Mahabharata
Видуранити-парва: Видура обличает Дхритараштру · Verse 3.5.11–15
2805 / 3756
Mahabharata · 3.5.11–15
Devanāgarī

उक्तं पूर्वं जातमात्रे सुते ते; मया यत् ते हितम् आसीत् तदानीम् ॥
पुत्रं त्यजेमम् अहितं कुलस्येत्य्; एतद् राजन् न च तत् त्वं चकर्थ ॥
इदानीं ते हितम् उक्तं न चेत् त्वं; कर्तासि राजन् परितप्तासि पश्चात् ॥
यद्य् एतद् एवम् अनुमन्ता सुतस् ते; संप्रीयमाणः पाण्डवैर् एकराज्यम् ॥
तापो न ते वै भविता प्रीतियोगात्; त्वं चेन् न गृह्णासि सुतं सहायैः ॥
अथापरो भवति हि तं निगृह्य; पाण्डोः पुत्रं प्रकुरुष्वाधिपत्ये ॥
अजातशत्रुर् हि विमुक्तरागो; धर्मेणेमां पृथिवीं शास्तु राजन् ॥
ततो राजन् पार्थिवाः सर्व एव; वैश्या इवास्मान् उपतिष्ठन्तु सद्यः ॥
दुर्योधनः शकुनिः सूतपुत्रः; प्रीत्या राजन् पाण्डुपुत्रान् भजन्ताम् ॥
दुःशासनो याचतु भीमसेनं; सभामध्ये द्रुपदस्यात्मजां च ॥
युधिष्ठिरं त्वं परिसान्त्वयस्व; राज्ये चैनं स्थापयस्वाभिपूज्य ॥
त्वया पृष्टः किम् अहम् अन्यद् वदेयम्; एतत् कृत्वा कृतकृत्यो ऽसि राजन् ॥

Transliteration (IAST)

