Mahabharata
Saṃbhava-parva (putra-yācñā, pūru-vara) (The Request to the Sons and Pūru's Favor)1.79.1–13
458 / 15823
Mahabharata · 1.79.1–13
Devanāgarī

वैशंपायन उवाच
जरां प्राप्य ययातिस् तु स्वपुरं प्राप्य चैव ह ॥
पुत्रं ज्येष्ठं वरिष्ठं च यदुम् इत्य् अब्रवीद् वचः ॥
जरा वली च मां तात पलितानि च पर्यगुः ॥
काव्यस्योशनसः शापान् न च तृप्तो ऽस्मि यौवने ॥
त्वं यदो प्रतिपद्यस्व पाप्मानं जरया सह ॥
यौवनेन त्वदीयेन चरेयं विषयान् अहम् ॥
पूर्णे वर्षसहस्रे तु पुनस् ते यौवनं त्व् अहम् ॥
दत्त्वा स्वं प्रतिपत्स्यामि पाप्मानं जरया सह ॥
यदुर् उवाच
सितश्मश्रुशिरा दीनो जरया शिथिलीकृतः ॥
वलीसंततगात्रश् च दुर्दर्शो दुर्बलः कृशः ॥
अशक्तः कार्यकरणे परिभूतः स यौवनैः ॥
सहोपजीविभिश् चैव तां जरां नाभिकामये ॥
ययातिर् उवाच
यत् त्वं मे हृदयाज् जातो वयः स्वं न प्रयच्छसि ॥
तस्माद् अराज्यभाक् तात प्रजा ते वै भविष्यति ॥
तुर्वसो प्रतिपद्यस्व पाप्मानं जरया सह ॥
यौवनेन चरेयं वै विषयांस् तव पुत्रक ॥
पूर्णे वर्षसहस्रे तु पुनर् दास्यामि यौवनम् ॥
स्वं चैव प्रतिपत्स्यामि पाप्मानं जरया सह ॥
तुर्वसुर् उवाच
न कामये जरां तात कामभोगप्रणाशिनीम् ॥
बलरूपान्तकरणीं बुद्धिप्राणविनाशिनीम् ॥
ययातिर् उवाच
यत् त्वं मे हृदयाज् जातो वयः स्वं न प्रयच्छसि ॥
तस्मात् प्रजा समुच्छेदं तुर्वसो तव यास्यति ॥
संकीर्णाचारधर्मेषु प्रतिलोमचरेषु च ॥
पिशिताशिषु चान्त्येषु मूढ राजा भविष्यसि ॥
गुरुदारप्रसक्तेषु तिर्यग्योनिगतेषु च ॥
पशुधर्मिषु पापेषु म्लेच्छेषु प्रभविष्यसि ॥

