ज्ञात्वा च परमात्मानं सर्व एव पृथक्पृथक् । दिव्याभिः स्तुतिभिर्देवं संस्तोतुमुपचक्रमुः
आदिदेवोऽसि देवानामीश्वराणां त्वमीश्वरः । आदिकर्तासि भूतानां देवदेव सनातन
जीवनं सर्वसत्त्वानां देवगन्धर्वरक्षसाम् । मुनिकिन्नरसिद्धानां तथैवोरगपक्षिणाम्
त्वं ब्रह्मा त्वं महादेवस्त्वं विष्णुस्त्वं प्रजापतिः । वायुरिन्द्रश्च सोमश्च विवस्वान्वरुणस्तथा
त्वं कालः सृष्टिकर्ता च हर्ता त्राता प्रभुस्तथा । सरितः सागराः शैला विद्युदिन्द्रधनूंषि च ॥ प्रलयः प्रभवश्चैव व्यक्ताव्यक्तः सनातनः
ईश्वरात्परतो विद्या विद्यायाः परतः शिवः । शिवात्परतरो देवस्त्वमेव परमेश्वर
सर्वतः पाणिपादस्त्वं सर्वतोऽक्षिशिरोमुखः । सहस्रांशुस्त्वं तु देव सहस्रकिरणस्तथा
भूरादिभूर्भुवः स्वश्च महर्जनस्तपस्तथा । प्रदीप्तं दीप्तिमन्नित्यं सर्वलोकप्रकाशकम् ॥ दुर्निरीक्ष्यं सुरेन्द्राणां यद्रूपं तस्य ते नमः
सुरसिद्धगणैर्जुष्टं भृग्वत्रिपुलहादिभिः । शुभं परममव्यग्रं यद्रूपं तस्य ते नमः
पञ्चातीतस्थितं तद्वै दशैकादश एव च । अर्धमासमतिक्रम्य स्थितं तत्सूर्यमण्डले ॥ तस्मै रूपाय ते देव प्रणताः सर्वदेवताः
jñātvā ca paramātmānaṃ sarva eva pṛthakpṛthak | divyābhiḥ stutibhirdevaṃ saṃstotumupacakramuḥ
ādidevo'si devānāmīśvarāṇāṃ tvamīśvaraḥ | ādikartāsi bhūtānāṃ devadeva sanātana
jīvanaṃ sarvasattvānāṃ devagandharvarakṣasām | munikinnarasiddhānāṃ tathaivoragapakṣiṇām
tvaṃ brahmā tvaṃ mahādevastvaṃ viṣṇustvaṃ prajāpatiḥ | vāyurindraśca somaśca vivasvānvaruṇastathā
tvaṃ kālaḥ sṛṣṭikartā ca hartā trātā prabhustathā | saritaḥ sāgarāḥ śailā vidyudindradhanūṃṣi ca || pralayaḥ prabhavaścaiva vyaktāvyaktaḥ sanātanaḥ
īśvarātparato vidyā vidyāyāḥ parataḥ śivaḥ | śivātparataro devastvameva parameśvara
sarvataḥ pāṇipādastvaṃ sarvato'kṣiśiromukhaḥ | sahasrāṃśustvaṃ tu deva sahasrakiraṇastathā
bhūrādibhūrbhuvaḥ svaśca maharjanastapastathā | pradīptaṃ dīptimannityaṃ sarvalokaprakāśakam || durnirīkṣyaṃ surendrāṇāṃ yadrūpaṃ tasya te namaḥ
surasiddhagaṇairjuṣṭaṃ bhṛgvatripulahādibhiḥ | śubhaṃ paramamavyagraṃ yadrūpaṃ tasya te namaḥ
pañcātītasthitaṃ tadvai daśaikādaśa eva ca | ardhamāsamatikramya sthitaṃ tatsūryamaṇḍale || tasmai rūpāya te deva praṇatāḥ sarvadevatāḥ
«„И, познав Высший Дух, все они порознь принялись восхвалять бога божественными хвалами: «Первый бог ты богов, владык ты владыка; первый творец ты существ, о бог богов, предвечный. Жизнь всех тварей — богов, гандхарвов, ракшасов, молчальников, киннаров, совершенных, а равно змиев и птиц. Ты Брахма, ты Махадева, ты Вишну, ты Праджапати, Ваю и Индра, и Сома, Вивасват и Варуна. Ты Время, творец созидания и уносящий, и охранитель, и владыка; реки, моря, горы, молнии и радуги; и растворение, и возникновение, проявленный и непроявленный, предвечный. Выше Владыки — знание, выше знания — Шива, выше Шивы — бог: ты сам, о высший Владыка. Отовсюду руки и ноги у тебя, отовсюду очи, главы и лица; тысячелучен ты, боже, и тысячезарен. Бхур и прочие — бхур, бхувах, свах, махар, джанас и тапас; пылающий, всегда сияющий, озаряющий все миры, — тот твой образ, на который и владыкам богов тяжко смотреть, — тому поклон. Тому, к кому припадают сонмы богов и совершенных, Бхригу, Атри, Пулаха и прочие, — благому, высшему, невозмутимому образу твоему поклон. То, что стоит за пятью, и за десятью, и за одиннадцатью, и, миновав полумесячие, стоит в солнечном круге, — тому образу твоему, боже, склонились все божества»“».
191f3e930f42 · published Aug 22, 2026, 6:10:53 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Адидево'си деванам — «первый бог ты богов». Хвала начата со старшинства, и дальше оно будет доказываться ступень за ступенью. Хвала начата со старшинства, и дальше оно доказывается ступень за ступенью.
Твам брахма твам махадевас твам вишнус — «ты Брахма, ты Махадева, ты Вишну». Прочие боги не отвергнуты, а названы им же самим. Прочие боги не отвергнуты, а названы им же самим.
Ишварат парато видья видьяях паратах шивах — «выше Владыки — знание, выше знания — Шива». Выстроена лестница, и на ней три ступени. Выстроена лестница, и на ней три ступени.
Шиват паратаро девас твам эва — «выше Шивы — бог: ты сам». Лестница кончается над Шивою, и говорят это боги, среди которых сам Шива стоит. Лестница кончается над Шивою, и говорят это боги, среди которых сам Шива стоит.
Сарватах пани-падас твам — «отовсюду руки и ноги у тебя». Строка эта пришла сюда из древних песнопений и стоит здесь как своя. Строка эта пришла из древних песнопений и стоит здесь как своя.
Панчатита-стхитам... ардха-масам атикрамья — «за пятью, за десятью и одиннадцатью, миновав полумесячие». Место это — загадка на числах, и мы передали её как есть, не подставляя разгадки. Место это — загадка на числах, и мы передали её как есть, не подставляя разгадки.