Mahabharata 3.26.1-6

Маркандея-самагама-парва: наставление Маркандеи · Verse 3.26.1-6

2891 / 3756

Mahabharata · 3.26.1-6

॥

Devanāgarī

वैशंपायन उवाच
तत् काननं प्राप्य नरेन्द्रपुत्राः; सुखोचिता वासम् उपेत्य कृच्छ्रम् ॥
विजह्रुर् इन्द्रप्रतिमाः शिवेषु; सरस्वतीशालवनेषु तेषु ॥
यतींश् च सर्वान् स मुनींश् च राजा; तस्मिन् वने मूलफलैर् उदग्रैः ॥
द्विजातिमुख्यान् ऋषभः कुरूणां; संतर्पयाम् आस महानुभावः ॥
इष्टीश् च पित्र्याणि तथाग्रियाणि; महावने वसतां पाण्डवानाम् ॥
पुरोहितः सर्वसमृद्धतेजाश्; चकार धौम्यः पितृवत् कुरूणाम् ॥
अपेत्य राष्ट्राद् वसतां तु तेषाम्; ऋषिः पुराणो ऽतिथिर् आजगाम ॥
तम् आश्रमं तीव्रसमृद्धतेजा; मार्कण्डेयः श्रीमतां पाण्डवानाम् ॥
स सर्वविद् द्रौपदीं प्रेक्ष्य कृष्णां; युधिष्ठिरं भीमसेनार्जुनौ च ॥
संस्मृत्य रामं मनसा महात्मा; तपस्विमध्ये ऽस्मयतामितौजाः ॥
तं धर्मराजो विमना इवाब्रवीत्; सर्वे ह्रिया सन्ति तपस्विनो ऽमी ॥
भवान् इदं किं स्मयतीव हृष्टस्; तपस्विनां पश्यतां माम् उदीक्ष्य ॥

Transliteration (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
tat kānanaṃ prāpya narendraputrāḥ; sukhocitā vāsam upetya kṛcchram ||
vijahrur indrapratimāḥ śiveṣu; sarasvatīśālavaneṣu teṣu ||
yatīṃś ca sarvān sa munīṃś ca rājā; tasmin vane mūlaphalair udagraiḥ ||
dvijātimukhyān ṛṣabhaḥ kurūṇāṃ; saṃtarpayām āsa mahānubhāvaḥ ||
iṣṭīś ca pitryāṇi tathāgriyāṇi; mahāvane vasatāṃ pāṇḍavānām ||
purohitaḥ sarvasamṛddhatejāś; cakāra dhaumyaḥ pitṛvat kurūṇām ||
apetya rāṣṭrād vasatāṃ tu teṣām; ṛṣiḥ purāṇo 'tithir ājagāma ||
tam āśramaṃ tīvrasamṛddhatejā; mārkaṇḍeyaḥ śrīmatāṃ pāṇḍavānām ||
sa sarvavid draupadīṃ prekṣya kṛṣṇāṃ; yudhiṣṭhiraṃ bhīmasenārjunau ca ||
saṃsmṛtya rāmaṃ manasā mahātmā; tapasvimadhye 'smayatāmitaujāḥ ||
taṃ dharmarājo vimanā ivābravīt; sarve hriyā santi tapasvino 'mī ||
bhavān idaṃ kiṃ smayatīva hṛṣṭas; tapasvināṃ paśyatāṃ mām udīkṣya ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

वैशंपायन उवाचvaiśaṃpāyana uvācaВайшампаяна сказал

तत् काननम् प्राप्य नरेन्द्रपुत्राः सुखोचिताः वासम् उपेत्य कृच्छ्रम् विजह्रुः इन्द्रप्रतिमाः शिवेषु सरस्वतीशालवनेषु तेषुtat kānanam prāpya narendraputrāḥ sukhocitāḥ vāsam upetya kṛcchram vijahruḥ indrapratimāḥ śiveṣu sarasvatīśālavaneṣu teṣuдостигнув того леса, царские сыновья, привыкшие к счастью и пришедшие к трудному жительству, подобные Индре, пребывали в тех благих лесах Сарасвати и шалы

