Mahabharata 3.54.33-38

Devanāgarī

पार्थिवाश् चानुभूयास्या विवाहं विस्मयान्विताः ॥
दमयन्त्याः प्रमुदिताः प्रतिजग्मुर् यथागतम् ॥
अवाप्य नारीरत्नं तत् पुण्यश्लोको ऽपि पार्थिवः ॥
रेमे सह तया राजा शच्येव बलवृत्रहा ॥
अतीव मुदितो राजा भ्राजमानो ऽंशुमान् इव ॥
अरञ्जयत् प्रजा वीरो धर्मेण परिपालयन् ॥
ईजे चाप्य् अश्वमेधेन ययातिर् इव नाहुषः ॥
अन्यैश् च क्रतुभिर् धीमान् बहुभिश् चाप्तदक्षिणैः ॥
पुनश् च रमणीयेषु वनेषूपवनेषु च ॥
दमयन्त्या सह नलो विजहारामरोपमः ॥
एवं स यजमानश् च विहरंश् च नराधिपः ॥
ररक्ष वसुसंपूर्णां वसुधां वसुधाधिपः ॥

Transliteration (IAST)

pārthivāś cānubhūyāsyā vivāhaṃ vismayānvitāḥ ||
damayantyāḥ pramuditāḥ pratijagmur yathāgatam ||
avāpya nārīratnaṃ tat puṇyaśloko 'pi pārthivaḥ ||
reme saha tayā rājā śacyeva balavṛtrahā ||
atīva mudito rājā bhrājamāno 'ṃśumān iva ||
arañjayat prajā vīro dharmeṇa paripālayan ||
īje cāpy aśvamedhena yayātir iva nāhuṣaḥ ||
anyaiś ca kratubhir dhīmān bahubhiś cāptadakṣiṇaiḥ ||
punaś ca ramaṇīyeṣu vaneṣūpavaneṣu ca ||
damayantyā saha nalo vijahārāmaropamaḥ ||
evaṃ sa yajamānaś ca viharaṃś ca narādhipaḥ ||
rarakṣa vasusaṃpūrṇāṃ vasudhāṃ vasudhādhipaḥ ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

पार्थिवाश् चानुभूयास्या विवाहं विस्मयान्विताः ॥ दमयन्त्याः प्रमुदिताः प्रतिजग्मुर् यथागतम् ॥ अवाप्य नारीरत्नं तत् पुण्यश्लोको ऽपि पार्थिवः ॥ रेमे सह तया राजा शच्येव बलवृत्रहा ॥ अतीव मुदितो राजा भ्राजमानो ऽंशुमान् इव ॥ अरञ्जयत् प्रजा वीरो धर्मेण परिपालयन् ॥ ईजे चाप्य् अश्वमेधेन ययातिर् इव नाहुषः ॥ अन्यैश् च क्रतुभिर् धीमान् बहुभिश् चाप्तदक्षिणैः ॥ पुनश् च रमणीयेषु वनेषूपवनेषु च ॥ दमयन्त्या सह नलो विजहारामरोपमः ॥ एवं स यजमानश् च विहरंश् च नराधिपः ॥ ररक्ष वसुसंपूर्णां वसुधां वसुधाधिपः ॥pārthivāś cānubhūyāsyā vivāhaṃ vismayānvitāḥ || damayantyāḥ pramuditāḥ pratijagmur yathāgatam || avāpya nārīratnaṃ tat puṇyaśloko 'pi pārthivaḥ || reme saha tayā rājā śacyeva balavṛtrahā || atīva mudito rājā bhrājamāno 'ṃśumān iva || arañjayat prajā vīro dharmeṇa paripālayan || īje cāpy aśvamedhena yayātir iva nāhuṣaḥ || anyaiś ca kratubhir dhīmān bahubhiś cāptadakṣiṇaiḥ || punaś ca ramaṇīyeṣu vaneṣūpavaneṣu ca || damayantyā saha nalo vijahārāmaropamaḥ || evaṃ sa yajamānaś ca viharaṃś ca narādhipaḥ || rarakṣa vasusaṃpūrṇāṃ vasudhāṃ vasudhādhipaḥ ||Цари, увидев свадьбу, возвращаются изумлёнными и радостными; Нала наслаждается с Дамаянти, правит народом по дхарме, совершает ашвамедху и другие жертвы и охраняет богатую землю.

Translation

Земные цари, увидев свадьбу Дамаянти, изумлённые и радостные, вернулись туда, откуда пришли. Получив эту драгоценность среди женщин, Пуньяшлока Нала наслаждался с ней, как губитель Балы и Вритры с Шачи. Очень счастливый, сияющий как солнце, герой радовал подданных, защищая их по дхарме. Мудрый царь совершил ашвамедху, как Яяти, сын Нахуши, и множество других обрядов с достойными дарами. Затем Нала, подобный бессмертному, гулял с Дамаянти в прекрасных лесах и рощах. Так, совершая жертвы и наслаждаясь, владыка земли охранял богатую землю, полную сокровищ».

Commentary

Счастье Налы не отделено от царского долга: любовь, жертва и правление по дхарме образуют одну полноту жизни перед грядущим испытанием.

Version

b5ffb99f60d4 · published Jun 18, 2026, 4:30:46 AM UTC