Śrīmad-Bhāgavatam
The Destruction of the Yadu Line11.30.41-50
5039 / 5136
LinuxTurn pages
Śrīmad-Bhāgavatam · 11.30.41-50
Devanāgarī

दारुकः कृष्ण-पदवीम् अन्विच्छन्न् अधिगम्य ताम्
वायुं तुलसिकामोदम् आघ्रायाभिमुखं ययौ
तं तत्र तिग्म-द्युभिर् आयुधैर् वृतं
ह्य् अश्वत्थ-मूले कृत-केतनं पतिम्
स्नेह-प्लुतात्मा निपपात पादयो
रथाद् अवप्लुत्य स-बाष्प-लोचनः
अपश्यतस् त्वच्-चरणाम्बुजं प्रभो दृष्टिः प्रणष्टा तमसि प्रविष्टा
दिशो न जाने न लभे च शान्तिं यथा निशायाम् उडुपे प्रणष्टे
इति ब्रुवति सूते वै रथो गरुड-लाञ्छनः
खम् उत्पपात राजेन्द्र साश्व-ध्वज उदीक्षतः
तम् अन्वगच्छन् दिव्यानि विष्णु-प्रहरणानि च
तेनाति-विस्मितात्मानं सूतम् आह जनार्दनः
गच्छ द्वारवतीं सूत ज्ञातीनां निधनं मिथः
सङ्कर्षणस्य निर्याणं बन्धुभ्यो ब्रूहि मद्-दशाम्
द्वारकायां च न स्थेयं भवद्भिश् च स्व-बन्धुभिः
मया त्यक्तां यदु-पुरीं समुद्रः प्लावयिष्यति
स्वं स्वं परिग्रहं सर्वे आदाय पितरौ च नः
अर्जुनेनाविताः सर्व इन्द्रप्रस्थं गमिष्यथ
त्वं तु मद्-धर्मम् आस्थाय ज्ञान-निष्ठ उपेक्षकः
मन्-माया-रचिताम् एतां विज्ञयोपशमं व्रज
इत्य् उक्तस् तं परिक्रम्य नमस्कृत्य पुनः पुनः
तत्-पादौ शीर्ष्ण्य् उपाधाय दुर्मनाः प्रययौ पुरीम्

Transliteration (IAST)

dārukaḥ kṛṣṇa-padavīm anvicchann adhigamya tām
vāyuṃ tulasikāmodam āghrāyābhimukhaṃ yayau
taṃ tatra tigma-dyubhir āyudhair vṛtaṃ
hy aśvattha-mūle kṛta-ketanaṃ patim
sneha-plutātmā nipapāta pādayo
rathād avaplutya sa-bāṣpa-locanaḥ
apaśyatas tvac-caraṇāmbujaṃ prabho dṛṣṭiḥ praṇaṣṭā tamasi praviṣṭā
diśo na jāne na labhe ca śāntiṃ yathā niśāyām uḍupe praṇaṣṭe
iti bruvati sūte vai ratho garuḍa-lāñchanaḥ
kham utpapāta rājendra sāśva-dhvaja udīkṣataḥ
tam anvagacchan divyāni viṣṇu-praharaṇāni ca
tenāti-vismitātmānaṃ sūtam āha janārdanaḥ
gaccha dvāravatīṃ sūta jñātīnāṃ nidhanaṃ mithaḥ
saṅkarṣaṇasya niryāṇaṃ bandhubhyo brūhi mad-daśām
dvārakāyāṃ ca na stheyaṃ bhavadbhiś ca sva-bandhubhiḥ
mayā tyaktāṃ yadu-purīṃ samudraḥ plāvayiṣyati
svaṃ svaṃ parigrahaṃ sarve ādāya pitarau ca naḥ
arjunenāvitāḥ sarva indraprasthaṃ gamiṣyatha
tvaṃ tu mad-dharmam āsthāya jñāna-niṣṭha upekṣakaḥ
man-māyā-racitām etāṃ vijñayopaśamaṃ vraja
ity uktas taṃ parikramya namaskṛtya punaḥ punaḥ
tat-pādau śīrṣṇy upādhāya durmanāḥ prayayau purīm

