Mahabharata 3.54.25-32

Devanāgarī

सा समीक्ष्य ततो देवान् पुण्यश्लोकं च भारत ॥
नैषधं वरयाम् आस भैमी धर्मेण भारत ॥
विलज्जमाना वस्त्रान्ते जग्राहायतलोचना ॥
स्कन्धदेशे ऽसृजच् चास्य स्रजं परमशोभनाम् ॥
वरयाम् आस चैवैनं पतित्वे वरवर्णिनी ॥
ततो हा हेति सहसा शब्दो मुक्तो नराधिपैः ॥
देवैर् महर्षिभिश् चैव साधु साध्व् इति भारत ॥
विस्मितैर् ईरितः शब्दः प्रशंसद्भिर् नलं नृपम् ॥
वृते तु नैषधे भैम्या लोकपाला महौजसः ॥
प्रहृष्टमनसः सर्वे नलायाष्टौ वरान् ददुः ॥
प्रत्यक्षदर्शनं यज्ञे गतिं चानुत्तमां शुभाम् ॥
नैषधाय ददौ शक्रः प्रीयमाणः शचीपतिः ॥
अग्निर् आत्मभवं प्रादाद् यत्र वाञ्छति नैषधः ॥
लोकान् आत्मप्रभांश् चैव ददौ तस्मै हुताशनः ॥
यमस् त्व् अन्नरसं प्रादाद् धर्मे च परमां स्थितिम् ॥
अपांपतिर् अपां भावं यत्र वाञ्छति नैषधः ॥
स्रजं चोत्तमगन्धाढ्यां सर्वे च मिथुनं ददुः ॥
वरान् एवं प्रदायास्य देवास् ते त्रिदिवं गताः ॥

Transliteration (IAST)

sā samīkṣya tato devān puṇyaślokaṃ ca bhārata ||
naiṣadhaṃ varayām āsa bhaimī dharmeṇa bhārata ||
vilajjamānā vastrānte jagrāhāyatalocanā ||
skandhadeśe 'sṛjac cāsya srajaṃ paramaśobhanām ||
varayām āsa caivainaṃ patitve varavarṇinī ||
tato hā heti sahasā śabdo mukto narādhipaiḥ ||
devair maharṣibhiś caiva sādhu sādhv iti bhārata ||
vismitair īritaḥ śabdaḥ praśaṃsadbhir nalaṃ nṛpam ||
vṛte tu naiṣadhe bhaimyā lokapālā mahaujasaḥ ||
prahṛṣṭamanasaḥ sarve nalāyāṣṭau varān daduḥ ||
pratyakṣadarśanaṃ yajñe gatiṃ cānuttamāṃ śubhām ||
naiṣadhāya dadau śakraḥ prīyamāṇaḥ śacīpatiḥ ||
agnir ātmabhavaṃ prādād yatra vāñchati naiṣadhaḥ ||
lokān ātmaprabhāṃś caiva dadau tasmai hutāśanaḥ ||
yamas tv annarasaṃ prādād dharme ca paramāṃ sthitim ||
apāṃpatir apāṃ bhāvaṃ yatra vāñchati naiṣadhaḥ ||
srajaṃ cottamagandhāḍhyāṃ sarve ca mithunaṃ daduḥ ||
varān evaṃ pradāyāsya devās te tridivaṃ gatāḥ ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

