Śrīmad-Bhāgavatam
Words Addressed to a Bee10.47.12-21
4700 / 5136
LinuxTurn pages
Śrīmad-Bhāgavatam · 10.47.12-21

gopy uvāca

Devanāgarī

मधुप कितव-बन्धो मा स्पृशङ्घ्रिं सपत्न्याः
कुच-विलुलित-माला-कुङ्कुम-श्मश्रुभिर् नः
वहतु मधु-पतिस् तन्-मानिनीनां प्रसादं
यदु-सदसि विडम्ब्यं यस्य दूतस् त्वम् ईदृक्
सकृद् अधर-सुधां स्वां मोहिनीं पाययित्वा
सुमनस इव सद्यस् तत्यजे ऽस्मान् भवादृक्
परिचरति कथं तत्-पाद-पद्मं नु पद्मा
ह्य् अपि बत हृत-चेता ह्य् उत्तमः-श्लोक-जल्पैः
किम् इह बहु षड्-अङ्घ्रे गायसि त्वं यदूनाम्
अधिपतिम् अगृहाणाम् अग्रतो नः पुराणम्
विजय-सख-सखीनां गीयतां तत्-प्रसङ्गः
क्षपित-कुच-रुजस् ते कल्पयन्तीष्टम् इष्टाः
दिवि भुवि च रसायां काः स्त्रियस् तद्-दुरापाः
कपट-रुचिर-हास-भ्रू-विजृम्भस्य याः स्युः
चरण-रज उपास्ते यस्य भूतिर् वयं का
अपि च कृपण-पक्षे ह्य् उत्तमः-श्लोक-शब्दः
विसृज शिरसि पादं वेद्म्य् अहं चातु-कारैर्
अनुनय-विदुषस् ते ऽभ्येत्य दौत्यैर् मुकुन्दात्
स्व-कृत इह विषृष्टापत्य-पत्य्-अन्य-लोका
व्यसृजद् अकृत-चेताः किं नु सन्धेयम् अस्मिन्
मृगयुर् इव कपीन्द्रं विव्यधे लुब्ध-धर्मा
स्त्रियम् अकृत विरूपां स्त्री-जितः काम-यानाम्
बलिम् अपि बलिम् अत्त्वावेष्टयद् ध्वाङ्क्ष-वद् यस्
तद् अलम् असित-सख्यैर् दुस्त्यजस् तत्-कथार्थः
यद्-अनुचरित-लीला-कर्ण-पीयूष-विप्रुट्-
सकृद्-अदन-विधूत-द्वन्द्व-धर्मा विनष्टाः
सपदि गृह-कुटुम्बं दीनम् उत्सृज्य दीना
बहव इह विहङ्गा भिक्षु-चर्यां चरन्ति
वयम् ऋतम् इव जिह्म-व्याहृतं श्रद्दधानाः
कुलिक-रुतम् इवाज्ञाः कृष्ण-वध्वो हरिण्यः
ददृशुर् असकृद् एतत् तन्-नख-स्पर्श-तीव्र
स्मर-रुज उपमन्त्रिन् भण्यताम् अन्य-वार्ता
प्रिय-सख पुनर् आगाः प्रेयसा प्रेषितः किं
वरय किम् अनुरुन्धे माननीयो ऽसि मे ऽङ्ग
नयसि कथम् इहास्मान् दुस्त्यज-द्वन्द्व-पार्श्वं
सततम् उरसि सौम्य श्रीर् वधूः साकम् आस्ते
अपि बत मधु-पुर्याम् आर्य-पुत्रो ऽधुनास्ते
स्मरति स पितृ-गेहान् सौम्य बन्धूंश् च गोपान्
क्वचिद् अपि स कथा नः किङ्करीणां गृणीते
भुजम् अगुरु-सुगन्धं मूर्ध्न्य् अधास्यत् कदा नु

