Śrīmad-Bhāgavatam
Words Addressed to a Bee10.47.38-52
4702 / 5136
LinuxTurn pages
Śrīmad-Bhāgavatam · 10.47.38-52

śrī-śuka uvāca

Devanāgarī

एवं प्रियतमादिष्टम् आकर्ण्य व्रज-योषितः
ता ऊचुर् उद्धवं प्रीतास् तत्-सन्देशागत-स्मृतीः
दिष्ट्याहितो हतः कंसो यदूनां सानुगो ऽघ-कृत्
दिष्ट्याप्तैर् लब्ध-सर्वार्थैः कुशल्य् आस्ते ऽच्युतो ऽधुना
कच्चिद् गदाग्रजः सौम्य करोति पुर-योषिताम्
प्रीतिं नः स्निग्ध-सव्रीड- हासोदारेक्षणार्चितः
कथं रति-विशेष-ज्ञः प्रियश् च पुर-योषिताम्
नानुबध्येत तद्-वाक्यैर् विभ्रमैश् चानुभाजितः
अपि स्मरति नः साधो गोविन्दः प्रस्तुते क्वचित्
गोष्ठि-मध्ये पुर-स्त्रीणाम् ग्राम्याः स्वैर-कथान्तरे
ताः किं निशाः स्मरति यासु तदा प्रियाभिर्
वृन्दावने कुमुद-कुन्द-शशाङ्क-रम्ये
रेमे क्वणच्-चरण-नूपुर-रास-गोष्ठ्याम्
अस्माभिर् ईडित-मनोज्ञ-कथः कदाचित्
अप्य् एष्यतीह दाशार्हस् तप्ताः स्व-कृतया शुचा
सञ्जीवयन् नु नो गात्रैर् यथेन्द्रो वनम् अम्बुदैः
कस्मात् कृष्ण इहायाति प्राप्त-राज्यो हताहितः
नरेन्द्र-कन्या उद्वाह्य प्रीतः सर्व-सुहृद्-वृतः
किम् अस्माभिर् वनौकोभिर् अन्याभिर् वा महात्मनः
श्री-पतेर् आप्त-कामस्य क्रियेतार्थः कृतात्मनः
परं सौख्यं हि नैराश्यं स्वैरिण्य् अप्य् आह पिङ्गला
तज् जानतीनां नः कृष्णे तथाप्य् आशा दुरत्यया
क उत्सहेत सन्त्यक्तुम् उत्तमःश्लोक-संविदम्
अनिच्छतो ऽपि यस्य श्रीर् अङ्गान् न च्यवते क्वचित्
सरिच्-छैल-वनोद्देशा गावो वेणु-रवा इमे
सङ्कर्षण-सहायेन कृष्णेनाचरिताः प्रभो
पुनः पुनः स्मारयन्ति नन्द-गोप-सुतं बत
श्री-निकेतैस् तत्-पदकैर् विस्मर्तुं नैव शक्नुमः
गत्या ललितयोदार- हास-लीलावलोकनैः
माध्व्या गिरा हृत-धियः कथं तं विस्मराम हे
हे नाथ हे रमा-नाथ व्रज-नाथार्ति-नाशन
मग्नम् उद्धर गोविन्द गोकुलं वृजिनार्णवात्

Transliteration (IAST)

