Yudhiṣṭhira
दीपदानविधिवर्णनम् ॥ युधिष्ठिर उवाच ॥ ॥ भगवन्केन तपसा व्रतेन नियमेन वा ॥ दानेन केन वा लोके प्रोज्ज्वल्त्वं प्रजायते
अतितेजो महद्दीप्तं दीप्तांशुकिरणोज्ज्वलम् ॥ शरीरं जायते येन तन्मे वक्तुमथार्हसि
॥ श्रीकृष्ण उवाच ॥ ॥ मथुरायां पुरा पार्थ पिङ्गलो नाम तापसः ॥ आगतः स च मे पत्न्या जाम्बवत्या प्रपूजितः
प्रष्टश्च प्रश्रमेवैतं स चावोचद्यथातथम् ॥ तयापि मे समाख्यातं तत्सर्वं ते वदाम्यहम्
यदायदा नृपश्रेष्ठ पुण्यकालः प्रपद्यते ॥ संक्रातौ सूर्यग्रहणे चन्द्रपर्वणि वैधृतौ
उत्तरे त्वयने प्राप्ते दक्षिणे विषुवे तथा ॥ एकादश्यां शुक्लपक्षे चतुर्दश्यां दिनक्षये
सप्तम्यामथ वाष्टम्यां स्नात्वा व्रतपरो नरः ॥ नारी वा भूमिदेवेभ्यः प्रयच्छेत्प्रयतांगणे ॥ घृतकुंभेन दीपेन प्रज्वलंतं प्रदीपकम्
॥ युधिष्टिर् उवाच ॥ ॥ भूमिदेवा इति प्रोक्तं यत्त्वया मधुसूदन ॥ किमेतत्कौतुकं मेऽस्ति संशयं छेत्तुमर्हसि
dīpadānavidhivarṇanam || yudhiṣṭhira uvāca || || bhagavankena tapasā vratena niyamena vā || dānena kena vā loke projjvaltvaṃ prajāyate
atitejo mahaddīptaṃ dīptāṃśukiraṇojjvalam || śarīraṃ jāyate yena tanme vaktumathārhasi
|| śrīkṛṣṇa uvāca || || mathurāyāṃ purā pārtha piṅgalo nāma tāpasaḥ || āgataḥ sa ca me patnyā jāmbavatyā prapūjitaḥ
praṣṭaśca praśramevaitaṃ sa cāvocadyathātatham || tayāpi me samākhyātaṃ tatsarvaṃ te vadāmyaham
yadāyadā nṛpaśreṣṭha puṇyakālaḥ prapadyate || saṃkrātau sūryagrahaṇe candraparvaṇi vaidhṛtau
uttare tvayane prāpte dakṣiṇe viṣuve tathā || ekādaśyāṃ śuklapakṣe caturdaśyāṃ dinakṣaye
saptamyāmatha vāṣṭamyāṃ snātvā vrataparo naraḥ || nārī vā bhūmidevebhyaḥ prayacchetprayatāṃgaṇe || ghṛtakuṃbhena dīpena prajvalaṃtaṃ pradīpakam
|| yudhiṣṭir uvāca || || bhūmidevā iti proktaṃ yattvayā madhusūdana || kimetatkautukaṃ me'sti saṃśayaṃ chettumarhasi
«Юдхиштхира сказал: „О владыка, каким подвижничеством, обетом или воздержанием, или каким даянием рождается в мире сияние? Превеликий жар, великий, пылающий, блистающий, как лучи солнца, — чем рождается такое тело? То поведать мне изволь“. Шри-Кришна сказал: „В Матхуре некогда, о Партха, подвижник по имени Пингала, — и он пришёл, и был почтён женою моею Джамбавати. И был вопрошён, и он поведал как есть; и ею мне поведано; всё то я тебе и говорю. Когда бы ни настал, о лучший из царей, заслужный час — при переходе солнца, при затмении солнца, в лунный праздник, при вайдхрити, когда настанет северный путь, южный или равноденствие, в одиннадцатый день светлой половины, в четырнадцатый, в день ущерба, в седьмой или же в восьмой, — омывшись, человек, преданный обету, или женщина да подаст земным богам, на чистом дворе, с кувшином топлёного масла пылающий светильник“. Юдхиштхира сказал: „«Земные боги» — сказано тобою, о Мадхусудана; любопытно мне, и рассечь сомнение моё изволь“».
10fa2dc9619e · published Aug 21, 2026, 9:49:47 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Проджджвалатвам праджаяте — «рождается сияние». Спрашивают о телесном блеске, о сиянии кожи. Прошение вполне вещественное. Спрашивают о телесном блеске: прошение вполне вещественное.
Ме патнья джамбаватья прапуджитах — «почтён женою моею Джамбавати». Подвижника принимала жена; она же и расспросила. Начало передачи — в женских руках. Подвижника принимала жена, она же и расспросила.
Таяпи ме самакхьятам — «и ею мне поведано». Кришна говорит, что узнал это от жены. Учение идёт от неё к нему и от него к царю. Кришна говорит, что узнал это от жены.
Наро нари ва — «человек или женщина». Оговорка о двух полах стоит и здесь. Её в книге не забывают. Оговорка о двух полах стоит и здесь.
Праятангане — «на чистом дворе». Место обряда — свой прибранный двор. Ни храма, ни переправы не требуют. Место обряда — свой прибранный двор.
Ким этат каутукам ме'сти — «любопытно мне». Слушатель перебивает и спрашивает о непонятном слове. Разговор идёт живой, а не по чину. Слушатель перебивает и спрашивает о непонятном слове.