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
दारुकः कृष्ण-पदवीम् अन्विच्छन् अधिगम्य ताम्dārukaḥ kṛṣṇa-padavīm anvicchan adhigamya tām«Дарука, ища след Кришны и найдя его,; Дарука Кришныслед ищущий найдя тот
वायुम् तुलसिका-आमोदम् आघ्राय अभिमुखम् ययौvāyum tulasikā-āmodam āghrāya abhimukham yayauпочуяв ветер с ароматом туласи, пошёл навстречу; ветер туласиаромат почуяв навстречу пошёл
तम् तत्र तिग्म-द्युभिः आयुधैः वृतम् हि अश्वत्थ-मूले कृत-केतनम् पतिम्tam tatra tigma-dyubhiḥ āyudhaiḥ vṛtam hi aśvattha-mūle kṛta-ketanam patim«его там, окружённого острояркими орудиями, у корня ашваттхи устроившего пристанище, владыку, —; его там острояркими орудиями окружённого ведь ашваттхикорне сделанноепристанище владыку
स्नेह-प्लुत-आत्मा निपपात पादयोः रथात् अवप्लुत्य स-बाष्प-लोचनःsneha-pluta-ātmā nipapāta pādayoḥ rathāt avaplutya sa-bāṣpa-locanaḥс душою, залитою нежностью, спрыгнув с колесницы, пал к стопам, со слезами на глазах; нежностьюзалитаядуша пал стопах колесницы спрыгнув слезамиглаза
अ-पश्यतः त्वत्-चरण-अम्बुजम् प्रभो दृष्टिः प्रणष्टा तमसि प्रविष्टाa-paśyataḥ tvat-caraṇa-ambujam prabho dṛṣṭiḥ praṇaṣṭā tamasi praviṣṭā«у меня, не видящего твоих лотосных стоп, о владыка, зрение погибло, войдя во тьму;; невидящего твоихстоплотос владыка зрение погибшее тьме вошедшее
दिशः न जाने न लभे च शान्तिम् यथा निशायाम् उडुपे प्रणष्टेdiśaḥ na jāne na labhe ca śāntim yathā niśāyām uḍupe praṇaṣṭeне знаю сторон света и не обретаю покоя — как ночью, когда луна погибла; стороны не знаю не обретаю же покой как ночью луне погибшей
इति ब्रुवति सूते वै रथः गरुड-लाञ्छनःiti bruvati sūte vai rathaḥ garuḍa-lāñchanaḥ«когда возница говорил так, колесница со знаком Гаруды; так говорящем вознице ведь колесница Гарудазнак
खम् उत्पपात राज-इन्द्र स-अश्व-ध्वजः उदीक्षतःkham utpapāta rāja-indra sa-aśva-dhvajaḥ udīkṣataḥвзлетела в небо, о владыка царей, с конями и знаменем, на глазах [у него]; небо взлетела царейвладыка сконямизнаменем глядящего
तम् अन्वगच्छन् दिव्यानि विष्णु-प्रहरणानि चtam anvagacchan divyāni viṣṇu-praharaṇāni ca«за нею последовали и божественные оружия Вишну;; её последовали божественные Вишнуоружия же
तेन अति-विस्मित-आत्मानम् सूतम् आह जनार्दनःtena ati-vismita-ātmānam sūtam āha janārdanaḥтому вознице, весьма изумлённому душою, сказал Джанардана; тем весьмаизумлённаядуша вознице сказал Джанардана
गच्छ द्वारवतीम् सूत ज्ञातीनाम् निधनम् मिथःgaccha dvāravatīm sūta jñātīnām nidhanam mithaḥ«иди в Двараку, возница; расскажи родичам о взаимной гибели сородичей,; иди Двараку возница родичей гибель взаимную
सङ्कर्षणस्य निर्याणम् बन्धुभ्यः ब्रूहि मत्-दशाम्saṅkarṣaṇasya niryāṇam bandhubhyaḥ brūhi mat-daśāmоб уходе Санкаршаны и о моём положении; Санкаршаны уход родичам скажи моёположение
द्वारकायाम् च न स्थेयम् भवद्भिः च स्व-बन्धुभिःdvārakāyām ca na stheyam bhavadbhiḥ ca sva-bandhubhiḥ«и в Двараке не должно оставаться вам со своими родичами;; Двараке же не пребываемое вами же своимиродичами
मया त्यक्ताम् यदु-पुरीम् समुद्रः प्लावयिष्यतिmayā tyaktām yadu-purīm samudraḥ plāvayiṣyatiгород Яду, мною оставленный, океан затопит; мною оставленный Ядугород океан затопит
स्वम् स्वम् परिग्रहम् सर्वे आदाय पितरौ च नःsvam svam parigraham sarve ādāya pitarau ca naḥ«взяв каждый своё имущество и наших родителей,; своё своё имущество все взяв родителей же наших
अर्जुनेन अविताः सर्वे इन्द्रप्रस्थम् गमिष्यथarjunena avitāḥ sarve indraprastham gamiṣyathaвсе, охраняемые Арджуной, вы отправитесь в Индрапрастху; Арджуной охраняемые все Индрапрастху отправитесь
त्वम् तु मत्-धर्मम् आस्थाय ज्ञान-निष्ठः उपेक्षकःtvam tu mat-dharmam āsthāya jñāna-niṣṭhaḥ upekṣakaḥ«ты же, утвердившись в моей дхарме, стоящий в знании, безучастный,; ты же моюдхарму приняв знанииутверждённый безучастный
मत्-माया-रचिताम् एताम् विज्ञाय उपशमम् व्रजmat-māyā-racitām etām vijñāya upaśamam vrajaпознав эту [вселенную], сотворённую моею майей, приди к покою»; моеймайейсотворённую эту познав покой иди
इति उक्तः तम् परिक्रम्य नमस्कृत्य पुनः पुनःiti uktaḥ tam parikramya namaskṛtya punaḥ punaḥ«так наставленный, обойдя его, поклонившись снова и снова,; так сказанный того обойдя поклонившись снова снова
तत्-पादौ शीर्ष्णि उपाधाय दुर्मनाः प्रययौ पुरीम्tat-pādau śīrṣṇi upādhāya durmanāḥ prayayau purīmположив его стопы на голову, он, опечаленный, отправился в город; егостопы голове положив опечаленный отправился город
Translation