Transliteration (IAST)

madhupa kitava-bandho mā spṛśaṅghriṃ sapatnyāḥ
kuca-vilulita-mālā-kuṅkuma-śmaśrubhir naḥ
vahatu madhu-patis tan-māninīnāṃ prasādaṃ
yadu-sadasi viḍambyaṃ yasya dūtas tvam īdṛk
sakṛd adhara-sudhāṃ svāṃ mohinīṃ pāyayitvā
sumanasa iva sadyas tatyaje 'smān bhavādṛk
paricarati kathaṃ tat-pāda-padmaṃ nu padmā
hy api bata hṛta-cetā hy uttamaḥ-śloka-jalpaiḥ
kim iha bahu ṣaḍ-aṅghre gāyasi tvaṃ yadūnām
adhipatim agṛhāṇām agrato naḥ purāṇam
vijaya-sakha-sakhīnāṃ gīyatāṃ tat-prasaṅgaḥ
kṣapita-kuca-rujas te kalpayantīṣṭam iṣṭāḥ
divi bhuvi ca rasāyāṃ kāḥ striyas tad-durāpāḥ
kapaṭa-rucira-hāsa-bhrū-vijṛmbhasya yāḥ syuḥ
caraṇa-raja upāste yasya bhūtir vayaṃ kā
api ca kṛpaṇa-pakṣe hy uttamaḥ-śloka-śabdaḥ
visṛja śirasi pādaṃ vedmy ahaṃ cātu-kārair
anunaya-viduṣas te 'bhyetya dautyair mukundāt
sva-kṛta iha viṣṛṣṭāpatya-paty-anya-lokā
vyasṛjad akṛta-cetāḥ kiṃ nu sandheyam asmin
mṛgayur iva kapīndraṃ vivyadhe lubdha-dharmā
striyam akṛta virūpāṃ strī-jitaḥ kāma-yānām
balim api balim attvāveṣṭayad dhvāṅkṣa-vad yas
tad alam asita-sakhyair dustyajas tat-kathārthaḥ
yad-anucarita-līlā-karṇa-pīyūṣa-vipruṭ-
sakṛd-adana-vidhūta-dvandva-dharmā vinaṣṭāḥ
sapadi gṛha-kuṭumbaṃ dīnam utsṛjya dīnā
bahava iha vihaṅgā bhikṣu-caryāṃ caranti
vayam ṛtam iva jihma-vyāhṛtaṃ śraddadhānāḥ
kulika-rutam ivājñāḥ kṛṣṇa-vadhvo hariṇyaḥ
dadṛśur asakṛd etat tan-nakha-sparśa-tīvra
smara-ruja upamantrin bhaṇyatām anya-vārtā
priya-sakha punar āgāḥ preyasā preṣitaḥ kiṃ
varaya kim anurundhe mānanīyo 'si me 'ṅga
nayasi katham ihāsmān dustyaja-dvandva-pārśvaṃ
satatam urasi saumya śrīr vadhūḥ sākam āste
api bata madhu-puryām ārya-putro 'dhunāste
smarati sa pitṛ-gehān saumya bandhūṃś ca gopān
kvacid api sa kathā naḥ kiṅkarīṇāṃ gṛṇīte
bhujam aguru-sugandhaṃ mūrdhny adhāsyat kadā nu

