बृहदश्व उवाच
आसीद् राजा नलो नाम वीरसेनसुतो बली ॥
उपपन्नो गुणैर् इष्टै रूपवान् अश्वकोविदः ॥
अतिष्ठन् मनुजेन्द्राणां मूर्ध्नि देवपतिर् यथा ॥
उपर्य् उपरि सर्वेषाम् आदित्य इव तेजसा ॥
ब्रह्मण्यो वेदविच् छूरो निषधेषु महीपतिः ॥
अक्षप्रियः सत्यवादी महान् अक्षौहिणीपतिः ॥
ईप्सितो वरनारीणाम् उदारः संयतेन्द्रियः ॥
रक्षिता धन्विनां श्रेष्ठः साक्षाद् इव मनुः स्वयम् ॥
तथैवासीद् विदर्भेषु भीमो भीमपराक्रमः ॥
शूरः सर्वगुणैर् युक्तः प्रजाकामः स चाप्रजः ॥
स प्रजार्थे परं यत्नम् अकरोत् सुसमाहितः ॥
तम् अभ्यगच्छद् ब्रह्मर्षिर् दमनो नाम भारत ॥
तं स भीमः प्रजाकामस् तोषयाम् आस धर्मवित् ॥
महिष्या सह राजेन्द्र सत्कारेण सुवर्चसम् ॥
तस्मै प्रसन्नो दमनः सभार्याय वरं ददौ ॥
कन्यारत्नं कुमारांश् च त्रीन् उदारान् महायशाः ॥
दमयन्तीं दमं दान्तं दमनं च सुवर्चसम् ॥
उपपन्नान् गुणैः सर्वैर् भीमान् भीमपराक्रमान् ॥
दमयन्ती तु रूपेण तेजसा यशसा श्रिया ॥
सौभाग्येन च लोकेषु यशः प्राप सुमध्यमा ॥
अथ तां वयसि प्राप्ते दासीनां समलंकृतम् ॥
शतं सखीनां च तथा पर्युपास्ते शचीम् इव ॥
तत्र स्म भ्राजते भैमी सर्वाभरणभूषिता ॥
सखीमध्ये ऽनवद्याङ्गी विद्युत् सौदामिनी यथा ॥
अतीव रूपसंपन्ना श्रीर् इवायतलोचना ॥
न देवेषु न यक्षेषु तादृग् रूपवती क्व चित् ॥
मानुषेष्व् अपि चान्येषु दृष्टपूर्वा न च श्रुता ॥
चित्तप्रमाथिनी बाला देवानाम् अपि सुन्दरी ॥
bṛhadaśva uvāca
āsīd rājā nalo nāma vīrasenasuto balī ||
upapanno guṇair iṣṭai rūpavān aśvakovidaḥ ||
atiṣṭhan manujendrāṇāṃ mūrdhni devapatir yathā ||
upary upari sarveṣām āditya iva tejasā ||
brahmaṇyo vedavic chūro niṣadheṣu mahīpatiḥ ||
akṣapriyaḥ satyavādī mahān akṣauhiṇīpatiḥ ||
īpsito varanārīṇām udāraḥ saṃyatendriyaḥ ||
rakṣitā dhanvināṃ śreṣṭhaḥ sākṣād iva manuḥ svayam ||
tathaivāsīd vidarbheṣu bhīmo bhīmaparākramaḥ ||
śūraḥ sarvaguṇair yuktaḥ prajākāmaḥ sa cāprajaḥ ||
sa prajārthe paraṃ yatnam akarot susamāhitaḥ ||
tam abhyagacchad brahmarṣir damano nāma bhārata ||
taṃ sa bhīmaḥ prajākāmas toṣayām āsa dharmavit ||
mahiṣyā saha rājendra satkāreṇa suvarcasam ||
tasmai prasanno damanaḥ sabhāryāya varaṃ dadau ||
kanyāratnaṃ kumārāṃś ca trīn udārān mahāyaśāḥ ||
damayantīṃ damaṃ dāntaṃ damanaṃ ca suvarcasam ||
upapannān guṇaiḥ sarvair bhīmān bhīmaparākramān ||
damayantī tu rūpeṇa tejasā yaśasā śriyā ||
saubhāgyena ca lokeṣu yaśaḥ prāpa sumadhyamā ||
atha tāṃ vayasi prāpte dāsīnāṃ samalaṃkṛtam ||
śataṃ sakhīnāṃ ca tathā paryupāste śacīm iva ||
tatra sma bhrājate bhaimī sarvābharaṇabhūṣitā ||
sakhīmadhye 'navadyāṅgī vidyut saudāminī yathā ||
atīva rūpasaṃpannā śrīr ivāyatalocanā ||
na deveṣu na yakṣeṣu tādṛg rūpavatī kva cit ||
mānuṣeṣv api cānyeṣu dṛṣṭapūrvā na ca śrutā ||
cittapramāthinī bālā devānām api sundarī ||
Брихадэшва сказал: «Жил царь по имени Нала, сильный сын Вирасены, наделённый желанными качествами, прекрасный и знаток коней. Он стоял над царями, как владыка богов, и сиянием был выше всех, как солнце. Царь нишадхов был почтителен к брахманам, знал Веду, был героем, любил кости, говорил правду и владел великой акшаухини. Он был желанен лучшим женщинам, щедр, владел чувствами, защищал людей, был лучшим лучником и словно сам Ману. В Видарбхе был царь Бхима, страшный доблестью, герой, полный всех качеств, желавший детей, но бездетный. Ради потомства он приложил великий сосредоточенный труд. К нему пришёл брахмарши Дамана. Бхима вместе с царицей почтил сияющего мудреца, и довольный Дамана дал им дар: драгоценную дочь и трёх благородных сыновей — Дамаянти, Даму, Данту и сияющего Даману, наделённых всеми качествами и страшной силой. Дамаянти красотой, блеском, славой, счастьем и царственным сиянием прославилась во всех мирах. Когда она достигла возраста, её окружали сто украшенных служанок и сто подруг, как Шачи. Среди них Бхаими сияла, украшенная всеми драгоценностями, как молния; такой красоты не видели и не слышали ни среди богов, ни среди якшей, ни среди людей; она пленяла даже сердца богов».
256029967b51 · published Jun 18, 2026, 4:25:03 AM UTC
Page between verses with
Сказание о Нале начинается с полноты достоинств, а не с падения. Это важно для Юдхиштхиры: великие страдания могут прийти даже к благородным, но не уничтожают смысл их природы.