«Дарука, ища след Кришны и найдя его, почуяв ветер с ароматом туласи, пошёл навстречу. Его там, окружённого острояркими орудиями, у корня ашваттхи устроившего пристанище, владыку, — с душою, залитою нежностью, спрыгнув с колесницы, пал к стопам, со слезами на глазах: „У меня, не видящего твоих лотосных стоп, о владыка, зрение погибло, войдя во тьму; не знаю сторон света и не обретаю покоя — как ночью, когда луна погибла“. Когда возница говорил так, колесница со знаком Гаруды взлетела в небо, о владыка царей, с конями и знаменем, на глазах у него; за нею последовали и божественные оружия Вишну. Тому вознице, весьма изумлённому душою, сказал Джанардана: «Иди в Двараку, возница; расскажи родичам о взаимной гибели сородичей, об уходе Санкаршаны и о моём положении. И в Двараке не должно оставаться вам со своими родичами: город Яду, мною оставленный, океан затопит. Взяв каждый своё имущество и наших родителей, все, охраняемые Арджуной, вы отправитесь в Индрапрастху. Ты же, утвердившись в моей дхарме, стоящий в знании, безучастный, познав эту вселенную, сотворённую моею майей, приди к покою». Так наставленный, обойдя его, поклонившись снова и снова, положив его стопы на голову, он, опечаленный, отправился в город.

Version

9f7732fcfa66 · published Aug 16, 2026, 9:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with