Mahabharata 3.50.14-17

Devanāgarī

नलश् च नरशार्दूलो रूपेणाप्रतिमो भुवि ॥
कन्दर्प इव रूपेण मूर्तिमान् अभवत् स्वयम् ॥
तस्याः समीपे तु नलं प्रशशंसुः कुतूहलात् ॥
नैषधस्य समीपे तु दमयन्तीं पुनः पुनः ॥
तयोर् अदृष्टकामो ऽभूच् छृण्वतोः सततं गुणान् ॥
अन्योन्यं प्रति कौन्तेय स व्यवर्धत हृच्छयः ॥
अशक्नुवन् नलः कामं तदा धारयितुं हृदा ॥
अन्तःपुरसमीपस्थे वन आस्ते रहोगतः ॥

Transliteration (IAST)

nalaś ca naraśārdūlo rūpeṇāpratimo bhuvi ||
kandarpa iva rūpeṇa mūrtimān abhavat svayam ||
tasyāḥ samīpe tu nalaṃ praśaśaṃsuḥ kutūhalāt ||
naiṣadhasya samīpe tu damayantīṃ punaḥ punaḥ ||
tayor adṛṣṭakāmo 'bhūc chṛṇvatoḥ satataṃ guṇān ||
anyonyaṃ prati kaunteya sa vyavardhata hṛcchayaḥ ||
aśaknuvan nalaḥ kāmaṃ tadā dhārayituṃ hṛdā ||
antaḥpurasamīpasthe vana āste rahogataḥ ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

नलश् च नरशार्दूलो रूपेणाप्रतिमो भुवि ॥ कन्दर्प इव रूपेण मूर्तिमान् अभवत् स्वयम् ॥ तस्याः समीपे तु नलं प्रशशंसुः कुतूहलात् ॥ नैषधस्य समीपे तु दमयन्तीं पुनः पुनः ॥ तयोर् अदृष्टकामो ऽभूच् छृण्वतोः सततं गुणान् ॥ अन्योन्यं प्रति कौन्तेय स व्यवर्धत हृच्छयः ॥ अशक्नुवन् नलः कामं तदा धारयितुं हृदा ॥ अन्तःपुरसमीपस्थे वन आस्ते रहोगतः ॥nalaś ca naraśārdūlo rūpeṇāpratimo bhuvi || kandarpa iva rūpeṇa mūrtimān abhavat svayam || tasyāḥ samīpe tu nalaṃ praśaśaṃsuḥ kutūhalāt || naiṣadhasya samīpe tu damayantīṃ punaḥ punaḥ || tayor adṛṣṭakāmo 'bhūc chṛṇvatoḥ satataṃ guṇān || anyonyaṃ prati kaunteya sa vyavardhata hṛcchayaḥ || aśaknuvan nalaḥ kāmaṃ tadā dhārayituṃ hṛdā || antaḥpurasamīpasthe vana āste rahogataḥ ||Нала был несравненен красотой, как воплощённый Кандарпа; о нём говорили рядом с Дамаянти, а о ней рядом с Налой, и у обоих, ещё не видевших друг друга, росла любовь.

Translation

Нала, тигр среди людей, был несравненен красотой на земле, словно сам воплощённый Кандарпа. Возле Дамаянти из любопытства хвалили Налу, а возле Налы снова и снова хвалили Дамаянти. Слушая о качествах друг друга и ещё не видя друг друга, они оба почувствовали желание, и любовь в их сердцах стала расти. Нала не мог удержать это чувство в сердце и однажды ушёл в лес у женских покоев, в уединение.

Commentary

Любовь Налы и Дамаянти рождается через слух о качествах. В эпическом мире истинная привлекательность начинается не с взгляда, а с славы добродетели.

Version

e6db09adc9fb · published Jun 18, 2026, 4:25:03 AM UTC