Garuḍa Purāṇa
The Aetiology of Fever1.147.71-80
580 / 1147
LinuxTurn pages
Garuḍa Purāṇa · 1.147.71-80
Devanāgarī

अरोचको वमिः श्वासः सर्वस्मिन्रसगे ज्वरे । रक्तनिष्ठीवनं तृष्णा रूक्षोष्णं पीडकोद्यमः
दाहरागभ्रममदप्रलापो रक्तसंश्रिते । तृड्ग्लानिः स्पृष्टवर्चस्कमन्तर्दाहो भ्रमस्तमः
दौर्गन्ध्यं गात्रविक्षेपो मांसस्थे मेदसि स्थिते । स्वेदो ऽतितृष्णा वमनं दौर्गन्ध्यं वा सहिष्णुता
प्रलापो ग्लानिररुचिरस्थिगे त्वस्थिभेदनम् । दोषप्रवृत्तिरुद्बोधः श्वासांगक्षेपकूजनम्
अन्तर्दाहो बहिः शैत्यं श्वासो हिक्का हि मज्जमे । तमसो दर्शनं मर्मच्छेदनं स्तब्धमेढ्रता
शुक्रप्रवृत्तौ मृत्युस्तु जायते शुक्रसंश्रये । उत्तरोत्तरदुः साध्याः पञ्चान्ये तु विपर्यये
प्रलिम्पन्निव गात्राणि श्लेष्मणा गौरवेण च । मन्दज्वरप्रलापस्तु सशीतः स्यात्प्रलेपकः
नित्यं मन्दज्वरो रूक्षः शीतकृच्छ्रेण गच्छति । स्तब्धाङ्गः श्लेष्मभूयिष्ठो भवेदङ्गबलाशकः
हरिद्राभेदवर्णाभस्तद्वल्लेपं प्रमेहति । स वै हारिद्रको नाम ज्वरभेदो ऽन्तकः स्मृतः
कफवातौ समौ यत्र हीनपित्तस्य देहिनः । तीक्ष्णो ऽथ वा दिवा मन्दो जायते रात्रिजो ज्वरः

Transliteration (IAST)

arocako vamiḥ śvāsaḥ sarvasminrasage jvare / raktaniṣṭhīvanaṃ tṛṣṇā rūkṣoṣṇaṃ pīḍakodyamaḥ
dāharāgabhramamadapralāpo raktasaṃśrite / tṛḍglāniḥ spṛṣṭavarcaskamantardāho bhramastamaḥ
daurgandhyaṃ gātravikṣepo māṃsasthe medasi sthite / svedo 'titṛṣṇā vamanaṃ daurgandhyaṃ vā sahiṣṇutā
pralāpo glānirarucirasthige tvasthibhedanam / doṣapravṛttirudbodhaḥ śvāsāṃgakṣepakūjanam
antardāho bahiḥ śaityaṃ śvāso hikkā hi majjame / tamaso darśanaṃ marmacchedanaṃ stabdhameḍhratā
śukrapravṛttau mṛtyustu jāyate śukrasaṃśraye / uttarottaraduḥ sādhyāḥ pañcānye tu viparyaye
pralimpanniva gātrāṇi śleṣmaṇā gauraveṇa ca / mandajvarapralāpastu saśītaḥ syātpralepakaḥ
nityaṃ mandajvaro rūkṣaḥ śītakṛcchreṇa gacchati / stabdhāṅgaḥ śleṣmabhūyiṣṭho bhavedaṅgabalāśakaḥ
haridrābhedavarṇābhastadvallepaṃ pramehati / sa vai hāridrako nāma jvarabhedo 'ntakaḥ smṛtaḥ
kaphavātau samau yatra hīnapittasya dehinaḥ / tīkṣṇo 'tha vā divā mando jāyate rātrijo jvaraḥ