evaṃ priyatamādiṣṭam ākarṇya vraja-yoṣitaḥ
tā ūcur uddhavaṃ prītās tat-sandeśāgata-smṛtīḥ
diṣṭyāhito hataḥ kaṃso yadūnāṃ sānugo 'gha-kṛt
diṣṭyāptair labdha-sarvārthaiḥ kuśaly āste 'cyuto 'dhunā
kaccid gadāgrajaḥ saumya karoti pura-yoṣitām
prītiṃ naḥ snigdha-savrīḍa- hāsodārekṣaṇārcitaḥ
kathaṃ rati-viśeṣa-jñaḥ priyaś ca pura-yoṣitām
nānubadhyeta tad-vākyair vibhramaiś cānubhājitaḥ
api smarati naḥ sādho govindaḥ prastute kvacit
goṣṭhi-madhye pura-strīṇām grāmyāḥ svaira-kathāntare
tāḥ kiṃ niśāḥ smarati yāsu tadā priyābhir
vṛndāvane kumuda-kunda-śaśāṅka-ramye
reme kvaṇac-caraṇa-nūpura-rāsa-goṣṭhyām
asmābhir īḍita-manojña-kathaḥ kadācit
apy eṣyatīha dāśārhas taptāḥ sva-kṛtayā śucā
sañjīvayan nu no gātrair yathendro vanam ambudaiḥ
kasmāt kṛṣṇa ihāyāti prāpta-rājyo hatāhitaḥ
narendra-kanyā udvāhya prītaḥ sarva-suhṛd-vṛtaḥ
kim asmābhir vanaukobhir anyābhir vā mahātmanaḥ
śrī-pater āpta-kāmasya kriyetārthaḥ kṛtātmanaḥ
paraṃ saukhyaṃ hi nairāśyaṃ svairiṇy apy āha piṅgalā
taj jānatīnāṃ naḥ kṛṣṇe tathāpy āśā duratyayā
ka utsaheta santyaktum uttamaḥśloka-saṃvidam
anicchato 'pi yasya śrīr aṅgān na cyavate kvacit
saric-chaila-vanoddeśā gāvo veṇu-ravā ime
saṅkarṣaṇa-sahāyena kṛṣṇenācaritāḥ prabho
punaḥ punaḥ smārayanti nanda-gopa-sutaṃ bata
śrī-niketais tat-padakair vismartuṃ naiva śaknumaḥ
gatyā lalitayodāra- hāsa-līlāvalokanaiḥ
mādhvyā girā hṛta-dhiyaḥ kathaṃ taṃ vismarāma he
he nātha he ramā-nātha vraja-nāthārti-nāśana
magnam uddhara govinda gokulaṃ vṛjinārṇavāt

