Mahabharata 3.60.25-30

Devanāgarī

ताम् अकस्मान् मृगव्याधो विचरन् गहने वने ॥
आक्रन्दतीम् उपश्रुत्य जवेनाभिससार ह ॥
तां स दृष्ट्वा तथा ग्रस्ताम् उरगेणायतेक्षणाम् ॥
त्वरमाणो मृगव्याधः समभिक्रम्य वेगितः ॥
मुखतः पातयाम् आस शस्त्रेण निशितेन ह ॥
निर्विचेष्टं भुजंगं तं विशस्य मृगजीवनः ॥
मोक्षयित्वा च तां व्याधः प्रक्षाल्य सलिलेन च ॥
समाश्वास्य कृताहाराम् अथ पप्रच्छ भारत ॥
कस्य त्वं मृगशावाक्षि कथं चाभ्यागता वनम् ॥
कथं चेदं महत् कृच्छ्रं प्राप्तवत्य् असि भामिनि ॥
दमयन्ती तथा तेन पृच्छ्यमाना विशां पते ॥
सर्वम् एतद् यथावृत्तम् आचचक्षे ऽस्य भारत ॥

Transliteration (IAST)

tām akasmān mṛgavyādho vicaran gahane vane ||
ākrandatīm upaśrutya javenābhisasāra ha ||
tāṃ sa dṛṣṭvā tathā grastām urageṇāyatekṣaṇām ||
tvaramāṇo mṛgavyādhaḥ samabhikramya vegitaḥ ||
mukhataḥ pātayām āsa śastreṇa niśitena ha ||
nirviceṣṭaṃ bhujaṃgaṃ taṃ viśasya mṛgajīvanaḥ ||
mokṣayitvā ca tāṃ vyādhaḥ prakṣālya salilena ca ||
samāśvāsya kṛtāhārām atha papraccha bhārata ||
kasya tvaṃ mṛgaśāvākṣi kathaṃ cābhyāgatā vanam ||
kathaṃ cedaṃ mahat kṛcchraṃ prāptavaty asi bhāmini ||
damayantī tathā tena pṛcchyamānā viśāṃ pate ||
sarvam etad yathāvṛttam ācacakṣe 'sya bhārata ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

ताम् अकस्मान् मृगव्याधो विचरन् गहने वने ॥ आक्रन्दतीम् उपश्रुत्य जवेनाभिससार ह ॥ तां स दृष्ट्वा तथा ग्रस्ताम् उरगेणायतेक्षणाम् ॥ त्वरमाणो मृगव्याधः समभिक्रम्य वेगितः ॥ मुखतः पातयाम् आस शस्त्रेण निशितेन ह ॥ निर्विचेष्टं भुजंगं तं विशस्य मृगजीवनः ॥ मोक्षयित्वा च तां व्याधः प्रक्षाल्य सलिलेन च ॥ समाश्वास्य कृताहाराम् अथ पप्रच्छ भारत ॥ कस्य त्वं मृगशावाक्षि कथं चाभ्यागता वनम् ॥ कथं चेदं महत् कृच्छ्रं प्राप्तवत्य् असि भामिनि ॥ दमयन्ती तथा तेन पृच्छ्यमाना विशां पते ॥ सर्वम् एतद् यथावृत्तम् आचचक्षे ऽस्य भारत ॥tām akasmān mṛgavyādho vicaran gahane vane || ākrandatīm upaśrutya javenābhisasāra ha || tāṃ sa dṛṣṭvā tathā grastām urageṇāyatekṣaṇām || tvaramāṇo mṛgavyādhaḥ samabhikramya vegitaḥ || mukhataḥ pātayām āsa śastreṇa niśitena ha || nirviceṣṭaṃ bhujaṃgaṃ taṃ viśasya mṛgajīvanaḥ || mokṣayitvā ca tāṃ vyādhaḥ prakṣālya salilena ca || samāśvāsya kṛtāhārām atha papraccha bhārata || kasya tvaṃ mṛgaśāvākṣi kathaṃ cābhyāgatā vanam || kathaṃ cedaṃ mahat kṛcchraṃ prāptavaty asi bhāmini || damayantī tathā tena pṛcchyamānā viśāṃ pate || sarvam etad yathāvṛttam ācacakṣe 'sya bhārata ||Охотник, блуждая в густом лесу, слышит крик Дамаянти, спешит к ней, разрубает змея острым оружием, освобождает её, омывает водой, даёт пищу, утешает и спрашивает, кто она и как попала в такую беду.

Translation

Вдруг охотник, ходивший в густом лесу, услышал её крик и быстро подбежал. Увидев длинноокую, схваченную змеем, он поспешно приблизился, острым оружием разрубил змея у пасти, убил его, освободил Дамаянти, омыл водой, утешил, дал ей пищу и спросил: «Чья ты, ланеглазая? Как пришла в лес? Как ты, прекрасная, попала в эту великую беду?» Дамаянти, отвечая ему, рассказала всё, как произошло».

Commentary

Спасение приходит через обычного лесного человека, не через царя и не через бога. Но испытание ещё не закончено: помощь без чистого сердца быстро меняет лицо.

Version

0a0295b630eb · published Jun 18, 2026, 4:30:46 AM UTC