Transliteration (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
jarāṃ prāpya yayātis tu svapuraṃ prāpya caiva ha ||
putraṃ jyeṣṭhaṃ variṣṭhaṃ ca yadum ity abravīd vacaḥ ||
jarā valī ca māṃ tāta palitāni ca paryaguḥ ||
kāvyasyośanasaḥ śāpān na ca tṛpto 'smi yauvane ||
tvaṃ yado pratipadyasva pāpmānaṃ jarayā saha ||
yauvanena tvadīyena careyaṃ viṣayān aham ||
pūrṇe varṣasahasre tu punas te yauvanaṃ tv aham ||
dattvā svaṃ pratipatsyāmi pāpmānaṃ jarayā saha ||
yadur uvāca
sitaśmaśruśirā dīno jarayā śithilīkṛtaḥ ||
valīsaṃtatagātraś ca durdarśo durbalaḥ kṛśaḥ ||
aśaktaḥ kāryakaraṇe paribhūtaḥ sa yauvanaiḥ ||
sahopajīvibhiś caiva tāṃ jarāṃ nābhikāmaye ||
yayātir uvāca
yat tvaṃ me hṛdayāj jāto vayaḥ svaṃ na prayacchasi ||
tasmād arājyabhāk tāta prajā te vai bhaviṣyati ||
turvaso pratipadyasva pāpmānaṃ jarayā saha ||
yauvanena careyaṃ vai viṣayāṃs tava putraka ||
pūrṇe varṣasahasre tu punar dāsyāmi yauvanam ||
svaṃ caiva pratipatsyāmi pāpmānaṃ jarayā saha ||
turvasur uvāca
na kāmaye jarāṃ tāta kāmabhogapraṇāśinīm ||
balarūpāntakaraṇīṃ buddhiprāṇavināśinīm ||
yayātir uvāca
yat tvaṃ me hṛdayāj jāto vayaḥ svaṃ na prayacchasi ||
tasmāt prajā samucchedaṃ turvaso tava yāsyati ||
saṃkīrṇācāradharmeṣu pratilomacareṣu ca ||
piśitāśiṣu cāntyeṣu mūḍha rājā bhaviṣyasi ||
gurudāraprasakteṣu tiryagyonigateṣu ca ||
paśudharmiṣu pāpeṣu mleccheṣu prabhaviṣyasi ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
वैशंपायनः उवाच ययातिः जरां प्राप्य स्वपुरं प्राप्य ज्येष्ठं वरिष्ठं पुत्रं यदुं वचः अब्रवीत्vaiśaṃpāyanaḥ uvāca yayātiḥ jarāṃ prāpya svapuraṃ prāpya jyeṣṭhaṃ variṣṭhaṃ putraṃ yaduṃ vacaḥ abravītVaishampayana said: Yayati, having reached old age and come to his own city, spoke this word to his eldest, most excellent son Yadu
तात उशनसः काव्यस्य शापात् जरा वली पलितानि च मां पर्यगुः न च यौवने तृप्तः अस्मिtāta uśanasaḥ kāvyasya śāpāt jarā valī palitāni ca māṃ paryaguḥ na ca yauvane tṛptaḥ asmison, by the curse of Ushanas-Kavya (Shukra) old age, wrinkles, and gray hair have overtaken me, and I am not yet sated with youth
यदो त्वं जरया सह पाप्मानं प्रतिपद्यस्व त्वदीयेन यौवनेन विषयान् चरेयम्yado tvaṃ jarayā saha pāpmānaṃ pratipadyasva tvadīyena yauvanena viṣayān careyamO Yadu, take upon yourself this evil along with old age; with your youth I will enjoy the objects of the senses
पूर्णे वर्षसहस्रे तु पुनः ते यौवनं दत्त्वा स्वं पाप्मानं जरया सह प्रतिपत्स्येpūrṇe varṣasahasre tu punaḥ te yauvanaṃ dattvā svaṃ pāpmānaṃ jarayā saha pratipatsyewhen a thousand years have passed, having given your youth back to you, I will take back my own evil along with old age
यदुः उवाच सितश्मश्रुशिराः जरया शिथिलीकृतः वलीसंततगात्रः दुर्दर्शः दुर्बलः कृशः [जीर्णः]yaduḥ uvāca sitaśmaśruśirāḥ jarayā śithilīkṛtaḥ valīsaṃtatagātraḥ durdarśaḥ durbalaḥ kṛśaḥ [jīrṇaḥ]Yadu said: the old man -- with whitened beard and head, weakened by old age, with a body covered in wrinkles, unsightly, feeble, gaunt
कार्यकरणे अशक्तः यौवनैः सह उपजीविभिः च परिभूतः तां जरां न अभिकामयेkāryakaraṇe aśaktaḥ yauvanaiḥ saha upajīvibhiḥ ca paribhūtaḥ tāṃ jarāṃ na abhikāmayeincapable of action, scorned by the young and by his own dependents; therefore I do not desire that old age
ययातिः उवाच तात त्वं मे हृदयात् जातः स्वं वयः न प्रयच्छसि तस्मात् ते प्रजा अराज्यभाक् भविष्यतिyayātiḥ uvāca tāta tvaṃ me hṛdayāt jātaḥ svaṃ vayaḥ na prayacchasi tasmāt te prajā arājyabhāk bhaviṣyatiYayati said: son, you who were born of my heart do not give up your own age; therefore your offspring will have no share in the kingdom
पुत्रक तुर्वसो जरया सह पाप्मानं प्रतिपद्यस्व तव यौवनेन विषयान् चरेयम्putraka turvaso jarayā saha pāpmānaṃ pratipadyasva tava yauvanena viṣayān careyamson Turvasu, take upon yourself this evil along with old age; with your youth I will enjoy the objects of the senses
पूर्णे वर्षसहस्रे तु पुनः यौवनं दास्यामि स्वं च पाप्मानं जरया सह प्रतिपत्स्येpūrṇe varṣasahasre tu punaḥ yauvanaṃ dāsyāmi svaṃ ca pāpmānaṃ jarayā saha pratipatsyewhen a thousand years have passed, I will give youth back to you, and take back my own evil along with old age
तुर्वसुः उवाच तात कामभोगप्रणाशिनीं बलरूपान्तकरणीं बुद्धिप्राणविनाशिनीं जरां न कामयेturvasuḥ uvāca tāta kāmabhogapraṇāśinīṃ balarūpāntakaraṇīṃ buddhiprāṇavināśinīṃ jarāṃ na kāmayeTurvasu said: father, I do not desire old age, which destroys the enjoyment of desired things, which puts an end to strength and beauty, which ruins the mind and the vital breaths
ययातिः उवाच त्वं मे हृदयात् जातः स्वं वयः न प्रयच्छसि तस्मात् तुर्वसो तव प्रजा समुच्छेदं यास्यतिyayātiḥ uvāca tvaṃ me hṛdayāt jātaḥ svaṃ vayaḥ na prayacchasi tasmāt turvaso tava prajā samucchedaṃ yāsyatiYayati said: you who were born of my heart do not give up your own age; therefore, O Turvasu, your offspring will come to extinction
