शृणुध्वं द्विजशार्दूलाः शास्त्रेस्मिन्ब्रुवतः क्रमात् ॥ अधमोऽत्र त्रिधाविद्याद्विषमः स्याद्विधोचितः
पशुश्चतुर्विधश्चैव कृपणोपि हि वै द्विधा ॥ द्विधाथापि च पापिष्ठो नष्टः सप्तविधः स्मृतः
कष्टः स्यात्पञ्चधा ज्ञेयो रुष्टोपि स्याद्द्विधा द्द्विजाः ॥ दुष्टः स्यात्षड्विधो ज्ञेयः पुष्टश्चैव भवेद्द्विधा ३१ ॥ हृष्टश्चाष्टविधः प्रोक्तः कुण्ठश्चैव त्रिधोदितः ॥ अन्धः काणश्च तौ द्वौ द्वौ स्याद्वै च सगुणोऽगुणः
द्वौ चण्डौ चपलश्चैकावण्डचण्डो द्विगुर्भवेत् ॥ दण्डपण्डौ तथा ज्ञेयौ खलनीचौ चतुर्द्वयम्
वाचालश्च कदर्यश्च क्रमात्त्रिभिरुदाहृतः ॥ कदर्यश्चपलश्चैव तथा ज्ञेयो मलीमसः
द्वावेकौ चतुरश्चैव स्तेयी चैकविधो भवेत् ॥ पृथग्लक्षणमेतेषां शृणुध्वं द्विजसत्तमाः
सम्यग्यस्य परिज्ञानं नरो देवत्वमाप्नुयात् ॥ उपानच्छत्रधारी च गुरुदेवाग्रतश्चरन्
śṛṇudhvaṃ dvijaśārdūlāḥ śāstresminbruvataḥ kramāt || adhamo'tra tridhāvidyādviṣamaḥ syādvidhocitaḥ
paśuścaturvidhaścaiva kṛpaṇopi hi vai dvidhā || dvidhāthāpi ca pāpiṣṭho naṣṭaḥ saptavidhaḥ smṛtaḥ
kaṣṭaḥ syātpañcadhā jñeyo ruṣṭopi syāddvidhā ddvijāḥ || duṣṭaḥ syātṣaḍvidho jñeyaḥ puṣṭaścaiva bhaveddvidhā 31 || hṛṣṭaścāṣṭavidhaḥ proktaḥ kuṇṭhaścaiva tridhoditaḥ || andhaḥ kāṇaśca tau dvau dvau syādvai ca saguṇo'guṇaḥ
dvau caṇḍau capalaścaikāvaṇḍacaṇḍo dvigurbhavet || daṇḍapaṇḍau tathā jñeyau khalanīcau caturdvayam
vācālaśca kadaryaśca kramāttribhirudāhṛtaḥ || kadaryaścapalaścaiva tathā jñeyo malīmasaḥ
dvāvekau caturaścaiva steyī caikavidho bhavet || pṛthaglakṣaṇameteṣāṃ śṛṇudhvaṃ dvijasattamāḥ
samyagyasya parijñānaṃ naro devatvamāpnuyāt || upānacchatradhārī ca gurudevāgrataścaran
«„И у них же, о владыки брахманов, восемьдесят пять исчисляется. Слушайте, о тигры среди дваждырождённых, в сей шастре вещающего по порядку: низкого здесь должно знать трояко, и неровный подобает по чину; и скот четверояк, и скупец двояк; и грешнейший двояк, погибший помянут семеричным; тяжкий должен быть ведом пятеричным, и гневливый двояк, о дваждырождённые; злой должен быть ведом шестеричным, и отъевшийся двояк; распущенный речён осьмеричным, а тупой трояким; слепой и кривой — те по двое; и болтун, и скупец по порядку тремя изъяснены; и вертлявый, и так же «замаранный»; и вор бывает одновиден. Признак каждого из них порознь слушайте, о наилучшие: у кого о них верное знание, тот человек обретает божественность“».
7776dd93211d · published Aug 20, 2026, 1:00:00 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Шринудхвам двиджа-шардулах — «слушайте, о тигры». Речь обращена к самим брахманам: их и разбирают. Речь обращена к самим брахманам: их и разбирают.
Адхамо'тра тридха — «низкого трояко». Каждый порок делится ещё на виды: счёт доведён до восьмидесяти пяти. Каждый порок делится ещё на виды: счёт доведён до восьмидесяти пяти.
Пашуш чатурвидхаш чаива — «и скот четверояк». Слова взяты крепкие: «скот», «осёл», «шакал» — о людях учёного сословия. Слова взяты крепкие: «скот», «осёл» — о людях учёного сословия.
Наштах саптавидхах — «погибший семеричным». Самый дробный разряд — «погибший»: семь способов пропасть. Самый дробный разряд — «погибший»: семь способов пропасть.
Притхаг-лакшанам этешам — «признак каждого порознь». Обещаны не бранные слова, а определения: каждому пороку своя примета. Обещаны не бранные слова, а определения.
Самьяг ясья париджнанам — «у кого верное знание». Обещание неожиданное: знающий эти пороки обретает божественность. Знать, каков дурной, — тоже наука. Знать, каков дурной, — тоже наука.