Śrīmad-Bhāgavatam
The Road That Brought Him10.38.1-10
4659 / 5136
LinuxTurn pages
Śrīmad-Bhāgavatam · 10.38.1-10

śrī-śuka uvāca

Devanāgarī

अक्रूरो ऽपि च तां रात्रिं मधु-पुर्यां महा-मतिः
उषित्वा रथम् आस्थाय प्रययौ नन्द-गोकुलम्
गच्छन् पथि महा-भागो भगवत्य् अम्बुजेक्षणे
भक्तिं पराम् उपगत एवम् एतद् अचिन्तयत्
किं मयाचरितं भद्रं किं तप्तं परमं तपः
किं वाथाप्य् अर्हते दत्तं यद् द्रक्ष्याम्य् अद्य केशवम्
ममैतद् दुर्लभं मन्य उत्तमः-श्लोक-दर्शनम्
विषयात्मनो यथा ब्रह्म- कीर्तनं शूद्र-जन्मनः
मैवं ममाधमस्यापि स्याद् एवाच्युत-दर्शनम्
ह्रियमाणः कल-नद्या क्वचित् तरति कश्चन
ममाद्यामङ्गलं नष्टं फलवांश् चैव मे भवः
यन् नमस्ये भगवतो योगि-ध्येयान्घ्रि-पङ्कजम्
कंसो बताद्याकृत मे ऽत्य्-अनुग्रहं द्रक्ष्ये ऽङ्घ्रि-पद्मं प्रहितो ऽमुना हरेः
कृतावतारस्य दुरत्ययं तमः पूर्वे ऽतरन् यन्-नख-मण्डल-त्विषा
यद् अर्चितं ब्रह्म-भवादिभिः सुरैः
श्रिया च देव्या मुनिभिः स-सात्वतैः
गो-चारणायानुचरैश् चरद् वने
यद् गोपिकानां कुच-कुङ्कुमाङ्कितम्
द्रक्ष्यामि नूनं सु-कपोल-नासिकं स्मितावलोकारुण-कञ्ज-लोचनम्
मुखं मुकुन्दस्य गुडालकावृतं प्रदक्षिणं मे प्रचरन्ति वै मृगाः
अप्य् अद्य विष्णोर् मनुजत्वम् ईयुषो भारावताराय भुवो निजेच्छया
लावण्य-धाम्नो भवितोपलम्भनं मह्यं न न स्यात् फलम् अञ्जसा दृशः

Transliteration (IAST)

akrūro 'pi ca tāṃ rātriṃ madhu-puryāṃ mahā-matiḥ
uṣitvā ratham āsthāya prayayau nanda-gokulam
gacchan pathi mahā-bhāgo bhagavaty ambujekṣaṇe
bhaktiṃ parām upagata evam etad acintayat
kiṃ mayācaritaṃ bhadraṃ kiṃ taptaṃ paramaṃ tapaḥ
kiṃ vāthāpy arhate dattaṃ yad drakṣyāmy adya keśavam
mamaitad durlabhaṃ manya uttamaḥ-śloka-darśanam
viṣayātmano yathā brahma- kīrtanaṃ śūdra-janmanaḥ
maivaṃ mamādhamasyāpi syād evācyuta-darśanam
hriyamāṇaḥ kala-nadyā kvacit tarati kaścana
mamādyāmaṅgalaṃ naṣṭaṃ phalavāṃś caiva me bhavaḥ
yan namasye bhagavato yogi-dhyeyānghri-paṅkajam
kaṃso batādyākṛta me 'ty-anugrahaṃ drakṣye 'ṅghri-padmaṃ prahito 'munā hareḥ
kṛtāvatārasya duratyayaṃ tamaḥ pūrve 'taran yan-nakha-maṇḍala-tviṣā
yad arcitaṃ brahma-bhavādibhiḥ suraiḥ
śriyā ca devyā munibhiḥ sa-sātvataiḥ
go-cāraṇāyānucaraiś carad vane
yad gopikānāṃ kuca-kuṅkumāṅkitam
drakṣyāmi nūnaṃ su-kapola-nāsikaṃ smitāvalokāruṇa-kañja-locanam
mukhaṃ mukundasya guḍālakāvṛtaṃ pradakṣiṇaṃ me pracaranti vai mṛgāḥ
apy adya viṣṇor manujatvam īyuṣo bhārāvatārāya bhuvo nijecchayā
lāvaṇya-dhāmno bhavitopalambhanaṃ mahyaṃ na na syāt phalam añjasā dṛśaḥ