uktaṃ pūrvaṃ jātamātre sute te; mayā yat te hitam āsīt tadānīm ||
putraṃ tyajemam ahitaṃ kulasyety; etad rājan na ca tat tvaṃ cakartha ||
idānīṃ te hitam uktaṃ na cet tvaṃ; kartāsi rājan paritaptāsi paścāt ||
yady etad evam anumantā sutas te; saṃprīyamāṇaḥ pāṇḍavair ekarājyam ||
tāpo na te vai bhavitā prītiyogāt; tvaṃ cen na gṛhṇāsi sutaṃ sahāyaiḥ ||
athāparo bhavati hi taṃ nigṛhya; pāṇḍoḥ putraṃ prakuruṣvādhipatye ||
ajātaśatrur hi vimuktarāgo; dharmeṇemāṃ pṛthivīṃ śāstu rājan ||
tato rājan pārthivāḥ sarva eva; vaiśyā ivāsmān upatiṣṭhantu sadyaḥ ||
duryodhanaḥ śakuniḥ sūtaputraḥ; prītyā rājan pāṇḍuputrān bhajantām ||
duḥśāsano yācatu bhīmasenaṃ; sabhāmadhye drupadasyātmajāṃ ca ||
yudhiṣṭhiraṃ tvaṃ parisāntvayasva; rājye cainaṃ sthāpayasvābhipūjya ||
tvayā pṛṣṭaḥ kim aham anyad vadeyam; etat kṛtvā kṛtakṛtyo 'si rājan ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
उक्तं पूर्वं जातमात्रे सुते तेuktaṃ pūrvaṃ jātamātre sute teпрежде было сказано, когда твой сын только родился
मया यत् ते हितम् आसीत् तदानीम्mayā yat te hitam āsīt tadānīmмной то, что тогда было полезно тебе
पुत्रं त्यज इमम् अहितं कुलस्य इतिputraṃ tyaja imam ahitaṃ kulasya itiоставь этого сына, вредного для рода
एतत् राजन् न च तत् त्वं चकर्थetat rājan na ca tat tvaṃ cakarthaэто, о царь, ты не сделал
इदानीं ते हितम् उक्तं न चेत् त्वम्idānīṃ te hitam uktaṃ na cet tvamесли и теперь полезное тебе сказанное ты
कर्तासि राजन् परितप्ता असि पश्चात्kartāsi rājan paritaptā asi paścātне сделаешь, о царь, потом будешь терзаться
यदि एतत् एवम् अनुमन्ता सुतः तेyadi etat evam anumantā sutaḥ teесли твой сын так согласится
संप्रीयमाणः पाण्डवैः एकराज्यम्saṃprīyamāṇaḥ pāṇḍavaiḥ ekarājyamс Пандавами в любви к единому царству
तापः न ते वै भविता प्रीतियोगात्tāpaḥ na te vai bhavitā prītiyogātжара скорби у тебя не будет из-за союза любви
त्वं चेत् न गृह्णासि सुतं सहायैःtvaṃ cet na gṛhṇāsi sutaṃ sahāyaiḥесли же ты не удержишь сына с помощниками
अथ अपरः भवति हि तं निगृह्यatha aparaḥ bhavati hi taṃ nigṛhyaтогда будет другое: удержав его
पाण्डोः पुत्रं प्रकुरुष्व अधिपत्येpāṇḍoḥ putraṃ prakuruṣva adhipatyeпоставь сына Панду во владычество
अजातशत्रुः हि विमुक्तरागःajātaśatruḥ hi vimuktarāgaḥибо Аджаташатру свободен от страсти
धर्मेण इमां पृथिवीं शास्तु राजन्dharmeṇa imāṃ pṛthivīṃ śāstu rājanпусть по дхарме правит этой землёй, о царь
ततः राजन् पार्थिवाः सर्वे एवtataḥ rājan pārthivāḥ sarve evaтогда, о царь, все владыки земли
वैश्याः इव अस्मान् उपतिष्ठन्तु सद्यःvaiśyāḥ iva asmān upatiṣṭhantu sadyaḥсразу станут служить нам, как вайшьи
दुर्योधनः शकुनिः सूतपुत्रःduryodhanaḥ śakuniḥ sūtaputraḥДурьодхана, Шакуни и сын возницы
प्रीत्या राजन् पाण्डुपुत्रान् भजन्ताम्prītyā rājan pāṇḍuputrān bhajantāmс любовью, о царь, пусть примут сыновей Панду
दुःशासनः याचतु भीमसेनंduḥśāsanaḥ yācatu bhīmasenaṃпусть Духшасана просит Бхимасену
सभामध्ये द्रुपदस्य आत्मजां चsabhāmadhye drupadasya ātmajāṃ caи дочь Друпады посреди собрания
युधिष्ठिरं त्वं परिसान्त्वयस्वyudhiṣṭhiraṃ tvaṃ parisāntvayasvaты утешь Юдхиштхиру
राज्ये च एनं स्थापयस्व अभिपूज्यrājye ca enaṃ sthāpayasva abhipūjyaи, почтив, поставь его в царстве
त्वया पृष्टः किम् अहम् अन्यत् वदेयम्tvayā pṛṣṭaḥ kim aham anyat vadeyamспрошенный тобой, что ещё я скажу
एतत् कृत्वा कृतकृत्यः असि राजन्etat kṛtvā kṛtakṛtyaḥ asi rājanсделав это, ты исполнишь долг, о царь
Translation

«Я говорил тебе прежде, когда твой сын только родился: „Оставь этого сына, вредного для рода“. То было тебе полезно, но ты этого не сделал. Если и теперь ты не примешь полезное, потом будешь терзаться. Если твой сын согласится жить в едином царстве в мире с Пандавами, у тебя не будет жара скорби. Если же он не примет этого, удержи его с помощниками и поставь сына Панду на власть. Аджаташатру, свободный от страсти, пусть по дхарме правит этой землёй; тогда все цари станут служить нам, как вайшьи. Пусть Дурьодхана, Шакуни и сын возницы с любовью примут сыновей Панду; пусть Духшасана просит прощения у Бхимасены и у дочери Друпады в середине собрания. Утешь Юдхиштхиру и, почтив, поставь его в царстве. Ты спросил меня: что ещё я скажу? Сделав это, ты исполнишь свой долг, о царь».

Commentary

Видура требует не только политической уступки, но нравственного восстановления: Духшасана должен просить прощения у Драупади. Там, где была публичная адхарма, должно быть публичное покаяние. Без этого мир будет лишь замазанной трещиной.

Version

0c8760006ec9 · published Jun 18, 2026, 3:10:20 AM UTC

Page between verses with