Bhaviṣya Purāṇa
The Dharma of Good Conduct4.205.37-48
3081 / 3103
LinuxTurn pages
Bhaviṣya Purāṇa · 4.205.37-48

Śrī-Kṛṣṇa

Devanāgarī

कृतशौचावशिष्टाश्च वर्जयेत्पञ्च वै मृदः ॥ देवार्चनादिकार्याणि तथा गुर्वभिवादनम्
कुर्वीत सम्यगाचम्य तद्वदन्नभुजि क्रियाम् ॥ अफेनशब्दगंधाभिरद्भिरच्छाभिरादरात्
आचामेत्प्रयतः सम्यक्प्राङ्मुखोदङ्मुखोऽपि वा ॥ त्रिवर्गसाधने यच्च सदा कार्यं विपश्चिता
तत्सांनिध्ये गृहस्थस्य सिद्धिरत्र परत्र च ॥ पादेन कार्यं पारत्र्यं पादं कुर्याच्च संचये
अर्धेनाहारचरणनित्यनैमित्तिकांतकम् ॥ अर्थस्योपार्जने यत्नः सदा कार्यो विपश्चितैः
तत्संसिद्धौ हि सिद्ध्यन्ति धर्मकामादयो नृप ॥ केशप्रसाधनादर्शदर्शनं दंतधावनम्
पूर्वाह्न एव कार्याणि देवतानां च पूजनम् ॥ दूरादावसथान्मूत्रं दूरात्पादावसेचनम्
उच्छिष्टोत्सर्जनं दूरात्सदा कार्यं हितैषिणा ॥ लोष्टमर्दी तृणच्छेदी नखखादी च यो नरः
नित्योच्छिष्टः संकरकृन्नेहायुर्विंदते महत् ॥ नग्नां परस्त्रियं नेक्षेन्न पश्येदात्मनः शकृत्
उदक्यादर्शनस्पर्शं कुर्यात्संभाषणं न च ॥ नाप्सु मूत्रं पुरीषं वा मैथुनं वा समाचरेत्
नाधितिष्ठेच्छकृन्मूत्रे केशभस्मकपालिकान् ॥ तुषांगारास्थिशीर्णानि रञ्जुवस्त्रादिकानि च
धारिणो न नमेद्विद्वान्नासनं चापि दापयेत् ॥ ब्राह्मणान्प्रणमेद्विद्वानासनं चापि दापयेत्

Transliteration (IAST)

kṛtaśaucāvaśiṣṭāśca varjayetpañca vai mṛdaḥ || devārcanādikāryāṇi tathā gurvabhivādanam
kurvīta samyagācamya tadvadannabhuji kriyām || aphenaśabdagaṃdhābhiradbhiracchābhirādarāt
ācāmetprayataḥ samyakprāṅmukhodaṅmukho'pi vā || trivargasādhane yacca sadā kāryaṃ vipaścitā
tatsāṃnidhye gṛhasthasya siddhiratra paratra ca || pādena kāryaṃ pāratryaṃ pādaṃ kuryācca saṃcaye
ardhenāhāracaraṇanityanaimittikāṃtakam || arthasyopārjane yatnaḥ sadā kāryo vipaścitaiḥ
tatsaṃsiddhau hi siddhyanti dharmakāmādayo nṛpa || keśaprasādhanādarśadarśanaṃ daṃtadhāvanam
pūrvāhna eva kāryāṇi devatānāṃ ca pūjanam || dūrādāvasathānmūtraṃ dūrātpādāvasecanam
ucchiṣṭotsarjanaṃ dūrātsadā kāryaṃ hitaiṣiṇā || loṣṭamardī tṛṇacchedī nakhakhādī ca yo naraḥ
nityocchiṣṭaḥ saṃkarakṛnnehāyurviṃdate mahat || nagnāṃ parastriyaṃ nekṣenna paśyedātmanaḥ śakṛt
udakyādarśanasparśaṃ kuryātsaṃbhāṣaṇaṃ na ca || nāpsu mūtraṃ purīṣaṃ vā maithunaṃ vā samācaret
nādhitiṣṭhecchakṛnmūtre keśabhasmakapālikān || tuṣāṃgārāsthiśīrṇāni rañjuvastrādikāni ca
dhāriṇo na namedvidvānnāsanaṃ cāpi dāpayet || brāhmaṇānpraṇamedvidvānāsanaṃ cāpi dāpayet

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
अफेनशब्दगंधाभिरद्भिरच्छाभिरादरात्aphenaśabdagaṃdhābhiradbhiracchābhirādarāt**водою прозрачною, без пены, без звука и запаха, с почтением**; водоюпрозрачноюбезпены беззвукаизапахаспочтением
पादेन कार्यं पारत्र्यं पादं कुर्याच्च संचयेpādena kāryaṃ pāratryaṃ pādaṃ kuryācca saṃcaye**четвертью да творит он потустороннее, четверть да кладёт в запас**; четвертьюдатворитонпотустороннее четвертьдакладётвзапас
अर्धेनाहारचरणनित्यनैमित्तिकांतकम्ardhenāhāracaraṇanityanaimittikāṃtakam**половиною — пропитание, поведение, обряды постоянные и случайные**; половиноюпропитание поведениеобрядыпостоянныеислучайные
अर्थस्योपार्जने यत्नः सदा कार्यो विपश्चितैःarthasyopārjane yatnaḥ sadā kāryo vipaścitaiḥ**усердие в добывании достатка всегда надлежит творить разумным**; усердиевдобываниидостатка всегданадлежиттворитьразумным
केशप्रसाधनादर्शदर्शनं दंतधावनम्keśaprasādhanādarśadarśanaṃ daṃtadhāvanam**убирание волос, гляденье в зеркало, чищение зубов**; убираниеволосглядениевзеркало чищениезубов
लोष्टमर्दी तृणच्छेदी नखखादी च यो नरःloṣṭamardī tṛṇacchedī nakhakhādī ca yo naraḥ**и который человек мнёт комья, рвёт траву, грызёт ногти**; икоторыйчеловекмнёткомья рвёттравугрызётногти
Translation

«„В нуждах да облегчается он как придётся: с покрытою головою, устлав землю травою. На пути селений, жилищ, тиртх и полей, на вспаханном и в коровьем загоне да не мочится. Из воды, из жилища, из муравейника, из мышиной кучи, и оставшейся от прежнего очищения, — пяти земель да избегает. Дела почитания богов и приветствие наставнику да творит он, как должно прополоскав уста; так же и дело вкушения пищи, — водою прозрачною, без пены, без звука и запаха, с почтением; да полощет уста как должно, обратясь к востоку или к северу. Четвертью да творит он потустороннее, четверть да кладёт в запас; половиною — пропитание, поведение, обряды постоянные и случайные. Усердие в добывании достатка всегда надлежит творить разумным: ибо когда он добыт, удаются дхарма, кама и прочее, о царь. Убирание волос, гляденье в зеркало, чищение зубов — сие да творится в первую половину дня, и почитание божеств. Мочиться вдали от жилища, вдали омывать ноги, вдали выбрасывать объедки — всегда да творит желающий себе блага. И который человек мнёт комья, рвёт траву, грызёт ногти, всегда нечист и сорит, — тот не обретает здесь долгого века“».

Version

9a6c3b3cfa22 · published Aug 21, 2026, 4:41:05 PM UTC

Available inRU

Page between verses with