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
मधु-प कितव-बन्धो मा स्पृश अङ्घ्रिम् स-पत्न्याः कुच-विलुलित-माला-कुङ्कुम-श्मश्रुभिः नःmadhu-pa kitava-bandho mā spṛśa aṅghrim sa-patnyāḥ kuca-vilulita-mālā-kuṅkuma-śmaśrubhiḥ naḥ«о медопийца, приятель обманщика, не касайся наших стоп усиками, [в которых] кункум с гирлянды, смятой на груди соперницы; медопийца, обманщика приятель, не касайся стопы соперницы грудьюсмятойгирляндыкункумоусами наших
वहतु मधु-पतिः तत्-मानिनीनाम् प्रसादम् यदु-सदसि विडम्ब्यम् यस्य दूतः त्वम् ईदृक्vahatu madhu-patiḥ tat-māninīnām prasādam yadu-sadasi viḍambyam yasya dūtaḥ tvam īdṛkпусть владыка Мадху несёт милость тем гордячкам; в собрании Яду он на посмешище — чей посланец таков, как ты»; да несёт Мадху владыка тех гордячек милость, Яду в собрании осмеиваемый чей посланец ты таков
सकृत् अधर-सुधाम् स्वाम् मोहिनीम् पाययित्वा सुमनसः इव सद्यः तत्यजे अस्मान् भवादृक्sakṛt adhara-sudhām svām mohinīm pāyayitvā sumanasaḥ iva sadyaḥ tatyaje asmān bhavādṛk«однажды напоив своим обманывающим нектаром уст, он тотчас бросил нас — как цветы, подобный тебе;; однажды уст нектар свой обманывающий напоив цветы словно тотчас бросил нас тебеподобный
परिचरति कथम् तत्-पाद-पद्मम् नु पद्मा हि अपि बत हृत-चेताः हि उत्तमः-श्लोक-जल्पैःparicarati katham tat-pāda-padmam nu padmā hi api bata hṛta-cetāḥ hi uttamaḥ-śloka-jalpaiḥкак же Падма служит лотосу его стоп? — верно, и у неё, увы, похищено сознание болтовнёй Прославляемого; служит как его стоплотосу же Падма ведь также, увы, похищеносознательная ведь Прославляемого болтовнёю
किम् इह बहु षट्-अङ्घ्रे गायसि त्वम् यदूनाम् अधिपतिम् अ-गृहाणाम् अग्रतः नः पुराणम्kim iha bahu ṣaṭ-aṅghre gāyasi tvam yadūnām adhipatim a-gṛhāṇām agrataḥ naḥ purāṇam«что ты, шестиногий, много поёшь здесь пред нами, бездомными, о владыке Яду, о древнем?; что здесь много, шестиногий, поёшь ты Яду владыку бездомных пред нами древнего
विजय-सख-सखीनाम् गीयताम् तत्-प्रसङ्गः क्षपित-कुच-रुजः ते कल्पयन्ति इष्टम् इष्टाःvijaya-sakha-sakhīnām gīyatām tat-prasaṅgaḥ kṣapita-kuca-rujaḥ te kalpayanti iṣṭam iṣṭāḥпусть о нём поют подруги друга Виджаи; у них утолена боль в груди — они, желанные, устроят тебе желаемое; Виджаи друга подругам да будет спето его касательство, утолённогрудноболезненные тебе устроят желаемое желанные
दिवि भुवि च रसायाम् काः स्त्रियः तत्-दुरापाः कपट-रुचिर-हास-भ्रू-विजृम्भस्य याः स्युःdivi bhuvi ca rasāyām kāḥ striyaḥ tat-durāpāḥ kapaṭa-rucira-hāsa-bhrū-vijṛmbhasya yāḥ syuḥ«на небе, на земле и в расатале — какие женщины для него труднодостижимы, для того, чьи лживо-прелестные улыбки и игра бровей?; на небе на земле в расатале какие женщины ему труднодостижимые лживопрелестноулыбкобровьеигрового которые были бы
चरण-रजः उपास्ते यस्य भूतिः वयम् काः अपि च कृपण-पक्षे हि उत्तमः-श्लोक-शब्दःcaraṇa-rajaḥ upāste yasya bhūtiḥ vayam kāḥ api ca kṛpaṇa-pakṣe hi uttamaḥ-śloka-śabdaḥпыли чьих стоп служит сама Удача — кто же мы? и всё же слово «Прославляемый» — на стороне убогих»; стоп пыли служит чьей Удача, мы кто, также же убогих стороне ведь Прославляемый слово
विसृज शिरसि पादम् वेद्मि अहम् चाटु-कारैः अनुनय-विदुषः ते अभ्येत्य दौत्यैः मुकुन्दात्visṛja śirasi pādam vedmi aham cāṭu-kāraiḥ anunaya-viduṣaḥ te abhyetya dautyaiḥ mukundāt«убери ногу с моей головы; я знаю тебя, искушённого в умасливании льстивыми словами, пришедшего с посольством от Мукунды;; убери на голове ногу, знаю я льстецами умасливания искушённого тебя пришедшего посольствами от Мукунды
स्व-कृते इह विसृष्ट-अपत्य-पति-अन्य-लोकाः व्यसृजत् अ-कृत-चेताः किम् नु सन्धेयम् अस्मिन्sva-kṛte iha visṛṣṭa-apatya-pati-anya-lokāḥ vyasṛjat a-kṛta-cetāḥ kim nu sandheyam asminради него мы оставили здесь детей, мужей и иные миры, — а он бросил [нас], неблагодарный: что же в нём можно склеить?»; ради него здесь оставленнодетимужьяиномирные бросил неблагодарный что же склеиваемое в нём
