विप्रेणैव यदा शूद्रा परिणीता प्रमादतः । एकोद्दिष्टन्तु तच्छ्राद्ध सा तु तेनैव युज्यते
अन्ये तु दश ये पुत्रा जाता वर्ण चतुष्टये । ते तासुतासु योक्त्वयाः सपिण्डीकरणे सदा
अन्वष्टकासु यच्छ्राद्ध यच्छ्राद्धं वृद्धिहेतुकम् । पितुः पृथक् प्रदाव्यं स्त्रियाः पिण्डं सपिण्डने
पितामह्या समं मातुः पितुः सहपितामहैः । सपिण्डीकरणं कार्यमिति तार्क्ष्य मतं मम
अपुत्रायां मृतायां तु पतिः कुर्यात् सपिण्डनम् । मात्रादितिसृभिः सार्धमेवं धर्मेण योजयेत्
पुत्रो नास्ति न भर्ता च स्त्रीणां तार्क्ष्य सपिण्डनम् । कारयेद्वृद्धिसमये भ्रातृदायाददेवरैः
पतिपुत्रविहीनानां गोत्री नास्ति न देवरः । एकोद्दिष्टेन दातव्यं परेण सह भ्रातृभिः
अज्ञानाद्विघ्नतो वापि न कृतञ्चेत् सपिण्डनम् । नवकं षोडशश्राद्धमाब्दिकं कारयेत् ततः
अदाहे न च कर्तव्यं सदाहे कारयेद्बुधः । दर्भपुत्तलकं कृत्वा वह्निना दाहयेच्छवम्
पितुः पुत्रेण कर्तव्यं न कुर्ब्वीत पिता सुते । अतिस्नेहान्न कर्तव्यं सपिण्डीकरणं सते
बहवो ऽपि यदा पुत्रा विधिमेकः समाचरेत् । नवश्राद्धं सपिण्डत्वं श्राद्धान्यन्यानि षोडश
एकेनैव तु कार्यांणि अविभक्तधनेष्वपि । अन्त्येष्टिं कुरुते ह्येको मुनिभैः समुदाहृतम्
विभक्तैश्च पृथक् कार्या क्रिया सांवत्सरादिका । एकैकेन च कर्तव्या पुत्रेण च स्वयंस्वयम्
vipreṇaiva yadā śūdrā pariṇītā pramādataḥ / ekoddiṣṭantu tacchrāddha sā tu tenaiva yujyate
anye tu daśa ye putrā jātā varṇa catuṣṭaye / te tāsutāsu yoktvayāḥ sapiṇḍīkaraṇe sadā
anvaṣṭakāsu yacchrāddha yacchrāddhaṃ vṛddhihetukam / pituḥ pṛthak pradāvyaṃ striyāḥ piṇḍaṃ sapiṇḍane
pitāmahyā samaṃ mātuḥ pituḥ sahapitāmahaiḥ / sapiṇḍīkaraṇaṃ kāryamiti tārkṣya mataṃ mama
aputrāyāṃ mṛtāyāṃ tu patiḥ kuryāt sapiṇḍanam / mātrāditisṛbhiḥ sārdhamevaṃ dharmeṇa yojayet
putro nāsti na bhartā ca strīṇāṃ tārkṣya sapiṇḍanam / kārayedvṛddhisamaye bhrātṛdāyādadevaraiḥ
patiputravihīnānāṃ gotrī nāsti na devaraḥ / ekoddiṣṭena dātavyaṃ pareṇa saha bhrātṛbhiḥ
ajñānādvighnato vāpi na kṛtañcet sapiṇḍanam / navakaṃ ṣoḍaśaśrāddhamābdikaṃ kārayet tataḥ
adāhe na ca kartavyaṃ sadāhe kārayedbudhaḥ / darbhaputtalakaṃ kṛtvā vahninā dāhayecchavam
pituḥ putreṇa kartavyaṃ na kurbvīta pitā sute / atisnehānna kartavyaṃ sapiṇḍīkaraṇaṃ sate
bahavo 'pi yadā putrā vidhimekaḥ samācaret / navaśrāddhaṃ sapiṇḍatvaṃ śrāddhānyanyāni ṣoḍaśa
ekenaiva tu kāryāṃṇi avibhaktadhaneṣvapi / antyeṣṭiṃ kurute hyeko munibhaiḥ samudāhṛtam
vibhaktaiśca pṛthak kāryā kriyā sāṃvatsarādikā / ekaikena ca kartavyā putreṇa ca svayaṃsvayam
И та, что выдана не по своему месту, — вайшийка ли, кшатрийка ли, — и те, что жёны отца: пусть сын совершит по ним сапиндану. Когда же брахманом по недосмотру взята в жёны шудрянка, шраддха её — экоддишта, и с нею она и соединяется. А иные десять сыновей, рождённые в четырёх сословиях, всегда должны быть привлечены при сапиндикаране в тех и тех случаях. Шраддха, что совершается в анваштаки ради прибавления, и пинда женщине при сапиндане должны быть даны отдельно. Матери — вместе с бабкою, отцу — вместе с дедами: так должна быть совершена сапиндикарана, о Таркшья, таково Моё мнение. У умершей бессыновней сапиндану да совершит муж — вместе с матерью и двумя другими; так по долгу да соединит он их. А если у женщин нет ни сына, ни мужа, о Таркшья, — сапиндану да велят совершить во время прибавления братья, наследники и девери. У лишённых же мужа и сына, у кого нет ни сородича, ни деверя, должно быть дано экоддиштою — чужим вместе с братьями. Если по неведению или по препятствию сапиндана не совершена, да велит он совершить затем девятерицу, шестнадцать шраддх и годовое. При несожжении её не совершают; при сожжении разумный, сделав чучело из дарбхи, да сожжёт им тело. Сыном должно быть совершено по отце; отец же по сыне да не совершает — от чрезмерной любви к тому, кто был. Когда сыновей много, устав да совершит один: девять шраддх, сапиндану и иные шестнадцать шраддх должны быть совершены одним лишь — при неразделённом имуществе; ибо погребение совершает один, так сказано мудрецами. А разделившимися обряд годовой и прочий должен совершаться каждым самим по себе.
aaa8948fe86d · published Sep 3, 2026, 2:00:46 AM UTC
Available inRUPage between verses with
У той, кому не осталось ни мужа, ни сына, ни деверя, ни сородича, обряд совершает чужой человек вместе с братьями. Список исполнителей доведён до конца и не обрывается на «некому».\n\nОтцу запрещено совершать обряд по сыне, и причина названа прямо: от чрезмерной любви. Запрет объяснён не чистотою, а мерою горя.\n\nПри неразделённом имуществе совершает один брат, при разделённом — каждый за себя. Обряд следует за устройством хозяйства, а не наоборот.