मूढ त्वं संकीर्णाचारधर्मेषु प्रतिलोमचरेषु पिशिताशिषु अन्त्येषु राजा भविष्यसिmūḍha tvaṃ saṃkīrṇācāradharmeṣu pratilomacareṣu piśitāśiṣu antyeṣu rājā bhaviṣyasiO fool, you will be king among people of mixed customs and dharmas, who act perversely, meat-eaters, the base
गुरुदारप्रसक्तेषु तिर्यग्योनिगतेषु पशुधर्मिषु पापेषु म्लेच्छेषु प्रभविष्यसिgurudāraprasakteṣu tiryagyonigateṣu paśudharmiṣu pāpeṣu mleccheṣu prabhaviṣyasiyou will rule over those attached to their teachers' wives, coupling like beasts, living by the dharma of animals, sinful mlecchas
वैशंपायनvaiśaṃpāyanaoriginal form "vaiśaṃpāyana", added to complete the word-by-word coverage
ययातिस्yayātisoriginal form "yayātis", added to complete the word-by-word coverage
चैवcaivaoriginal form "caiva", added to complete the word-by-word coverage
haoriginal form "ha", added to complete the word-by-word coverage
यदुम्yadumoriginal form "yadum", added to complete the word-by-word coverage
इत्य्ityoriginal form "ity", added to complete the word-by-word coverage
अब्रवीद्abravīdoriginal form "abravīd", added to complete the word-by-word coverage
काव्यस्योशनसःkāvyasyośanasaḥoriginal form "kāvyasyośanasaḥ", added to complete the word-by-word coverage
शापान्śāpānoriginal form "śāpān", added to complete the word-by-word coverage
तृप्तोtṛptooriginal form "tṛpto", added to complete the word-by-word coverage
ऽस्मि'smioriginal form "'smi", added to complete the word-by-word coverage
चरेयंcareyaṃoriginal form "careyaṃ", added to complete the word-by-word coverage
अहम्ahamoriginal form "aham", added to complete the word-by-word coverage
पुनस्punasoriginal form "punas", added to complete the word-by-word coverage
त्व्tvoriginal form "tv", added to complete the word-by-word coverage
अहम्ahamoriginal form "aham", added to complete the word-by-word coverage
प्रतिपत्स्यामिpratipatsyāmioriginal form "pratipatsyāmi", added to complete the word-by-word coverage
यदुर्yaduroriginal form "yadur", added to complete the word-by-word coverage
सितश्मश्रुशिराsitaśmaśruśirāoriginal form "sitaśmaśruśirā", added to complete the word-by-word coverage
दीनोdīnooriginal form "dīno", added to complete the word-by-word coverage
वलीसंततगात्रश्valīsaṃtatagātraśoriginal form "valīsaṃtatagātraś", added to complete the word-by-word coverage
caoriginal form "ca", added to complete the word-by-word coverage
दुर्दर्शोdurdarśooriginal form "durdarśo", added to complete the word-by-word coverage
saoriginal form "sa", added to complete the word-by-word coverage
सहोपजीविभिश्sahopajīvibhiśoriginal form "sahopajīvibhiś", added to complete the word-by-word coverage
चैवcaivaoriginal form "caiva", added to complete the word-by-word coverage
नाभिकामयेnābhikāmayeoriginal form "nābhikāmaye", added to complete the word-by-word coverage
ययातिर्yayātiroriginal form "yayātir", added to complete the word-by-word coverage
यत्yatoriginal form "yat", added to complete the word-by-word coverage
हृदयाज्hṛdayājoriginal form "hṛdayāj", added to complete the word-by-word coverage
जातोjātooriginal form "jāto", added to complete the word-by-word coverage
तस्माद्tasmādoriginal form "tasmād", added to complete the word-by-word coverage
वैvaioriginal form "vai", added to complete the word-by-word coverage
चरेयंcareyaṃoriginal form "careyaṃ", added to complete the word-by-word coverage
वैvaioriginal form "vai", added to complete the word-by-word coverage
विषयांस्viṣayāṃsoriginal form "viṣayāṃs", added to complete the word-by-word coverage
तुtuoriginal form "tu", added to complete the word-by-word coverage
पुनर्punaroriginal form "punar", added to complete the word-by-word coverage
यौवनम्yauvanamoriginal form "yauvanam", added to complete the word-by-word coverage
चैवcaivaoriginal form "caiva", added to complete the word-by-word coverage
प्रतिपत्स्यामिpratipatsyāmioriginal form "pratipatsyāmi", added to complete the word-by-word coverage
तुर्वसुर्turvasuroriginal form "turvasur", added to complete the word-by-word coverage
कामभोगप्रणाशिनीम्kāmabhogapraṇāśinīmoriginal form "kāmabhogapraṇāśinīm", added to complete the word-by-word coverage
बुद्धिप्राणविनाशिनीम्buddhiprāṇavināśinīmoriginal form "buddhiprāṇavināśinīm", added to complete the word-by-word coverage
ययातिर्yayātiroriginal form "yayātir", added to complete the word-by-word coverage
यत्yatoriginal form "yat", added to complete the word-by-word coverage
हृदयाज्hṛdayājoriginal form "hṛdayāj", added to complete the word-by-word coverage
जातोjātooriginal form "jāto", added to complete the word-by-word coverage
caoriginal form "ca", added to complete the word-by-word coverage
चान्त्येषुcāntyeṣuoriginal form "cāntyeṣu", added to complete the word-by-word coverage
caoriginal form "ca", added to complete the word-by-word coverage
Translation

