कर्मानुसारव्यक्तिनिर्धारणवर्णनम् ॥ सूत उवाच ॥ ॥ त्रयाणामेव वर्णानां जन्मतो ब्राह्मणः प्रभुः ॥ संसृष्टा ब्राह्मणाः पूर्वं तपस्तप्त्वा द्विजोत्तमाः
हव्यानामिह कव्यानां सर्वस्यापि च गुप्तये ॥ अश्नंति च मुखेनास्य हव्यानि त्रिदिवौकसः
कव्यानि चैव पितरः किं भूतमधिकं ततः ॥ जन्मना चोत्तमोऽयं च सर्वार्चा ब्राह्मणोऽर्हति
स्वकीयं ब्राह्मणो भुंक्ते विदधाति द्विजोत्तमाः ॥ त्रयाणामिह वर्णानां भावाभावाय वै द्विजः
भवेद्विप्रो न संदेहस्तुष्टो भावाय वै भवेत् ॥ अभावाय भवेत्क्रुद्धस्तस्मात्पूज्यः सदा हि सः
गर्भाधानादयश्चेह संस्कारा यस्य सत्तमाः ॥ चत्वारिंशत्तथा चाष्टौ निर्वृत्ताः शास्त्रतो द्विजाः . ॥ स याति ब्रह्मणः स्थानं ब्राह्मणत्वेन संयुतः
संस्कारपूतः प्रथमो वेदपूतो द्वितीयकः ॥ विद्यापूतस्तृतीयः स्यात्तीर्थपूतस्त्वनंतरम्
karmānusāravyaktinirdhāraṇavarṇanam || sūta uvāca || || trayāṇāmeva varṇānāṃ janmato brāhmaṇaḥ prabhuḥ || saṃsṛṣṭā brāhmaṇāḥ pūrvaṃ tapastaptvā dvijottamāḥ
havyānāmiha kavyānāṃ sarvasyāpi ca guptaye || aśnaṃti ca mukhenāsya havyāni tridivaukasaḥ
kavyāni caiva pitaraḥ kiṃ bhūtamadhikaṃ tataḥ || janmanā cottamo'yaṃ ca sarvārcā brāhmaṇo'rhati
svakīyaṃ brāhmaṇo bhuṃkte vidadhāti dvijottamāḥ || trayāṇāmiha varṇānāṃ bhāvābhāvāya vai dvijaḥ
bhavedvipro na saṃdehastuṣṭo bhāvāya vai bhavet || abhāvāya bhavetkruddhastasmātpūjyaḥ sadā hi saḥ
garbhādhānādayaśceha saṃskārā yasya sattamāḥ || catvāriṃśattathā cāṣṭau nirvṛttāḥ śāstrato dvijāḥ . || sa yāti brahmaṇaḥ sthānaṃ brāhmaṇatvena saṃyutaḥ
saṃskārapūtaḥ prathamo vedapūto dvitīyakaḥ || vidyāpūtastṛtīyaḥ syāttīrthapūtastvanaṃtaram
«Сута сказал: „Трёх сословий по рождению брахман владыка: изведены брахманы прежде, подвиг сотворив, о лучшие из дваждырождённых, — ради охранения жертв и поминовений, и всего вообще. И устами его вкушают жертвы обитатели трёх небес, а предки — поминовения: что же есть выше того? И по рождению он высший, и всякого почитания брахман достоин. Своё вкушает брахман и учреждает, о лучшие из дваждырождённых: трём сословиям здесь дваждырождённый — к бытию и к небытию. Довольный, он к бытию бывает; разгневанный — к небытию; потому и чтим он всегда. У кого здесь таинства, с зачатия начиная, о наилучшие, — сорок восемь, по шастре совершённых, о дваждырождённые, — тот идёт в место Брахмы, брахманством наделённый. Первый — таинством очищенный, второй — Ведою очищенный; третий — учёностью очищенный, а затем — тиртхою очищенный“».
a9cc38dbbcc0 · published Aug 20, 2026, 1:00:00 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Джанмато брахманах прабхух — «по рождению брахман владыка». Глава начата похвалою, и похвала эта самая громкая. Глава начата похвалою, и похвала эта самая громкая.
Ашнанти ча мукхенасья — «устами его вкушают». Довод обрядовый: боги едят не сами, а через его рот. Довод обрядовый: боги едят не сами, а через его рот.
Чатваримшат татха чаштау — «сорок восемь». Названо число таинств, какие надлежит пройти: похвала оговорена условием. Названо число таинств: похвала оговорена условием.
Самскара-путах пратхамо — «первый — таинством очищенный». Начинается роспись очищений, и она ступенчата. Начинается роспись очищений, и она ступенчата.
Веда-путо двитияках — «второй — Ведою очищенный». Одного рождения мало; за ним идут таинство, Веда, учёность, тиртха. Одного рождения мало; за ним идут таинство, Веда, учёность, тиртха.
Видья-путас тритиях — «третий — учёностью очищенный». Учёность поставлена выше самой Веды: не выучить, а понять. Учёность поставлена выше самой Веды: не выучить, а понять.