Mahabharata 3.53.1-4

Devanāgarī

बृहदश्व उवाच
सा नमस्कृत्य देवेभ्यः प्रहस्य नलम् अब्रवीत् ॥
प्रणयस्व यथाश्रद्धं राजन् किं करवाणि ते ॥
अहं चैव हि यच् चान्यन् ममास्ति वसु किं चन ॥
सर्वं तत् तव विश्रब्धं कुरु प्रणयम् ईश्वर ॥
हंसानां वचनं यत् तत् तन् मां दहति पार्थिव ॥
त्वत्कृते हि मया वीर राजानः संनिपातिताः ॥
यदि चेद् भजमानां मां प्रत्याख्यास्यसि मानद ॥
विषम् अग्निं जलं रज्जुम् आस्थास्ये तव कारणात् ॥

Transliteration (IAST)

bṛhadaśva uvāca
sā namaskṛtya devebhyaḥ prahasya nalam abravīt ||
praṇayasva yathāśraddhaṃ rājan kiṃ karavāṇi te ||
ahaṃ caiva hi yac cānyan mamāsti vasu kiṃ cana ||
sarvaṃ tat tava viśrabdhaṃ kuru praṇayam īśvara ||
haṃsānāṃ vacanaṃ yat tat tan māṃ dahati pārthiva ||
tvatkṛte hi mayā vīra rājānaḥ saṃnipātitāḥ ||
yadi ced bhajamānāṃ māṃ pratyākhyāsyasi mānada ||
viṣam agniṃ jalaṃ rajjum āsthāsye tava kāraṇāt ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

बृहदश्व उवाच सा नमस्कृत्य देवेभ्यः प्रहस्य नलम् अब्रवीत् ॥ प्रणयस्व यथाश्रद्धं राजन् किं करवाणि ते ॥ अहं चैव हि यच् चान्यन् ममास्ति वसु किं चन ॥ सर्वं तत् तव विश्रब्धं कुरु प्रणयम् ईश्वर ॥ हंसानां वचनं यत् तत् तन् मां दहति पार्थिव ॥ त्वत्कृते हि मया वीर राजानः संनिपातिताः ॥ यदि चेद् भजमानां मां प्रत्याख्यास्यसि मानद ॥ विषम् अग्निं जलं रज्जुम् आस्थास्ये तव कारणात् ॥bṛhadaśva uvāca sā namaskṛtya devebhyaḥ prahasya nalam abravīt || praṇayasva yathāśraddhaṃ rājan kiṃ karavāṇi te || ahaṃ caiva hi yac cānyan mamāsti vasu kiṃ cana || sarvaṃ tat tava viśrabdhaṃ kuru praṇayam īśvara || haṃsānāṃ vacanaṃ yat tat tan māṃ dahati pārthiva || tvatkṛte hi mayā vīra rājānaḥ saṃnipātitāḥ || yadi ced bhajamānāṃ māṃ pratyākhyāsyasi mānada || viṣam agniṃ jalaṃ rajjum āsthāsye tava kāraṇāt ||Дамаянти, поклонившись богам, говорит Нале, что она и всё её имущество принадлежат ему; слова лебедей сожгли её сердце, ради него созваны цари, и если он отвергнет её, она изберёт смерть.

Translation

Брихадэшва сказал: «Дамаянти поклонилась богам, улыбнулась и сказала Нале: “Царь, люби меня по своей вере; что мне сделать для тебя? Я сама и всё, что у меня есть, без страха принадлежат тебе. Прими мою любовь, владыка. Слова лебедей сжигают меня, о царь. Ради тебя я велела созвать царей. Если ты отвергнешь меня, пришедшую к тебе, я ради тебя прибегну к яду, огню, воде или верёвке”».

Commentary

Дамаянти выбирает не небесное могущество, а верность уже принятому сердцем. Её решимость опасна по силе, но чиста по направлению.

Version

0a47fe7921b3 · published Jun 18, 2026, 4:30:46 AM UTC