यतीन् च सर्वान् स मुनीन् च राजा तस्मिन् वने मूलफलैः उदग्रैः द्विजातिमुख्यान् ऋषभः कुरूणाम् संतर्पयाम् आस महानुभावःyatīn ca sarvān sa munīn ca rājā tasmin vane mūlaphalaiḥ udagraiḥ dvijātimukhyān ṛṣabhaḥ kurūṇām saṃtarpayām āsa mahānubhāvaḥцарь, бык Куру, великой души, в том лесу насыщал всех яти, муни и лучших дваждырождённых превосходными кореньями и плодами

इष्टीः च पित्र्याणि तथा अग्रियाणि महावने वसताम् पाण्डवानाम् पुरोहितः सर्वसमृद्धतेजाः चकार धौम्यः पितृवत् कुरूणाम्iṣṭīḥ ca pitryāṇi tathā agriyāṇi mahāvane vasatām pāṇḍavānām purohitaḥ sarvasamṛddhatejāḥ cakāra dhaumyaḥ pitṛvat kurūṇāmа жрец Дхаумья, полный богатого сияния, как отец Куру, совершал для Пандавов, живущих в великом лесу, ишти и первые отеческие обряды

अपेत्य राष्ट्रात् वसताम् तु तेषाम् ऋषिः पुराणः अतिथिः आजगाम तम् आश्रमम् तीव्रसमृद्धतेजाः मार्कण्डेयः श्रीमताम् पाण्डवानाम्apetya rāṣṭrāt vasatām tu teṣām ṛṣiḥ purāṇaḥ atithiḥ ājagāma tam āśramam tīvrasamṛddhatejāḥ mārkaṇḍeyaḥ śrīmatām pāṇḍavānāmк ним, живущим вдали от царства, пришёл древний риши как гость в этот ашрам славных Пандавов — Маркандея с мощным и совершенным сиянием

स सर्ववित् द्रौपदीम् प्रेक्ष्य कृष्णाम् युधिष्ठिरम् भीमसेनार्जुनौ च संस्मृत्य रामम् मनसा महात्मा तपस्विमध्ये अस्मयत अमिततेजाःsa sarvavit draupadīm prekṣya kṛṣṇām yudhiṣṭhiram bhīmasenārjunau ca saṃsmṛtya rāmam manasā mahātmā tapasvimadhye asmayata amitatejāḥэтот всезнающий великодушный и безмерно сияющий, увидев Драупади-Кришну, Юдхиштхиру, Бхимасену и Арджуну, вспомнил в уме Раму и улыбнулся среди аскетов

तम् धर्मराजः विमनाः इव अब्रवीत् सर्वे ह्रिया सन्ति तपस्विनः अमी भवान् इदम् किम् स्मयति इव हृष्टः तपस्विनाम् पश्यताम् माम् उदीक्ष्यtam dharmarājaḥ vimanāḥ iva abravīt sarve hriyā santi tapasvinaḥ amī bhavān idam kim smayati iva hṛṣṭaḥ tapasvinām paśyatām mām udīkṣyaцарь дхармы, словно опечаленный, сказал ему: все эти аскеты пребывают в стыде; почему ты, глядя на меня среди смотрящих аскетов, улыбаешься словно радостный

Translation

Вайшампаяна сказал: «Пандавы, привыкшие к счастью, вошли в трудную лесную жизнь и пребывали в благих лесах Сарасвати и шалы. Юдхиштхира насыщал яти, муни и брахманов кореньями и плодами; Дхаумья совершал для них жертвенные и отеческие обряды. Однажды к их ашраму пришёл древний риши Маркандея. Увидев Драупади, Юдхиштхиру, Бхиму и Арджуну, он вспомнил Раму и улыбнулся. Юдхиштхира спросил: “Все аскеты смотрят на меня со стыдом; почему же ты улыбаешься, словно радуешься?”»

Commentary

Юдхиштхира болезненно чувствует своё падение из царского положения. Но улыбка Маркандеи не насмешка: мудрец видит за внешним несчастьем древний образ дхармы, уже явленный Рамой.

Version

79d293dcd2aa · published Jun 18, 2026, 3:55:08 AM UTC

PreviousVerse 3.25.21-26 NextVerse 3.26.7-17

Page between verses with