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
अक्रूरः अपि च ताम् रात्रिम् मधु-पुर्याम् महा-मतिःakrūraḥ api ca tām rātrim madhu-puryām mahā-matiḥи Акрура, великоразумный, ту ночь [проведя] в Мадхупури; Акрура также же ту ночь в Мадхупури великоразумный
उषित्वा रथम् आस्थाय प्रययौ नन्द-गो-कुलम्uṣitvā ratham āsthāya prayayau nanda-go-kulamпробыв [там], взойдя на колесницу, отправился в коровий стан Нанды; пробыв колесницу взойдя отправился Нанды коровий стан
गच्छन् पथि महा-भागः भगवति अम्बुज-ईक्षणेgacchan pathi mahā-bhāgaḥ bhagavati ambuja-īkṣaṇeидя по пути, великоудачливый, к Владыке, чьи глаза — лотосы; идущий по пути великоудачливый ко Владыке лотосоокому
भक्तिम् पराम् उपगतः एवम् एतत् अचिन्तयत्bhaktim parām upagataḥ evam etat acintayatобретший высшую преданность, помыслил вот что; преданность высшую обретший так это помыслил
किम् मया आचरितम् भद्रम् किम् तप्तम् परमम् तपःkim mayā ācaritam bhadram kim taptam paramam tapaḥ«какое благое [дело] совершено мною? какой высший жар подвижничества испытан?; что мною совершено благое, что испытан высший жар
किम् वा अथ अपि अर्हते दत्तम् यत् द्रक्ष्यामि अद्य केशवम्kim vā atha api arhate dattam yat drakṣyāmi adya keśavamили что подано достойному, — раз ныне я увижу Кешаву?; что или затем достойному дано, что увижу ныне Кешаву
मम एतत् दुर्लभम् मन्ये उत्तमः-श्लोक-दर्शनम्mama etat durlabham manye uttamaḥ-śloka-darśanam«я полагаю это для меня труднодостижимым — лицезрение Прославляемого,; моё это труднодостижимое полагаю Прославляемого видение
विषय-आत्मनः यथा ब्रह्म-कीर्तनम् शूद्र-जन्मनःviṣaya-ātmanaḥ yathā brahma-kīrtanam śūdra-janmanaḥкак для того, чья самость в предметах чувств, — возглашение Брахмана рождённым шудрою; предметосамостного как Брахмана возглашение шудрырождённого
मा एवम् मम अधमस्य अपि स्यात् एव अच्युत-दर्शनम्mā evam mama adhamasya api syāt eva acyuta-darśanam«да не будет так: пусть и у меня, низкого, будет лицезрение Ачьюты;; не так, моё низкого также да будет же Ачьюты видение
ह्रियमाणः काल-नद्या क्वचित् तरति कश्चनhriyamāṇaḥ kāla-nadyā kvacit tarati kaścanaуносимый рекою Времени, иной когда-нибудь да переправится; уносимый Времени рекою иногда переправляется некто
मम अद्य अ-मङ्गलम् नष्टम् फलवान् च एव मे भवःmama adya a-maṅgalam naṣṭam phalavān ca eva me bhavaḥ«ныне неблагое моё погибло, и плодоносно моё бытие,; моё ныне неблагое погибшее, плодоносное же моё бытие
यत् नमस्ये भगवतः योगि-ध्येय-अङ्घ्रि-पङ्कजम्yat namasye bhagavataḥ yogi-dhyeya-aṅghri-paṅkajamраз я склонюсь пред лотосом стоп Владыки, созерцаемым йогинами; что склоняюсь Владыки йогинамисозерцаемостоплотосу
कंसः बत अद्य अकृत मे अति-अनुग्रहम् द्रक्ष्ये अङ्घ्रि-पद्मम् प्रहितः अमुना हरेःkaṃsaḥ bata adya akṛta me ati-anugraham drakṣye aṅghri-padmam prahitaḥ amunā hareḥ«Канса, вот, ныне оказал мне великую милость: посланный им, я увижу лотос стоп Хари; Канса, вот, ныне сделал мне превеликую милость, увижу стоплотос посланный им Хари
कृत-अवतारस्य दुरत्ययम् तमः पूर्वे अतरन् यत्-नख-मण्डल-त्विषाkṛta-avatārasya duratyayam tamaḥ pūrve ataran yat-nakha-maṇḍala-tviṣāнисшедшего, — блеском круга ногтей которого древние переправились через неодолимую тьму; совершённонисхождения неодолимую тьму прежние переправились чьих ногтей круга блеском
यत् अर्चितम् ब्रह्म-भव-आदिभिः सुरैः श्रिया च देव्या मुनिभिः स-सात्वतैःyat arcitam brahma-bhava-ādibhiḥ suraiḥ śriyā ca devyā munibhiḥ sa-sātvataiḥ«[стоп], чтимых Брахмою, Бхавою и прочими богами, богинею Шри, молчальниками вместе с сатватами; которое чтимое Брахмою-Бхавою-прочими богами, Шри же богинею, молчальниками с сатватами
गो-चारणाय अनुचरैः चरत् वने यत् गोपिकानाम् कुच-कुङ्कुम-अङ्कितम्go-cāraṇāya anucaraiḥ carat vane yat gopikānām kuca-kuṅkuma-aṅkitam[стоп], что ходят по лесу со спутниками ради пастьбы коров и помечены кункумом с груди пастушек; коров пастьбы ради спутниками ходящее в лесу которое пастушек грудикункумомпомеченное
द्रक्ष्यामि नूनम् सु-कपोल-नासिकम् स्मित-अवलोक-अरुण-कञ्ज-लोचनम्drakṣyāmi nūnam su-kapola-nāsikam smita-avaloka-aruṇa-kañja-locanam«я непременно увижу лицо Мукунды — с прекрасными щеками и носом, с алыми лотосными глазами, [чей] взгляд с улыбкою,; увижу непременно прекраснощёконосое улыбковзглядоалолотосоглазое
मुखम् मुकुन्दस्य गुड-अलक-आवृतम् प्रदक्षिणम् मे प्रचरन्ति वै मृगाःmukham mukundasya guḍa-alaka-āvṛtam pradakṣiṇam me pracaranti vai mṛgāḥпокрытое вьющимися кудрями: ведь звери обходят меня справа; лицо Мукунды вьющекудрямипокрытое, справа меня обходят ведь звери
अपि अद्य विष्णोः मनुजत्वम् ईयुषः भार-अवताराय भुवः निज-इच्छयाapi adya viṣṇoḥ manujatvam īyuṣaḥ bhāra-avatārāya bhuvaḥ nija-icchayā«ужели ныне у Вишну, принявшего человечество по своей воле ради снятия бремени земли; ли ныне Вишну человечество принявшего земли бремени снятия ради своим желанием
लावण्य-धाम्नः भविता उपलम्भनम् मह्यम् न न स्यात् फलम् अञ्जसा दृशःlāvaṇya-dhāmnaḥ bhavitā upalambhanam mahyam na na syāt phalam añjasā dṛśaḥобители прелести, — будет мне восприятие? не может не быть прямого плода для глаз; прелести обители будет восприятие мне, не не да будет плод прямой глаза
Translation

