Mahabharata 3.43.19-26

Devanāgarī

वैशंपायन उवाच
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा मातलिः शक्रसारथिः ॥
आरुरोह रथं शीघ्रं हयान् येमे च रश्मिभिः ॥
ततो ऽर्जुनो हृष्टमना गङ्गायाम् आप्लुतः शुचिः ॥
जजाप जप्यं कौन्तेयो विधिवत् कुरुनन्दनः ॥
ततः पितॄन् यथान्यायं तर्पयित्वा यथाविधि ॥
मन्दरं शैलराजं तम् आप्रष्टुम् उपचक्रमे ॥
साधूनां धर्मशीलानां मुनीनां पुण्यकर्मणाम् ॥
त्वं सदा संश्रयः शैल स्वर्गमार्गाभिकाङ्क्षिणाम् ॥
त्वत्प्रसादात् सदा शैल ब्राह्मणाः क्षत्रिया विशः ॥
स्वर्गं प्राप्ताश् चरन्ति स्म देवैः सह गतव्यथाः ॥
अद्रिराज महाशैल मुनिसंश्रय तीर्थवन् ॥
गच्छाम्य् आमन्त्रयामि त्वां सुखम् अस्म्य् उषितस् त्वयि ॥
तव सानूनि कुञ्जाश् च नद्यः प्रस्रवणानि च ॥
तीर्थानि च सुपुण्यानि मया दृष्टान्य् अनेकशः ॥
एवम् उक्त्वार्जुनः शैलम् आमन्त्र्य परवीरहा ॥
आरुरोह रथं दिव्यं द्योतयन्न् इव भास्करः ॥

Transliteration (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
tasya tad vacanaṃ śrutvā mātaliḥ śakrasārathiḥ ||
āruroha rathaṃ śīghraṃ hayān yeme ca raśmibhiḥ ||
tato 'rjuno hṛṣṭamanā gaṅgāyām āplutaḥ śuciḥ ||
jajāpa japyaṃ kaunteyo vidhivat kurunandanaḥ ||
tataḥ pitṝn yathānyāyaṃ tarpayitvā yathāvidhi ||
mandaraṃ śailarājaṃ tam āpraṣṭum upacakrame ||
sādhūnāṃ dharmaśīlānāṃ munīnāṃ puṇyakarmaṇām ||
tvaṃ sadā saṃśrayaḥ śaila svargamārgābhikāṅkṣiṇām ||
tvatprasādāt sadā śaila brāhmaṇāḥ kṣatriyā viśaḥ ||
svargaṃ prāptāś caranti sma devaiḥ saha gatavyathāḥ ||
adrirāja mahāśaila munisaṃśraya tīrthavan ||
gacchāmy āmantrayāmi tvāṃ sukham asmy uṣitas tvayi ||
tava sānūni kuñjāś ca nadyaḥ prasravaṇāni ca ||
tīrthāni ca supuṇyāni mayā dṛṣṭāny anekaśaḥ ||
evam uktvārjunaḥ śailam āmantrya paravīrahā ||
āruroha rathaṃ divyaṃ dyotayann iva bhāskaraḥ ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

वैशंपायन उवाच तस्य तद् वचनं श्रुत्वा मातलिः शक्रसारथिः ॥ आरुरोह रथं शीघ्रं हयान् येमे च रश्मिभिः ॥ ततो ऽर्जुनो हृष्टमना गङ्गायाम् आप्लुतः शुचिः ॥ जजाप जप्यं कौन्तेयो विधिवत् कुरुनन्दनः ॥ ततः पितॄन् यथान्यायं तर्पयित्वा यथाविधि ॥ मन्दरं शैलराजं तम् आप्रष्टुम् उपचक्रमे ॥ साधूनां धर्मशीलानां मुनीनां पुण्यकर्मणाम् ॥ त्वं सदा संश्रयः शैल स्वर्गमार्गाभिकाङ्क्षिणाम् ॥ त्वत्प्रसादात् सदा शैल ब्राह्मणाः क्षत्रिया विशः ॥ स्वर्गं प्राप्ताश् चरन्ति स्म देवैः सह गतव्यथाः ॥ अद्रिराज महाशैल मुनिसंश्रय तीर्थवन् ॥ गच्छाम्य् आमन्त्रयामि त्वां सुखम् अस्म्य् उषितस् त्वयि ॥ तव सानूनि कुञ्जाश् च नद्यः प्रस्रवणानि च ॥ तीर्थानि च सुपुण्यानि मया दृष्टान्य् अनेकशः ॥ एवम् उक्त्वार्जुनः शैलम् आमन्त्र्य परवीरहा ॥ आरुरोह रथं दिव्यं द्योतयन्न् इव भास्करः ॥vaiśaṃpāyana uvāca tasya tad vacanaṃ śrutvā mātaliḥ śakrasārathiḥ || āruroha rathaṃ śīghraṃ hayān yeme ca raśmibhiḥ || tato 'rjuno hṛṣṭamanā gaṅgāyām āplutaḥ śuciḥ || jajāpa japyaṃ kaunteyo vidhivat kurunandanaḥ || tataḥ pitṝn yathānyāyaṃ tarpayitvā yathāvidhi || mandaraṃ śailarājaṃ tam āpraṣṭum upacakrame || sādhūnāṃ dharmaśīlānāṃ munīnāṃ puṇyakarmaṇām || tvaṃ sadā saṃśrayaḥ śaila svargamārgābhikāṅkṣiṇām || tvatprasādāt sadā śaila brāhmaṇāḥ kṣatriyā viśaḥ || svargaṃ prāptāś caranti sma devaiḥ saha gatavyathāḥ || adrirāja mahāśaila munisaṃśraya tīrthavan || gacchāmy āmantrayāmi tvāṃ sukham asmy uṣitas tvayi || tava sānūni kuñjāś ca nadyaḥ prasravaṇāni ca || tīrthāni ca supuṇyāni mayā dṛṣṭāny anekaśaḥ || evam uktvārjunaḥ śailam āmantrya paravīrahā || āruroha rathaṃ divyaṃ dyotayann iva bhāskaraḥ ||Матали садится на колесницу; Арджуна очищается в Ганге, совершает джапу и тарпану предкам, затем прощается с горой Мандарой, её склонами, реками, источниками и святыми местами.

Translation

Услышав его слова, Матали, возничий Шакры, быстро взошёл на колесницу и взял коней за вожжи. Тогда Арджуна с радостью омылся в Ганге, стал чист, как положено, совершил джапу и тарпану предкам. Потом он обратился к царю гор: «О гора, ты всегда прибежище праведных, мудрецов и тех, кто стремится к небесному пути. Благодаря твоей милости брахманы, кшатрии и вайшьи достигали неба. О великая гора, обитель мудрецов и тиртх, я ухожу и прощаюсь с тобой; мне было хорошо жить у тебя. Я видел твои вершины, рощи, реки, источники и святые места». Сказав это, Арджуна взошёл на божественную колесницу, сияя как солнце.

Commentary

Перед восхождением Арджуна благодарит место аскезы. Святое пространство не используется и не забывается: оно признаётся участником духовного пути.

Version

12eff7db3ebd · published Jun 18, 2026, 4:25:03 AM UTC