सा समीक्ष्य ततो देवान् पुण्यश्लोकं च भारत ॥ नैषधं वरयाम् आस भैमी धर्मेण भारत ॥ विलज्जमाना वस्त्रान्ते जग्राहायतलोचना ॥ स्कन्धदेशे ऽसृजच् चास्य स्रजं परमशोभनाम् ॥ वरयाम् आस चैवैनं पतित्वे वरवर्णिनी ॥ ततो हा हेति सहसा शब्दो मुक्तो नराधिपैः ॥ देवैर् महर्षिभिश् चैव साधु साध्व् इति भारत ॥ विस्मितैर् ईरितः शब्दः प्रशंसद्भिर् नलं नृपम् ॥ वृते तु नैषधे भैम्या लोकपाला महौजसः ॥ प्रहृष्टमनसः सर्वे नलायाष्टौ वरान् ददुः ॥ प्रत्यक्षदर्शनं यज्ञे गतिं चानुत्तमां शुभाम् ॥ नैषधाय ददौ शक्रः प्रीयमाणः शचीपतिः ॥ अग्निर् आत्मभवं प्रादाद् यत्र वाञ्छति नैषधः ॥ लोकान् आत्मप्रभांश् चैव ददौ तस्मै हुताशनः ॥ यमस् त्व् अन्नरसं प्रादाद् धर्मे च परमां स्थितिम् ॥ अपांपतिर् अपां भावं यत्र वाञ्छति नैषधः ॥ स्रजं चोत्तमगन्धाढ्यां सर्वे च मिथुनं ददुः ॥ वरान् एवं प्रदायास्य देवास् ते त्रिदिवं गताः ॥sā samīkṣya tato devān puṇyaślokaṃ ca bhārata || naiṣadhaṃ varayām āsa bhaimī dharmeṇa bhārata || vilajjamānā vastrānte jagrāhāyatalocanā || skandhadeśe 'sṛjac cāsya srajaṃ paramaśobhanām || varayām āsa caivainaṃ patitve varavarṇinī || tato hā heti sahasā śabdo mukto narādhipaiḥ || devair maharṣibhiś caiva sādhu sādhv iti bhārata || vismitair īritaḥ śabdaḥ praśaṃsadbhir nalaṃ nṛpam || vṛte tu naiṣadhe bhaimyā lokapālā mahaujasaḥ || prahṛṣṭamanasaḥ sarve nalāyāṣṭau varān daduḥ || pratyakṣadarśanaṃ yajñe gatiṃ cānuttamāṃ śubhām || naiṣadhāya dadau śakraḥ prīyamāṇaḥ śacīpatiḥ || agnir ātmabhavaṃ prādād yatra vāñchati naiṣadhaḥ || lokān ātmaprabhāṃś caiva dadau tasmai hutāśanaḥ || yamas tv annarasaṃ prādād dharme ca paramāṃ sthitim || apāṃpatir apāṃ bhāvaṃ yatra vāñchati naiṣadhaḥ || srajaṃ cottamagandhāḍhyāṃ sarve ca mithunaṃ daduḥ || varān evaṃ pradāyāsya devās te tridivaṃ gatāḥ ||Дамаянти по дхарме выбирает Налу, кладёт на него гирлянду; цари вскрикивают, боги и риши хвалят Налу, а локапалы с радостью дают Нале восемь даров и уходят на небо.

Translation

Увидев богов и Пуньяшлоку, Бхаими по дхарме выбрала Нишадху. Смущаясь, длинноокая взяла край его одежды, надела ему на плечи прекраснейшую гирлянду и избрала его мужем. Тогда от царей внезапно вырвался крик: «Ах!» А боги и великие риши, изумлённые, произнесли: «Хорошо! Хорошо!» — восхваляя царя Налу. Когда Бхаими выбрала Нишадху, могучие локапалы радостно дали Нале восемь даров. Шакра дал ему явное видение в жертве и высшую благую цель. Агни дал своё присутствие там, где пожелает Нишадха, и самосияющие миры. Яма дал вкус пищи и высшую стойкость в дхарме. Владыка вод дал природу вод там, где пожелает Нишадха. Все дали ему гирлянду с высшим ароматом и супружескую полноту. Даровав эти дары, боги ушли на третье небо».

Commentary

Боги не мстят за то, что Дамаянти выбрала Налу; напротив, благословляют союз. Высшие силы поддерживают выбор, основанный на чистоте и дхарме.

Version

01b04530cf89 · published Jun 18, 2026, 4:30:46 AM UTC