Mahabharata 3.75.1-10

Devanāgarī

दमयन्त्य् उवाच
न माम् अर्हसि कल्याण पापेन परिशङ्कितुम् ॥
मया हि देवान् उत्सृज्य वृतस् त्वं निषधाधिप ॥
तवाभिगमनार्थं तु सर्वतो ब्राह्मणा गताः ॥
वाक्यानि मम गाथाभिर् गायमाना दिशो दश ॥
ततस् त्वां ब्राह्मणो विद्वान् पर्णादो नाम पार्थिव ॥
अभ्यगच्छत् कोसलायाम् ऋतुपर्णनिवेशने ॥
तेन वाक्ये हृते सम्यक् प्रतिवाक्ये तथाहृते ॥
उपायो ऽयं मया दृष्टो नैषधानयने तव ॥
त्वाम् ऋते न हि लोके ऽन्य एकाह्ना पृथिवीपते ॥
समर्थो योजनशतं गन्तुम् अश्वैर् नराधिप ॥
तथा चेमौ महीपाल भजे ऽहं चरणौ तव ॥
यथा नासत्कृतं किं चिन् मनसापि चराम्य् अहम् ॥
अयं चरति लोके ऽस्मिन् भूतसाक्षी सदागतिः ॥
एष मुञ्चतु मे प्राणान् यदि पापं चराम्य् अहम् ॥
तथा चरति तिग्मांशुः परेण भुवनं सदा ॥
स विमुञ्चतु मे प्राणान् यदि पापं चराम्य् अहम् ॥
चन्द्रमाः सर्वभूतानाम् अन्तश् चरति साक्षिवत् ॥
स विमुञ्चतु मे प्राणान् यदि पापं चराम्य् अहम् ॥
एते देवास् त्रयः कृत्स्नं त्रैलोक्यं धारयन्ति वै ॥
विब्रुवन्तु यथासत्यम् एते वाद्य त्यजन्तु माम् ॥

Transliteration (IAST)

damayanty uvāca
na mām arhasi kalyāṇa pāpena pariśaṅkitum ||
mayā hi devān utsṛjya vṛtas tvaṃ niṣadhādhipa ||
tavābhigamanārthaṃ tu sarvato brāhmaṇā gatāḥ ||
vākyāni mama gāthābhir gāyamānā diśo daśa ||
tatas tvāṃ brāhmaṇo vidvān parṇādo nāma pārthiva ||
abhyagacchat kosalāyām ṛtuparṇaniveśane ||
tena vākye hṛte samyak prativākye tathāhṛte ||
upāyo 'yaṃ mayā dṛṣṭo naiṣadhānayane tava ||
tvām ṛte na hi loke 'nya ekāhnā pṛthivīpate ||
samartho yojanaśataṃ gantum aśvair narādhipa ||
tathā cemau mahīpāla bhaje 'haṃ caraṇau tava ||
yathā nāsatkṛtaṃ kiṃ cin manasāpi carāmy aham ||
ayaṃ carati loke 'smin bhūtasākṣī sadāgatiḥ ||
eṣa muñcatu me prāṇān yadi pāpaṃ carāmy aham ||
tathā carati tigmāṃśuḥ pareṇa bhuvanaṃ sadā ||
sa vimuñcatu me prāṇān yadi pāpaṃ carāmy aham ||
candramāḥ sarvabhūtānām antaś carati sākṣivat ||
sa vimuñcatu me prāṇān yadi pāpaṃ carāmy aham ||
ete devās trayaḥ kṛtsnaṃ trailokyaṃ dhārayanti vai ||
vibruvantu yathāsatyam ete vādya tyajantu mām ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

