ब्रह्मेन्द्रवैष्णवं शैवं शाक्तिकं च महेश्वरी ॥ ब्रह्मरूपं चेतिहासमैंद्रं रामायणात्मकम्
वैष्णवं परमं दैवं यच्छैवं तल्ललाटकम् ॥ पावकोऽस्य तथा मूले मध्ये भागे शतक्रतुः
अग्रे स्थिता ग्रहाः सर्वे दिशामीशास्तथा द्विजाः ॥ मेरुः सुमेरुरुद्दिष्टः संगवान्काम उच्यते
द्वावापृथिव्यौ पातालं तस्यांतः समुदाहृतम् ॥ पौराणिककथायुक्तपुस्तको देवपूजितः
न शस्यः पूजनीयश्च गृहे स्थाप्येत मानवः ॥ यो यस्मै शूद्रो विप्राय वृत्तिं दद्याच्च मानवः
स याति ब्रह्मसदनं मणिवर्त्मादिकुट्टिमम् ॥ न शस्यः पूजनीयश्च गृहे स्थाप्येत मानवः
पत्राणामग्रभागे तु वेधं कुर्यात्सुवर्तुलम् ॥ श्रवणात्तत्र मात्रेण तत्र पद्मं च वर्तुलम्
संहितागमतन्त्रेषु प्रतिवेधे च संकुलम् ॥ प्रकुर्याच्चित्ततापेन ततः शक्रपुरं व्रजेत्
brahmendravaiṣṇavaṃ śaivaṃ śāktikaṃ ca maheśvarī || brahmarūpaṃ cetihāsamaiṃdraṃ rāmāyaṇātmakam
vaiṣṇavaṃ paramaṃ daivaṃ yacchaivaṃ tallalāṭakam || pāvako'sya tathā mūle madhye bhāge śatakratuḥ
agre sthitā grahāḥ sarve diśāmīśāstathā dvijāḥ || meruḥ sumeruruddiṣṭaḥ saṃgavānkāma ucyate
dvāvāpṛthivyau pātālaṃ tasyāṃtaḥ samudāhṛtam || paurāṇikakathāyuktapustako devapūjitaḥ
na śasyaḥ pūjanīyaśca gṛhe sthāpyeta mānavaḥ || yo yasmai śūdro viprāya vṛttiṃ dadyācca mānavaḥ
sa yāti brahmasadanaṃ maṇivartmādikuṭṭimam || na śasyaḥ pūjanīyaśca gṛhe sthāpyeta mānavaḥ
patrāṇāmagrabhāge tu vedhaṃ kuryātsuvartulam || śravaṇāttatra mātreṇa tatra padmaṃ ca vartulam
saṃhitāgamatantreṣu prativedhe ca saṃkulam || prakuryāccittatāpena tataḥ śakrapuraṃ vrajet
«„Четверояко бывает разделение; книга дхармою сотворена: Брахмина, Индрова, вишнуева, шиваитская, шактийская и махешвари. Итихаса — Брахмина образа, Рамаяна — Индрова; вишнуева — высшее божество, а что шиваитское — то налобное. Огонь у её корня, а в средней части Стократный; впереди стоят все планеты и владыки стран, о дваждырождённые; Меру назван Сумеру, и «сангаван» зовётся желанием. Две [доски] — небо и земля, а Патала внутри его названа. Книга, пураническою повестью наделённая, богами чтима. Какой шудра какому брахману даст пропитание, — тот идёт в чертог Брахмы, самоцветными путями вымощенный. В передней части листов да сотворит отверстие, круглое“».
3d2222c1f4ed · published Aug 20, 2026, 2:00:00 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Итихасам брахма-рупам — «итихаса — Брахмина образа». Роды книг розданы богам, как прежде — их части. Роды книг розданы богам, как прежде — их части.
Дваприхивьяу паталам — «две [доски] — небо и земля». Дощечки переплёта опять названы небом и землёю, а внутренность книги — Паталою. Дощечки переплёта названы небом и землёю, а внутренность — Паталою.
Паураника-катха-юкта — «пураническою повестью наделённая». Книгу чтут не за письмо, а за то, что в ней рассказано. Книгу чтут не за письмо, а за то, что в ней рассказано.
Йо ясмаи шудро випрая — «какой шудра какому брахману». Место важное: шудре прямо обещан чертог Брахмы. Шудре прямо обещан чертог Брахмы.
Мани-вартмади-куттимам — «самоцветными путями вымощенный». И описан этот чертог подробно, без умаления. И описан этот чертог подробно, без умаления.
Ведхам курьят сувартулам — «отверстие круглое». От богословия переходят к переплётному делу: дырка под шнур. От богословия переходят к переплётному делу: дырка под шнур.