मृगयुः इव कपि-इन्द्रम् विव्यधे लुब्ध-धर्मा स्त्रियम् अ-कृत विरूपाम् स्त्री-जितः काम-यानाम्mṛgayuḥ iva kapi-indram vivyadhe lubdha-dharmā striyam a-kṛta virūpām strī-jitaḥ kāma-yānām«как охотник, повадкою хищника он пронзил владыку обезьян; женщину, шедшую по желанию, сделал безобразной — сам покорённый женою;; охотник словно обезьян владыку пронзил жадноприродный, женщину сделал безобразною женоюпокорённый желаниемидущую
बलिम् अपि बलिम् अत्त्वा अवेष्टयत् ध्वाङ्क्ष-वत् यः तत् अलम् असित-सख्यैः दुस्त्यजः तत्-कथा-अर्थःbalim api balim attvā aveṣṭayat dhvāṅkṣa-vat yaḥ tat alam asita-sakhyaiḥ dustyajaḥ tat-kathā-arthaḥи Бали, съев подношение, связал, как ворона; потому довольно дружбы с Тёмным! — [но] трудно оставить смысл рассказов о нём»; Бали также подношение съев связал вороноподобно который, потому довольно с Тёмным дружбами, труднооставим его рассказов смысл
यत्-अनुचरित-लीला-कर्ण-पीयूष-विप्रुट्-सकृत्-अदन-विधूत-द्वन्द्व-धर्माः विनष्टाःyat-anucarita-līlā-karṇa-pīyūṣa-vipruṭ-sakṛt-adana-vidhūta-dvandva-dharmāḥ vinaṣṭāḥ«те, у кого одним вкушением капли ушного нектара — игр, о которых рассказано, — стряхнута природа двойственностей, погибшие [для мира],; чьихрассказанныхигр-ухонектаракапли-однократновкушением-стряхнутодвойственностиприродные погибшие
सपदि गृह-कुटुम्बम् दीनम् उत्सृज्य दीनाः बहवः इह विहङ्गाः भिक्षु-चर्याम् चरन्तिsapadi gṛha-kuṭumbam dīnam utsṛjya dīnāḥ bahavaḥ iha vihaṅgāḥ bhikṣu-caryām carantiтотчас, оставив жалкий дом и семью, многие здесь, убогие, как птицы, ходят нищенствуя; тотчас дом-семью жалкую оставив убогие многие здесь птицы нищенствохождение ходят
वयम् ऋतम् इव जिह्म-व्याहृतम् श्रद्दधानाः कुलिक-रुतम् इव अज्ञाः कृष्ण-वध्वः हरिण्यःvayam ṛtam iva jihma-vyāhṛtam śraddadhānāḥ kulika-rutam iva ajñāḥ kṛṣṇa-vadhvaḥ hariṇyaḥ«мы, верившие его лживым речам, как истине, — точно неразумные лани [верят] крику охотника, жёны Кришны,; мы истине словно лживой речи верившие охотника крику словно неразумные Кришны жёны лани
ददृशुः अ-सकृत् एतत् तत्-नख-स्पर्श-तीव्र-स्मर-रुजः उपमन्त्रिन् भण्यताम् अन्य-वार्ताdadṛśuḥ a-sakṛt etat tat-nakha-sparśa-tīvra-smara-rujaḥ upamantrin bhaṇyatām anya-vārtāвидели это не раз — с жестокою болью страсти от касания его ногтей; о уговорщик, пусть говорится о другом»; видели неоднократно это его ногтейкасаниемжестокострастноболезненные, уговорщик, да будет сказана иная речь
प्रिय-सख पुनः आगाः प्रेयसा प्रेषितः किम् वरय किम् अनुरुन्धे माननीयः असि मे अङ्गpriya-sakha punaḥ āgāḥ preyasā preṣitaḥ kim varaya kim anurundhe mānanīyaḥ asi me aṅga«о милый друг, ты снова пришёл, посланный милым? избери, о чём просишь; ты почитаем мною, милый;; милый друг, снова пришёл милым посланный ли, избери что просишь, почитаем ты мой, милый
नयसि कथम् इह अस्मान् दुस्त्यज-द्वन्द्व-पार्श्वम् सततम् उरसि सौम्य श्रीः वधूः साकम् आस्तेnayasi katham iha asmān dustyaja-dvandva-pārśvam satatam urasi saumya śrīḥ vadhūḥ sākam āsteкак же ты уводишь нас туда, где неотвязная двойственность? на груди у него, кроткий, всегда пребывает вместе [с ним] супруга Шри»; уводишь как здесь нас труднооставимодвойственностистороне, постоянно на груди, кроткий, Шри супруга вместе пребывает
अपि बत मधु-पुर्याम् आर्य-पुत्रः अधुना आस्ते स्मरति सः पितृ-गेहान् सौम्य बन्धून् च गोपान्api bata madhu-puryām ārya-putraḥ adhunā āste smarati saḥ pitṛ-gehān saumya bandhūn ca gopān«ужели, вот, сын почтенного ныне пребывает в Мадхупури? вспоминает ли он отчие дома, кроткий, и родню, и пастухов?; ли, вот, в Мадхупури почтенного сын ныне пребывает, вспоминает он отчие дома, кроткий, родню же пастухов
क्वचित् अपि सः कथाः नः किङ्करीणाम् गृणीते भुजम् अगुरु-सु-गन्धम् मूर्ध्नि अधास्यत् कदा नुkvacit api saḥ kathāḥ naḥ kiṅkarīṇām gṛṇīte bhujam aguru-su-gandham mūrdhni adhāsyat kadā nuпоминает ли он когда-нибудь речи о нас, служанках? когда же он возложит на голову руку, благоухающую агуру?»; когда-либо также он речи наши служанок поминает, руку агурублагоуханную на голову возложит когда же
Translation

