam bhagavantam adhokṣajamим он принёс жертву владыке жертвы, досточтимому Адхокшадже; им жертвовал жертвы владыке досточтимому Адхокшадже
उर्वशी-लोकम् अन्विच्छन् सर्व-देव-मयम् हरिम्urvaśī-lokam anvicchan sarva-deva-mayam harimжелая мира Урваши, — Хари, состоящему из всех богов; Урваши мира желающий всебогового Хари
एकः एव पुरा वेदः प्रणवः सर्व-वाक्-मयःekaḥ eva purā vedaḥ praṇavaḥ sarva-vāk-mayaḥпрежде была одна Веда — пранава, состоящая из всей речи; одна же прежде Веда пранава всеречесостоящая
देवः नारायणः न अन्यः एकः अग्निः वर्णः एव चdevaḥ nārāyaṇaḥ na anyaḥ ekaḥ agniḥ varṇaḥ eva caбог — Нараяна, и не иной; один огонь и одна варна; бог Нараяна, не иной, один огонь, варна же
पुरूरवसः एव आसीत् त्रयी त्रेता-मुखे नृपpurūravasaḥ eva āsīt trayī tretā-mukhe nṛpaот Пурураваса же произошло троякое [знание] в начале треты, о царь; от Пурураваса же было троякое в треты начале, о царь
अग्निना प्रजया राजा लोकम् गान्धर्वम् एयिवान्agninā prajayā rājā lokam gāndharvam eyivānогнём [и] потомством царь достиг мира гандхарвов; огнём, потомством царь мир гандхарвов достигший
Translation

«Придя к месту горшка, увидев ашваттху, [выросшую] в лоне шами, он, сделав из неё две араньи — из желания мира Урваши, — помышляя по мантре об Урваши как о нижней аранье, а о себе — как о верхней, а о том, что между обеими, — [как] порождающем, владыка… От пахтанья его родился Джатаведас, Вибхавасу; троякою видьей он был устроен царём как сын — троякий. Им он принёс жертву владыке жертвы, досточтимому Адхокшадже, желая мира Урваши, — Хари, состоящему из всех богов. Прежде была одна Веда — пранава, состоящая из всей речи; бог — Нараяна, и не иной; один огонь и одна варна. От Пурураваса же произошло троякое [знание] в начале треты, о царь; огнём [и] потомством царь достиг мира гандхарвов».

Version

4ccb23d42317 · published Aug 15, 2026, 2:00:00 PM UTC

Available inRU

Page between verses with