Mahabharata 3.25.21-26

Двайтавана-правеша-парва: вход в Двайтавану · Verse 3.25.21-26

2890 / 3756

Mahabharata · 3.25.21-26

॥

Devanāgarī

ततः स यानाद् अवरुह्य राजा; सभ्रातृकः सजनः काननं तत् ॥
विवेश धर्मात्मवतां वरिष्ठस्; त्रिविष्टपं शक्र इवामितौजाः ॥
तं सत्यसंधं सहिताभिपेतुर्; दिदृक्षवश् चारणसिद्धसंघाः ॥
वनौकसश् चापि नरेन्द्रसिंहं; मनस्विनं संपरिवार्य तस्थुः ॥
स तत्र सिद्धान् अभिवाद्य सर्वान्; प्रत्यर्चितो राजवद् देववच् च ॥
विवेश सर्वैः सहितो द्विजाग्र्यैः; कृताञ्जलिर् धर्मभृतां वरिष्ठः ॥
स पुण्यशीलः पितृवन् महात्मा; तपस्विभिर् धर्मपरैर् उपेत्य ॥
प्रत्यर्चितः पुष्पधरस्य मूले; महाद्रुमस्योपविवेश राजा ॥
भीमश् च कृष्णा च धनंजयश् च; यमौ च ते चानुचरा नरेन्द्रम् ॥
विमुच्य वाहान् अवरुह्य सर्वे; तत्रोपतस्थुर् भरतप्रबर्हाः ॥
लतावतानावनतः स पाण्डवैर्; महाद्रुमः पञ्चभिर् उग्रधन्विभिः ॥
बभौ निवासोपगतैर् महात्मभिर्; महागिरिर् वारणयूथपैर् इव ॥

Transliteration (IAST)

tataḥ sa yānād avaruhya rājā; sabhrātṛkaḥ sajanaḥ kānanaṃ tat ||
viveśa dharmātmavatāṃ variṣṭhas; triviṣṭapaṃ śakra ivāmitaujāḥ ||
taṃ satyasaṃdhaṃ sahitābhipetur; didṛkṣavaś cāraṇasiddhasaṃghāḥ ||
vanaukasaś cāpi narendrasiṃhaṃ; manasvinaṃ saṃparivārya tasthuḥ ||
sa tatra siddhān abhivādya sarvān; pratyarcito rājavad devavac ca ||
viveśa sarvaiḥ sahito dvijāgryaiḥ; kṛtāñjalir dharmabhṛtāṃ variṣṭhaḥ ||
sa puṇyaśīlaḥ pitṛvan mahātmā; tapasvibhir dharmaparair upetya ||
pratyarcitaḥ puṣpadharasya mūle; mahādrumasyopaviveśa rājā ||
bhīmaś ca kṛṣṇā ca dhanaṃjayaś ca; yamau ca te cānucarā narendram ||
vimucya vāhān avaruhya sarve; tatropatasthur bharataprabarhāḥ ||
latāvatānāvanataḥ sa pāṇḍavair; mahādrumaḥ pañcabhir ugradhanvibhiḥ ||
babhau nivāsopagatair mahātmabhir; mahāgirir vāraṇayūthapair iva ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

ततः स यानात् अवरुह्य राजा सभ्रातृकः सजनः काननम् तत् विवेश धर्मात्मवताम् वरिष्ठः त्रिविष्टपम् शक्रः इव अमिततेजाःtataḥ sa yānāt avaruhya rājā sabhrātṛkaḥ sajanaḥ kānanam tat viveśa dharmātmavatām variṣṭhaḥ triviṣṭapam śakraḥ iva amitatejāḥзатем царь, с братьями и людьми сойдя с повозки, вошёл в тот лес, лучший из душ дхармы, безмерно сияющий, как Шакра в Тривиштапу

