Mahabharata 3.51.25-29

Devanāgarī

नलो ऽपि राजा कौन्तेय श्रुत्वा राज्ञां समागमम् ॥
अभ्यगच्छद् अदीनात्मा दमयन्तीम् अनुव्रतः ॥
अथ देवाः पथि नलं ददृशुर् भूतले स्थितम् ॥
साक्षाद् इव स्थितं मूर्त्या मन्मथं रूपसंपदा ॥
तं दृष्ट्वा लोकपालास् ते भ्राजमानं यथा रविम् ॥
तस्थुर् विगतसंकल्पा विस्मिता रूपसंपदा ॥
ततो ऽन्तरिक्षे विष्टभ्य विमानानि दिवौकसः ॥
अब्रुवन् नैषधं राजन्न् अवतीर्य नभस्तलात् ॥
भो भो नैषध राजेन्द्र नल सत्यव्रतो भवान् ॥
अस्माकं कुरु साहाय्यं दूतो भव नरोत्तम ॥

Transliteration (IAST)

nalo 'pi rājā kaunteya śrutvā rājñāṃ samāgamam ||
abhyagacchad adīnātmā damayantīm anuvrataḥ ||
atha devāḥ pathi nalaṃ dadṛśur bhūtale sthitam ||
sākṣād iva sthitaṃ mūrtyā manmathaṃ rūpasaṃpadā ||
taṃ dṛṣṭvā lokapālās te bhrājamānaṃ yathā ravim ||
tasthur vigatasaṃkalpā vismitā rūpasaṃpadā ||
tato 'ntarikṣe viṣṭabhya vimānāni divaukasaḥ ||
abruvan naiṣadhaṃ rājann avatīrya nabhastalāt ||
bho bho naiṣadha rājendra nala satyavrato bhavān ||
asmākaṃ kuru sāhāyyaṃ dūto bhava narottama ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

नलो ऽपि राजा कौन्तेय श्रुत्वा राज्ञां समागमम् ॥ अभ्यगच्छद् अदीनात्मा दमयन्तीम् अनुव्रतः ॥ अथ देवाः पथि नलं ददृशुर् भूतले स्थितम् ॥ साक्षाद् इव स्थितं मूर्त्या मन्मथं रूपसंपदा ॥ तं दृष्ट्वा लोकपालास् ते भ्राजमानं यथा रविम् ॥ तस्थुर् विगतसंकल्पा विस्मिता रूपसंपदा ॥ ततो ऽन्तरिक्षे विष्टभ्य विमानानि दिवौकसः ॥ अब्रुवन् नैषधं राजन्न् अवतीर्य नभस्तलात् ॥ भो भो नैषध राजेन्द्र नल सत्यव्रतो भवान् ॥ अस्माकं कुरु साहाय्यं दूतो भव नरोत्तम ॥nalo 'pi rājā kaunteya śrutvā rājñāṃ samāgamam || abhyagacchad adīnātmā damayantīm anuvrataḥ || atha devāḥ pathi nalaṃ dadṛśur bhūtale sthitam || sākṣād iva sthitaṃ mūrtyā manmathaṃ rūpasaṃpadā || taṃ dṛṣṭvā lokapālās te bhrājamānaṃ yathā ravim || tasthur vigatasaṃkalpā vismitā rūpasaṃpadā || tato 'ntarikṣe viṣṭabhya vimānāni divaukasaḥ || abruvan naiṣadhaṃ rājann avatīrya nabhastalāt || bho bho naiṣadha rājendra nala satyavrato bhavān || asmākaṃ kuru sāhāyyaṃ dūto bhava narottama ||Нала тоже идёт на собрание царей ради Дамаянти; боги видят его на земле, поражаются его красоте, спускаются с небесных колесниц и просят стать их посланником.

Translation

Нала, услышав о собрании царей, тоже отправился туда, не падая духом и уже преданный Дамаянти. На пути боги увидели его стоящим на земле, словно самого Манматху в телесном образе, столь совершенна была его красота. Локапалы, увидев его сияющим как солнце, остановились, забыв свои намерения, изумлённые его видом. Тогда небожители удержали свои виманы в воздухе, спустились с неба и сказали царю Нишадхи: «Нала, царь, ты верен истине. Помоги нам: будь нашим посланником, лучший из людей».

Commentary

Испытание Налы начинается с его же добродетели. Верность истине делает его подходящим посланником, но именно это ставит его между любовью и долгом.

Version

e39cf8afe243 · published Jun 18, 2026, 4:30:46 AM UTC