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
एवम् प्रिय-तम-आदिष्टम् आकर्ण्य व्रज-योषितःevam priya-tama-ādiṣṭam ākarṇya vraja-yoṣitaḥуслышав так наставленное милейшим, жёны Враджа; так милейшимнаставленное услышав Враджа жёны
ताः ऊचुः उद्धवम् प्रीताः तत्-सन्देश-आगत-स्मृतीःtāḥ ūcuḥ uddhavam prītāḥ tat-sandeśa-āgata-smṛtīḥсказали Уддхаве, довольные, [те], к кому от его послания вернулась память:; они сказали Уддхаве довольные его посланием пришедшепамятные
दिष्ट्या अ-हितः हतः कंसः यदूनाम् स-अनुगः अघ-कृत्diṣṭyā a-hitaḥ hataḥ kaṃsaḥ yadūnām sa-anugaḥ agha-kṛt«по счастью, убит недруг Яду, Канса со свитою, творивший зло;; по счастью недруг убит Канса Яду сосвитный злоделатель
दिष्ट्या आप्तैः लब्ध-सर्व-अर्थैः कुशली आस्ते अच्युतः अधुनाdiṣṭyā āptaiḥ labdha-sarva-arthaiḥ kuśalī āste acyutaḥ adhunāпо счастью, Ачьюта ныне пребывает благополучно с близкими, обретшими все цели; по счастью с близкими обретённовсецельными благополучно пребывает Ачьюта ныне
कच्चित् गदा-अग्रजः सौम्य करोति पुर-योषिताम्kaccit gadā-agrajaḥ saumya karoti pura-yoṣitām«доставляет ли, кроткий, старший брат Гады городским женщинам; ли Гады старший брат, кроткий, делает городских жён
प्रीतिम् नः स्निग्ध-स-व्रीड-हास-उदार-ईक्षण-अर्चितःprītim naḥ snigdha-sa-vrīḍa-hāsa-udāra-īkṣaṇa-arcitaḥрадость нашу — почитаемый ласковыми, застенчивыми улыбками и щедрыми взглядами?; радость нашу ласковозастенчивоулыбкощедровзглядомпочтённый
कथम् रति-विशेष-ज्ञः प्रियः च पुर-योषिताम्katham rati-viśeṣa-jñaḥ priyaḥ ca pura-yoṣitām«как же он, знаток тонкостей ласки и милый городским женщинам,; как ласки тонкостей знаток милый же городских жён
न अनुबध्येत तत्-वाक्यैः विभ्रमैः च अनुभाजितःna anubadhyeta tat-vākyaiḥ vibhramaiḥ ca anubhājitaḥне связался бы их речами и заигрываниями, будучи почитаем [ими]?; не связался бы их речами заигрываниями же почитаемый
अपि स्मरति नः साधो गोविन्दः प्रस्तुते क्वचित्api smarati naḥ sādho govindaḥ prastute kvacit«вспоминает ли нас, о праведный, Говинда, когда зайдёт [речь],; ли вспоминает нас, праведный, Говинда при зашедшей когда-либо
गोष्ठी-मध्ये पुर-स्त्रीणाम् ग्राम्याः स्वैर-कथा-अन्तरेgoṣṭhī-madhye pura-strīṇām grāmyāḥ svaira-kathā-antareв собрании городских женщин — [нас], деревенских, посреди вольных разговоров?; собрания посреди городских жён деревенские вольных бесед внутри
ताः किम् निशाः स्मरति यासु तदा प्रियाभिः वृन्दावने कुमुद-कुन्द-शशाङ्क-रम्येtāḥ kim niśāḥ smarati yāsu tadā priyābhiḥ vṛndāvane kumuda-kunda-śaśāṅka-ramye«помнит ли те ночи, в какие тогда с милыми во Вриндаване, прелестном лотосами, кундою и месяцем,; те ли ночи помнит в которые тогда с милыми во Вриндаване лотоса-кунды-месяца прелестном
रेमे क्वणत्-चरण-नूपुर-रास-गोष्ठ्याम् अस्माभिः ईडित-मनोज्ञ-कथः कदाचित्reme kvaṇat-caraṇa-nūpura-rāsa-goṣṭhyām asmābhiḥ īḍita-manojña-kathaḥ kadācitон наслаждался в собрании раса под звон ножных колец, — [тот], чьи чарующие рассказы славимы нами когда-то?; наслаждался звенящестопноколечнораса-собрании нами восславленночарующерассказный некогда
अपि एष्यति इह दाशार्हः तप्ताः स्व-कृतया शुचाapi eṣyati iha dāśārhaḥ taptāḥ sva-kṛtayā śucā«придёт ли сюда Дашарха, [чтобы] нас, опалённых горем, им же причинённым,; ли придёт сюда Дашарха опалённых им причинённым горем
सञ्जीवयन् नु नः गात्रैः यथा इन्द्रः वनम् अम्बुदैःsañjīvayan nu naḥ gātraiḥ yathā indraḥ vanam ambudaiḥоживить своими членами — как Индра лес тучами?; оживляющий же нас членами как Индра лес тучами
कस्मात् कृष्णः इह आयाति प्राप्त-राज्यः हत-अ-हितःkasmāt kṛṣṇaḥ iha āyāti prāpta-rājyaḥ hata-a-hitaḥ«зачем Кришне приходить сюда — обретшему царство, убившему недругов,; отчего Кришна сюда придёт обретённоцарствный убитонедружный
नर-इन्द्र-कन्याः उद्वाह्य प्रीतः सर्व-सुहृत्-वृतःnara-indra-kanyāḥ udvāhya prītaḥ sarva-suhṛt-vṛtaḥженившемуся на царских дочерях, довольному, окружённому всеми друзьями?; царей дочерей взяв замуж довольный всемидрузьямиокружённый
किम् अस्माभिः वन-ओकोभिः अन्याभिः वा महा-आत्मनःkim asmābhiḥ vana-okobhiḥ anyābhiḥ vā mahā-ātmanaḥ«что великодушному от нас, лесных жительниц, или от других?; что нами лесноживущими иными или великодушного
श्री-पतेः आप्त-कामस्य क्रियेत अर्थः कृत-आत्मनःśrī-pateḥ āpta-kāmasya kriyeta arthaḥ kṛta-ātmanaḥкакая цель может быть исполнена для владыки Шри, достигшего [всех] желаний, совершенного?; Шри владыки достигшежеланного да будет сделана цель совершенносамостного
परम् सौख्यम् हि नैराश्यम् स्वैरिणी अपि आह पिङ्गलाparam saukhyam hi nairāśyam svairiṇī api āha piṅgalā«высшее счастье — безнадёжность: так сказала даже гулящая Пингала;; высшее счастье ведь безнадёжность, гулящая также сказала Пингала
तत् जानतीनाम् नः कृष्णे तथा अपि आशा दुरत्ययाtat jānatīnām naḥ kṛṣṇe tathā api āśā duratyayāи всё же у нас, знающих это, надежда на Кришну неодолима; то знающих наша в Кришне однако надежда неодолимая
कः उत्सहेत सन्त्यक्तुम् उत्तमः-श्लोक-संविदम्kaḥ utsaheta santyaktum uttamaḥ-śloka-saṃvidam«кто в силах оставить беседу с Прославляемым,; кто в силах оставить Прославляемого беседу
अन्-इच्छतः अपि यस्य श्रीः अङ्गात् न च्यवते क्वचित्an-icchataḥ api yasya śrīḥ aṅgāt na cyavate kvacitс чьего тела Шри не сходит никогда, даже [когда он] не желает [того]?; нежелающего также чьего Шри с тела не сходит когда-либо
सरित्-शैल-वन-उद्देशाः गावः वेणु-रवाः इमेsarit-śaila-vana-uddeśāḥ gāvaḥ veṇu-ravāḥ ime«эти реки, горы, места в лесу, коровы, звуки флейты,; реки-горы-леса места, коровы, флейты звуки эти
सङ्कर्षण-सहायेन कृष्णेन आचरिताः प्रभोsaṅkarṣaṇa-sahāyena kṛṣṇena ācaritāḥ prabhoпо которым ходил Кришна вместе с Санкаршаною, о владыка,; Санкаршаною сопровождаемым Кришною хоженые, владыка
पुनः पुनः स्मारयन्ति नन्द-गोप-सुतम् बतpunaḥ punaḥ smārayanti nanda-gopa-sutam bataснова и снова напоминают о сыне пастуха Нанды, увы;; снова снова напоминают Нанды-пастуха сына, увы
श्री-निकेतैः तत्-पदकैः विस्मर्तुम् न एव शक्नुमःśrī-niketaiḥ tat-padakaiḥ vismartum na eva śaknumaḥпо его следам, обителям Шри, мы никак не можем забыть; Шри обителями его следами забыть не же можем
गत्या ललितया उदार-हास-लीला-अवलोकनैःgatyā lalitayā udāra-hāsa-līlā-avalokanaiḥ«прелестною походкою, щедрым смехом, игривыми взглядами,; походкою прелестною щедросмехоигровзглядами
माध्व्या गिरा हृत-धियः कथम् तम् विस्मराम हेmādhvyā girā hṛta-dhiyaḥ katham tam vismarāma heмедовою речью у нас похищен разум: как же нам забыть его, эй?; медовою речью похищеноразумные как его забудем, эй
हे नाथ हे रमा-नाथ व्रज-नाथ आर्ति-नाशनhe nātha he ramā-nātha vraja-nātha ārti-nāśana«о владыка, о владыка Рамы, владыка Враджа, губитель муки!; о владыка, о Рамы владыка, Враджа владыка, мукигубитель
मग्नम् उद्धर गोविन्द गो-कुलम् वृजिन-अर्णवात्magnam uddhara govinda go-kulam vṛjina-arṇavātподними, Говинда, погружённый коровий стан из океана бед!»; погружённый подними, Говинда, коровий стан из бед океана
Translation