तम् सत्यसंधम् सहिताः अभिपेतुः दिदृक्षवः चारणसिद्धसंघाः वनौकसः च अपि नरेन्द्रसिंहम् मनस्विनम् संपरिवार्य तस्थुःtam satyasaṃdham sahitāḥ abhipetuḥ didṛkṣavaḥ cāraṇasiddhasaṃghāḥ vanaukasaḥ ca api narendrasiṃham manasvinam saṃparivārya tasthuḥк нему, истинному в обещании, вместе подошли желающие видеть его сонмы чаранов и сиддхов, а также лесные жители, и окружили разумного льва царей

स तत्र सिद्धान् अभिवाद्य सर्वान् प्रत्यर्चितः राजवत् देववत् च विवेश सर्वैः सहितः द्विजाग्र्यैः कृताञ्जलिः धर्मभृताम् वरिष्ठःsa tatra siddhān abhivādya sarvān pratyarcitaḥ rājavat devavat ca viveśa sarvaiḥ sahitaḥ dvijāgryaiḥ kṛtāñjaliḥ dharmabhṛtām variṣṭhaḥтам он приветствовал всех сиддхов, был почтён как царь и как бог, и вошёл вместе со всеми лучшими дваждырождёнными, сложив ладони, лучший из носителей дхармы

स पुण्यशीलः पितृवत् महात्मा तपस्विभिः धर्मपरैः उपेत्य प्रत्यर्चितः पुष्पधरस्य मूले महाद्रुमस्य उपविवेश राजाsa puṇyaśīlaḥ pitṛvat mahātmā tapasvibhiḥ dharmaparaiḥ upetya pratyarcitaḥ puṣpadharasya mūle mahādrumasya upaviveśa rājāэтот великодушный царь святого нрава, отеческий, подойдя к аскетам, преданным дхарме, был почтён и сел у корня большого цветущего дерева

भीमः च कृष्णा च धनंजयः च यमौ च ते च अनुचराः नरेन्द्रम् विमुच्य वाहान् अवरुह्य सर्वे तत्र उपतस्थुः भरतप्रबर्हाःbhīmaḥ ca kṛṣṇā ca dhanaṃjayaḥ ca yamau ca te ca anucarāḥ narendram vimucya vāhān avaruhya sarve tatra upatasthuḥ bharataprabarhāḥБхима, Кришна-Драупади, Дхананджая, близнецы и их спутники, отпустив упряжки и сойдя, все подошли к царю, лучшие из Бхаратов

लतावतान अवनतः स पाण्डवैः महाद्रुमः पञ्चभिः उग्रधन्विभिः बभौ निवासोपगतैः महात्मभिः महागिरिः वारणयूथपैः इवlatāvatāna avanataḥ sa pāṇḍavaiḥ mahādrumaḥ pañcabhiḥ ugradhanvibhiḥ babhau nivāsopagataiḥ mahātmabhiḥ mahāgiriḥ vāraṇayūthapaiḥ ivaэтот великий дерево, склонённое навесом лиан, с пятью Пандавами, грозными лучниками, великими душами, пришедшими для обитания, сияло как великая гора с вожаками слонов

Translation

Юдхиштхира сошёл с повозки и вошёл в лес с братьями и спутниками, сияя как Индра в небесах. Чараны, сиддхи и лесные жители подошли увидеть царя, истинного в обещании, и окружили его. Он приветствовал сиддхов, был почтён как царь и как божество, сложил ладони и сел у корня большого цветущего дерева. Бхима, Драупади, Арджуна, близнецы и спутники подошли к нему. Дерево с лианами, под которым расположились пять Пандавов, сияло как великая гора среди вожаков слонов.

Commentary

Юдхиштхира входит в лес с почтением, а не как владелец. Поэтому лес принимает его: сиддхи, аскеты и само дерево становятся свидетелями того, что царская святость может жить и без дворца.

Version

644ec129c05b · published Jun 18, 2026, 3:55:08 AM UTC

PreviousVerse 3.25.13-20 NextVerse 3.26.1-6

Page between verses with