«И Акрура, великоразумный, ту ночь [проведя] в Мадхупури, пробыв [там], взойдя на колесницу, отправился в коровий стан Нанды. Идя по пути, великоудачливый, к Владыке, чьи глаза — лотосы, обретший высшую преданность, помыслил вот что: „Какое благое [дело] совершено мною? Какой высший жар подвижничества испытан? Или что подано достойному, — раз ныне я увижу Кешаву? Я полагаю это для меня труднодостижимым — лицезрение Прославляемого, как для того, чья самость в предметах чувств, — возглашение Брахмана рождённым шудрою. Да не будет так: пусть и у меня, низкого, будет лицезрение Ачьюты; уносимый рекою Времени, иной когда-нибудь да переправится. Ныне неблагое моё погибло, и плодоносно моё бытие, раз я склонюсь пред лотосом стоп Владыки, созерцаемым йогинами. Канса, вот, ныне оказал мне великую милость: посланный им, я увижу лотос стоп Хари нисшедшего, — блеском круга ногтей которого древние переправились через неодолимую тьму, — [стоп], чтимых Брахмою, Бхавою и прочими богами, богинею Шри, молчальниками вместе с сатватами, [стоп], что ходят по лесу со спутниками ради пастьбы коров и помечены кункумом с груди пастушек. Я непременно увижу лицо Мукунды — с прекрасными щеками и носом, с алыми лотосными глазами, [чей] взгляд с улыбкою, покрытое вьющимися кудрями: ведь звери обходят меня справа. Ужели ныне у Вишну, принявшего человечество по своей воле ради снятия бремени земли, обители прелести, — будет мне восприятие? Не может не быть прямого плода для глаз“».

Version

c4be01d35a64 · published Aug 15, 2026, 8:00:00 PM UTC

Available inRU

Page between verses with