«Услышав так наставленное милейшим, жёны Враджа сказали Уддхаве, довольные, [те], к кому от его послания вернулась память: „По счастью, убит недруг Яду, Канса со свитою, творивший зло; по счастью, Ачьюта ныне пребывает благополучно с близкими, обретшими все цели. Доставляет ли, кроткий, старший брат Гады городским женщинам радость нашу — почитаемый ласковыми, застенчивыми улыбками и щедрыми взглядами? Как же он, знаток тонкостей ласки и милый городским женщинам, не связался бы их речами и заигрываниями, будучи почитаем [ими]? Вспоминает ли нас, о праведный, Говинда, когда зайдёт [речь], в собрании городских женщин — [нас], деревенских, посреди вольных разговоров? Помнит ли те ночи, в какие тогда с милыми во Вриндаване, прелестном лотосами, кундою и месяцем, он наслаждался в собрании раса под звон ножных колец, — [тот], чьи чарующие рассказы славимы нами когда-то? Придёт ли сюда Дашарха, [чтобы] нас, опалённых горем, им же причинённым, оживить своими членами — как Индра лес тучами? Зачем Кришне приходить сюда — обретшему царство, убившему недругов, женившемуся на царских дочерях, довольному, окружённому всеми друзьями? Что великодушному от нас, лесных жительниц, или от других? Какая цель может быть исполнена для владыки Шри, достигшего [всех] желаний, совершенного? Высшее счастье — безнадёжность: так сказала даже гулящая Пингала; и всё же у нас, знающих это, надежда на Кришну неодолима. Кто в силах оставить беседу с Прославляемым, с чьего тела Шри не сходит никогда, даже [когда он] не желает [того]? Эти реки, горы, места в лесу, коровы, звуки флейты, по которым ходил Кришна вместе с Санкаршаною, о владыка, снова и снова напоминают о сыне пастуха Нанды, увы; по его следам, обителям Шри, мы никак не можем забыть. Прелестною походкою, щедрым смехом, игривыми взглядами, медовою речью у нас похищен разум: как же нам забыть его, эй? О владыка, о владыка Рамы, владыка Враджа, губитель муки! Подними, Говинда, погружённый коровий стан из океана бед!“»

Version

2db018b2af68 · published Aug 15, 2026, 9:00:00 PM UTC

Available inRU

Page between verses with