Bhaviṣya Purāṇa
The Fruits of Good and Evil Deeds4.6.185-192
1767 / 3103
LinuxTurn pages
Bhaviṣya Purāṇa · 4.6.185-192
Devanāgarī

एवं क्लिष्टविशुद्धाश्च सावशेषेण कर्मणा ॥ ततः क्षितिं समासाद्य जायन्ते देहिनः पुन. ॥ स्थावरा विविधाकारास्तृणगुल्मादिभेदतः ॥
तत्रानुभूय दुःखानि जायंते कीटयोनिषु ॥ निष्क्रांताः कीटयोनिभ्यो जायन्ते पक्षिणस्ततः
संश्लिष्टाः पक्षिभावेन भवंति मृगजादिषु ॥ मार्गं दुःखमतिक्रम्य जायंते पशुयोनिषु
क्रमाद्गोयोनिमासाद्य जायन्ते मानवाः पुनः ॥ एवं योनिषु सर्वासु परिक्रम्य क्रमेण तु ॥ कालांतरवशाद्यांति मानुष्यमतिदुर्लभम्
व्युत्क्रमेणापि मानुष्यं प्राप्यते पुण्यगोचरात् ॥ विचित्रा गतयः प्रोक्ताः कर्मणां गुरुलाघवात्
मानुष्यं यः समासाद्य स्वर्गमोक्षप्रसाधकम् ॥ द्वयोर्न साधयत्येकं स मृतस्तप्यते चिरम्
देवासुराणां सर्वेषां मानुष्यमतिदुर्लभम् ॥ तत्संप्राप्य कथाः कुर्यान्न गच्छेन्नरकं यथा
स्वर्गापवर्गलाभाय यदि नास्ति समुद्यतः ॥ स्वर्गस्य मूलं मानुष्यं तद्यत्नादनुपालयेत्

Transliteration (IAST)

evaṃ kliṣṭaviśuddhāśca sāvaśeṣeṇa karmaṇā || tataḥ kṣitiṃ samāsādya jāyante dehinaḥ puna. || sthāvarā vividhākārāstṛṇagulmādibhedataḥ ||
tatrānubhūya duḥkhāni jāyaṃte kīṭayoniṣu || niṣkrāṃtāḥ kīṭayonibhyo jāyante pakṣiṇastataḥ
saṃśliṣṭāḥ pakṣibhāvena bhavaṃti mṛgajādiṣu || mārgaṃ duḥkhamatikramya jāyaṃte paśuyoniṣu
kramādgoyonimāsādya jāyante mānavāḥ punaḥ || evaṃ yoniṣu sarvāsu parikramya krameṇa tu || kālāṃtaravaśādyāṃti mānuṣyamatidurlabham
vyutkrameṇāpi mānuṣyaṃ prāpyate puṇyagocarāt || vicitrā gatayaḥ proktāḥ karmaṇāṃ gurulāghavāt
mānuṣyaṃ yaḥ samāsādya svargamokṣaprasādhakam || dvayorna sādhayatyekaṃ sa mṛtastapyate ciram
devāsurāṇāṃ sarveṣāṃ mānuṣyamatidurlabham || tatsaṃprāpya kathāḥ kuryānna gacchennarakaṃ yathā
svargāpavargalābhāya yadi nāsti samudyataḥ || svargasya mūlaṃ mānuṣyaṃ tadyatnādanupālayet

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
ततः क्षितिं समासाद्य जायन्ते देहिनः पुनःtataḥ kṣitiṃ samāsādya jāyante dehinaḥ punaḥ**затем, достигнув земли, воплощённые рождаются снова**; затем землидостигнув воплощённые рождаютсяснова
स्थावरा विविधाकारास्तृणगुल्मादिभेदतःsthāvarā vividhākārāstṛṇagulmādibhedataḥ**неподвижными, разного вида, по разделению трав, кустов и прочего**; неподвижными разноговида трав кустов ипрочегоразделению
क्रमाद्गोयोनिमासाद्य जायन्ते मानवाः पुनःkramādgoyonimāsādya jāyante mānavāḥ punaḥ**постепенно достигнув коровьего лона, рождаются людьми снова**; постепенно коровьеголонадостигнув людьмирождаются снова
कालांतरवशाद्यांति मानुष्यमतिदुर्लभम्kālāṃtaravaśādyāṃti mānuṣyamatidurlabham**по власти времени приходят к человеческому, крайне труднодостижимому**; временивластью приходят человеческому крайнетруднодостижимому
देवासुराणां सर्वेषां मानुष्यमतिदुर्लभम्devāsurāṇāṃ sarveṣāṃ mānuṣyamatidurlabham**для всех богов и асуров человеческое крайне труднодостижимо**; всехбоговиасуров человеческое крайнетруднодостижимо
स्वर्गस्य मूलं मानुष्यं तद्यत्नादनुपालयेत्svargasya mūlaṃ mānuṣyaṃ tadyatnādanupālayet**корень неба — человеческое; его да оберегает со тщанием**; небакорень человеческое датщательнооберегает
Translation

«„Так, измученные и очищенные, с остатком деяния, затем, достигнув земли, воплощённые рождаются снова неподвижными, разного вида, по разделению трав, кустов и прочего. Изведав там муки, рождаются в лонах червей; вышедши из червиных лон, рождаются затем птицами. Слитые с птичьим состоянием, бывают среди оленей и прочих; одолев мучительную дорогу, рождаются в звериных лонах. Постепенно достигнув коровьего лона, рождаются людьми снова; так обойдя все лона по порядку, по власти времени приходят к человеческому, крайне труднодостижимому. И вне порядка человеческое обретается от сферы заслуги; пёстрые пути возвещены — по тяжести и лёгкости деяний. Кто, достигнув человеческого, дарующего небо и освобождение, не свершает ни одного из двух — тот, умерши, долго горит. Для всех богов и асуров человеческое крайне труднодостижимо: достигнув его, да поступает так, чтобы не пойти в ад. Если нет усердия ради обретения неба и избавления — корень неба — человеческое; его да оберегает со тщанием“».

Version

3aa2d6cfa52f · published Aug 20, 2026, 7:00:00 PM UTC

Available inRU

Page between verses with