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
अरोचकोarocakoотвращение к еде
वमिःvamiḥрвота
श्वासःśvāsaḥодышка
सर्वस्मिन्sarvasminво всей
रसगेrasageв соке идущей
ज्वरेjvareлихорадке
रक्तraktaкровью
निष्ठीवनंniṣṭhīvanaṃплевание
तृष्णाtṛṣṇāжажда
रूक्ष्rūkṣсухость
ओष्णंoṣṇaṃжар
पीडक्pīḍakпрыщей
ओद्यमःodyamaḥвысыпание
दाहdāhaжжение
रागrāgaкраснота
भ्रमbhramaголовокружение
मदmadaопьянение
प्रलापोpralāpoбред
संश्रितेsaṃśriteпребывающей
तृड्tṛḍжажда
ग्लानिःglāniḥизнеможение
स्पृष्टspṛṣṭaлипкий
वर्चस्कम्varcaskamкал
अन्तर्antarвнутри
दाहोdāhoжжение
भ्रमस्bhramasголовокружение
तमःtamaḥпотемнение
दौर्गन्ध्यंdaurgandhyaṃдурной запах
गात्रgātraтела
विक्षेपोvikṣepoметание
मांसस्थेmāṃsastheв мясе пребывающей
मेदसिmedasiв жире
स्थितेsthiteпребывающей
स्वेदोsvedoпот
तितृष्णाtitṛṣṇāсильная жажда
वमनंvamanaṃрвота
वाили
सहिष्णुताsahiṣṇutāнетерпимость
प्रलापोpralāpoбред
ग्लानिर्glānirизнеможение
अरुचिर्arucirотвращение
अस्थिगेasthigeв кости идущей
त्व्tvже
अस्थिasthiкостей
भेदनम्bhedanamломота
दोषdoṣaдош
प्रवृत्तिर्pravṛttirисхождение
उद्बोधःudbodhaḥпробуждение
श्वास्śvāsодышка
आंगāṃgaчленов
क्षेपkṣepaметание
कूजनम्kūjanamстон
बहिःbahiḥснаружи
शैत्यंśaityaṃхолод
श्वासोśvāsoодышка
हिक्काhikkāикота
हिhiведь
मज्जमेmajjameв мозге
तमसोtamasoтемноты
दर्शनंdarśanaṃвидение
मर्मmarmaуязвимых мест
च्छेदनंcchedanaṃрассечение
स्तब्धstabdhaокоченелость
मेढ्रताmeḍhratāуда
शुक्रśukraсемени
प्रवृत्तौpravṛttauпри исхождении
मृत्युस्mṛtyusсмерть
तुtuже
जायतेjāyateвозникает
संश्रयेsaṃśrayeпри пребывании
उत्तरोत्तरuttarottaraчем далее
दुःduḥтрудно
साध्याःsādhyāḥисцелимы
पञ्च्pañcпять
आन्येānyeиные
विपर्ययेviparyayeпри обратном
प्रलिम्पन्न्pralimpannобмазывая
इवivaсловно
गात्राणिgātrāṇiчлены
श्लेष्मणाśleṣmaṇāслизью
गौरवेणgauraveṇaтяжестью
मन्दज्वरmandajvaraслабая лихорадка
प्रलापस्pralāpasбред
सशीतःsaśītaḥс холодом
स्यात्syātбывает
प्रलेपकःpralepakaḥпралепака
नित्यंnityaṃпостоянно
मन्दज्वरोmandajvaroслабая лихорадка
रूक्षःrūkṣaḥсухая
शीतśītaхолода
कृच्छ्रेणkṛcchreṇaс трудом
गच्छतिgacchatiпроходит
स्तब्ध्stabdhокоченелые
आङ्गःāṅgaḥчлены
श्लेष्मśleṣmaслизи
भूयिष्ठोbhūyiṣṭhoобилие
भवेद्bhavedбывает
बलाशकःbalāśakaḥбалашака
हरिद्राharidrāкуркумы
भेदbhedaоттенка
वर्ण्varṇцвета
आभस्ābhasподобный
तद्वल्tadvalтак же
लेपंlepaṃналёт
प्रमेहतिpramehatiмочится
हारिद्रकोhāridrakoхаридрака
नामnāmaпо имени
भेदोbhedoвид
न्तकःntakaḥгубительный
स्मृतःsmṛtaḥуказан
कफवातौkaphavātauслизь и ветер
समौsamauравны
यत्रyatraгде
हीनhīnaмалой
पित्तस्यpittasyaжёлчи
देहिनःdehinaḥу воплощённого
तीक्ष्णोtīkṣṇoрезкая
अथathaили
दिवाdivāднём
मन्दोmandoслабая
जायतेjāyateвозникает
रात्रिजोrātrijoночная
Translation

…отвращение к еде, рвота и одышка — во всей лихорадке, идущей в соке. Плевание кровью, жажда, сухость и жар, высыпание прыщей, жжение, краснота, головокружение, опьянение и бред — при пребывающей в крови. Жажда, изнеможение, липкий кал, жжение внутри, головокружение, потемнение, дурной запах и метание тела — при пребывающей в мясе; при пребывающей в жире — пот, сильная жажда, рвота, дурной запах и нетерпимость. Бред, изнеможение и отвращение к еде — при идущей в кости, а также ломота костей, исхождение дош, пробуждение, одышка, метание членов и стон. Жжение внутри, холод снаружи, одышка и икота — ведь при пребывающей в мозге; видение темноты, рассечение уязвимых мест, окоченелость уда. А при пребывании в семени, при исхождении семени, возникает смерть. Чем далее, тем труднее исцелимы; пять иных — при обратном. Словно обмазывая члены слизью и тяжестью, слабая лихорадка с бредом и холодом — то пралепака. Постоянно слабая, сухая, с холодом, с трудом проходящая, с окоченелыми членами, при обилии слизи — бывает балашака. А подобная цветом оттенку куркумы и такой же налёт испускающая с мочою — то, поистине, вид лихорадки по имени харидрака, указанный губительным.

Version

8ebd482c10d2 · published Sep 2, 2026, 3:12:17 PM UTC

Available inRU

Page between verses with