Vaishampayana said: "Yayati, having reached old age and come to his own city, spoke this word to his eldest and most excellent son, Yadu: 'Son, by the curse of Ushanas-Kavya (Shukra), old age, wrinkles, and gray hair have overtaken me, and I have not yet had my fill of youth. O Yadu, take this evil upon yourself along with old age; with your youth I will enjoy the objects of the senses. When a thousand years have passed, I will give your youth back to you and take back my own evil together with old age.' Yadu said: 'The old man -- with whitened beard and head, enfeebled by old age, his body covered in wrinkles, unsightly, powerless, gaunt, incapable of action, scorned by the young and by his own dependents -- that old age I do not desire.' Yayati said: 'Son, since you, born of my own heart, will not give up your youth, your offspring shall have no share in the kingdom. Son Turvasu, take this evil upon yourself along with old age; with your youth I will enjoy the objects of the senses. When a thousand years have passed, I will give youth back to you, and take back my own evil together with old age.' Turvasu said: 'Father, I do not desire old age, which destroys the enjoyment of desire, ruins strength and beauty, and wrecks the mind and the vital breaths.' Yayati said: 'Since you, born of my own heart, will not give up your youth, your offspring, O Turvasu, shall come to extinction. Fool, you will be king among people of mixed customs and laws, who act perversely, eaters of flesh, the lowest of men -- you shall rule over those bound to the wives of their teachers, living by the dharma of beasts, sinful mlecchas.'"

Version

3c97b303deea · published Jul 12, 2026, 3:49:51 PM UTC

Available inRUEN

Page between verses with