«„О медопийца, приятель обманщика, не касайся наших стоп усиками, [в которых] кункум с гирлянды, смятой на груди соперницы; пусть владыка Мадху несёт милость тем гордячкам; в собрании Яду он на посмешище — чей посланец таков, как ты. Однажды напоив своим обманывающим нектаром уст, он тотчас бросил нас — как цветы, подобный тебе; как же Падма служит лотосу его стоп? — верно, и у неё, увы, похищено сознание болтовнёй Прославляемого. Что ты, шестиногий, много поёшь здесь пред нами, бездомными, о владыке Яду, о древнем? Пусть о нём поют подруги друга Виджаи; у них утолена боль в груди — они, желанные, устроят тебе желаемое. На небе, на земле и в расатале — какие женщины для него труднодостижимы, для того, чьи лживо-прелестные улыбки и игра бровей? Пыли чьих стоп служит сама Удача — кто же мы? И всё же слово „Прославляемый“ — на стороне убогих. Убери ногу с моей головы; я знаю тебя, искушённого в умасливании льстивыми словами, пришедшего с посольством от Мукунды; ради него мы оставили здесь детей, мужей и иные миры, — а он бросил [нас], неблагодарный: что же в нём можно склеить? Как охотник, повадкою хищника он пронзил владыку обезьян; женщину, шедшую по желанию, сделал безобразной — сам покорённый женою; и Бали, съев подношение, связал, как ворона; потому довольно дружбы с Тёмным! — [но] трудно оставить смысл рассказов о нём. Те, у кого одним вкушением капли ушного нектара — игр, о которых рассказано, — стряхнута природа двойственностей, погибшие [для мира], тотчас, оставив жалкий дом и семью, многие здесь, убогие, как птицы, ходят нищенствуя. Мы, верившие его лживым речам, как истине, — точно неразумные лани [верят] крику охотника, жёны Кришны, — видели это не раз — с жестокою болью страсти от касания его ногтей; о уговорщик, пусть говорится о другом. О милый друг, ты снова пришёл, посланный милым? Избери, о чём просишь; ты почитаем мною, милый; как же ты уводишь нас туда, где неотвязная двойственность? На груди у него, кроткий, всегда пребывает вместе [с ним] супруга Шри. Ужели, вот, сын почтенного ныне пребывает в Мадхупури? Вспоминает ли он отчие дома, кроткий, и родню, и пастухов? Поминает ли он когда-нибудь речи о нас, служанках? Когда же он возложит на голову руку, благоухающую агуру?“»

Version

89db90254cdd · published Aug 15, 2026, 9:00:00 PM UTC

Available inRU

Page between verses with