दमयन्त्य् उवाच न माम् अर्हसि कल्याण पापेन परिशङ्कितुम् ॥ मया हि देवान् उत्सृज्य वृतस् त्वं निषधाधिप ॥ तवाभिगमनार्थं तु सर्वतो ब्राह्मणा गताः ॥ वाक्यानि मम गाथाभिर् गायमाना दिशो दश ॥ ततस् त्वां ब्राह्मणो विद्वान् पर्णादो नाम पार्थिव ॥ अभ्यगच्छत् कोसलायाम् ऋतुपर्णनिवेशने ॥ तेन वाक्ये हृते सम्यक् प्रतिवाक्ये तथाहृते ॥ उपायो ऽयं मया दृष्टो नैषधानयने तव ॥ त्वाम् ऋते न हि लोके ऽन्य एकाह्ना पृथिवीपते ॥ समर्थो योजनशतं गन्तुम् अश्वैर् नराधिप ॥ तथा चेमौ महीपाल भजे ऽहं चरणौ तव ॥ यथा नासत्कृतं किं चिन् मनसापि चराम्य् अहम् ॥ अयं चरति लोके ऽस्मिन् भूतसाक्षी सदागतिः ॥ एष मुञ्चतु मे प्राणान् यदि पापं चराम्य् अहम् ॥ तथा चरति तिग्मांशुः परेण भुवनं सदा ॥ स विमुञ्चतु मे प्राणान् यदि पापं चराम्य् अहम् ॥ चन्द्रमाः सर्वभूतानाम् अन्तश् चरति साक्षिवत् ॥ स विमुञ्चतु मे प्राणान् यदि पापं चराम्य् अहम् ॥ एते देवास् त्रयः कृत्स्नं त्रैलोक्यं धारयन्ति वै ॥ विब्रुवन्तु यथासत्यम् एते वाद्य त्यजन्तु माम् ॥damayanty uvāca na mām arhasi kalyāṇa pāpena pariśaṅkitum || mayā hi devān utsṛjya vṛtas tvaṃ niṣadhādhipa || tavābhigamanārthaṃ tu sarvato brāhmaṇā gatāḥ || vākyāni mama gāthābhir gāyamānā diśo daśa || tatas tvāṃ brāhmaṇo vidvān parṇādo nāma pārthiva || abhyagacchat kosalāyām ṛtuparṇaniveśane || tena vākye hṛte samyak prativākye tathāhṛte || upāyo 'yaṃ mayā dṛṣṭo naiṣadhānayane tava || tvām ṛte na hi loke 'nya ekāhnā pṛthivīpate || samartho yojanaśataṃ gantum aśvair narādhipa || tathā cemau mahīpāla bhaje 'haṃ caraṇau tava || yathā nāsatkṛtaṃ kiṃ cin manasāpi carāmy aham || ayaṃ carati loke 'smin bhūtasākṣī sadāgatiḥ || eṣa muñcatu me prāṇān yadi pāpaṃ carāmy aham || tathā carati tigmāṃśuḥ pareṇa bhuvanaṃ sadā || sa vimuñcatu me prāṇān yadi pāpaṃ carāmy aham || candramāḥ sarvabhūtānām antaś carati sākṣivat || sa vimuñcatu me prāṇān yadi pāpaṃ carāmy aham || ete devās trayaḥ kṛtsnaṃ trailokyaṃ dhārayanti vai || vibruvantu yathāsatyam ete vādya tyajantu mām ||Дамаянти просит Налу не подозревать её: она отвергла богов ради него, послала брахманов во все стороны, нашла его через Парнаду и придумала эту хитрость, потому что только Нала способен за один день пройти сто йоджан; она призывает Ваю, Солнце и Луну как свидетелей своей чистоты.

Translation

Дамаянти сказала: «Благой, ты не должен подозревать меня в грехе: я отвергла богов и выбрала тебя, владыка Нишадхов. Ради твоего возвращения брахманы ходили во все десять сторон, распевая мои слова. Учёный брахман Парнада пришёл к тебе в Косалу, в дом Ритупарны. Когда он верно принёс твой ответ, я увидела этот способ привести тебя, Нишадха. Кроме тебя, царь, нет в мире человека, способного за один день пройти на конях сто йоджан. Я касаюсь твоих стоп: даже в мысли я не совершила ничего дурного. Пусть Ветер, вечно движущийся в мире и свидетель существ, лишит меня жизни, если я согрешила. Пусть Солнце, всегда проходящее над миром, лишит меня жизни, если я согрешила. Пусть Луна, как свидетель входящая внутрь всех существ, лишит меня жизни, если я согрешила. Эти три божества держат всё троемирие; пусть скажут правду или сегодня оставят меня».

Commentary

Дамаянти защищает себя не хитростью, а призывом космических свидетелей. Её чистота держится на открытости перед Ваю, Солнцем и Луной.

Version

bee17fc964f0 · published Jun 18, 2026, 4:44:20 AM UTC