Mahabharata 3.101.14-17

Devanāgarī

देवा ऊचुः
नहुषेणाभितप्तानां त्वं लोकानां गतिः पुरा ॥
भ्रंशितश् च सुरैश्वर्याल् लोकार्थं लोककण्टकः ॥
क्रोधात् प्रवृद्धः सहसा भास्करस्य नगोत्तमः ॥
वचस् तवानतिक्रामन् विन्ध्यः शैलो न वर्धते ॥
तमसा चावृते लोके मृत्युनाभ्यर्दिताः प्रजाः ॥
त्वाम् एव नाथम् आसाद्य निर्वृतिं परमां गताः ॥
अस्माकं भयभीतानां नित्यशो भगवान् गतिः ॥
ततस् त्व् आर्ताः प्रयाचामस् त्वां वरं वरदो ह्य् असि ॥

Transliteration (IAST)

devā ūcuḥ
nahuṣeṇābhitaptānāṃ tvaṃ lokānāṃ gatiḥ purā ||
bhraṃśitaś ca suraiśvaryāl lokārthaṃ lokakaṇṭakaḥ ||
krodhāt pravṛddhaḥ sahasā bhāskarasya nagottamaḥ ||
vacas tavānatikrāman vindhyaḥ śailo na vardhate ||
tamasā cāvṛte loke mṛtyunābhyarditāḥ prajāḥ ||
tvām eva nātham āsādya nirvṛtiṃ paramāṃ gatāḥ ||
asmākaṃ bhayabhītānāṃ nityaśo bhagavān gatiḥ ||
tatas tv ārtāḥ prayācāmas tvāṃ varaṃ varado hy asi ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

देवा ऊचुः नहुषेणाभितप्तानां त्वं लोकानां गतिः पुरा ॥ भ्रंशितश् च सुरैश्वर्याल् लोकार्थं लोककण्टकः ॥ क्रोधात् प्रवृद्धः सहसा भास्करस्य नगोत्तमः ॥ वचस् तवानतिक्रामन् विन्ध्यः शैलो न वर्धते ॥ तमसा चावृते लोके मृत्युनाभ्यर्दिताः प्रजाः ॥ त्वाम् एव नाथम् आसाद्य निर्वृतिं परमां गताः ॥ अस्माकं भयभीतानां नित्यशो भगवान् गतिः ॥ ततस् त्व् आर्ताः प्रयाचामस् त्वां वरं वरदो ह्य् असि ॥devā ūcuḥ nahuṣeṇābhitaptānāṃ tvaṃ lokānāṃ gatiḥ purā || bhraṃśitaś ca suraiśvaryāl lokārthaṃ lokakaṇṭakaḥ || krodhāt pravṛddhaḥ sahasā bhāskarasya nagottamaḥ || vacas tavānatikrāman vindhyaḥ śailo na vardhate || tamasā cāvṛte loke mṛtyunābhyarditāḥ prajāḥ || tvām eva nātham āsādya nirvṛtiṃ paramāṃ gatāḥ || asmākaṃ bhayabhītānāṃ nityaśo bhagavān gatiḥ || tatas tv ārtāḥ prayācāmas tvāṃ varaṃ varado hy asi ||Боги восхваляют Агастью: прежде он был прибежищем миров, когда их мучил Нахуша; он низверг врага миров с власти богов; Виндхья, выросший в гневе против солнца, не растёт дальше, не преступая слова Агастьи; когда мир был покрыт тьмой и существа угнетены смертью, они обрели покой, найдя в нём защитника; теперь боги снова просят у него дара.

Translation

Боги сказали: «Прежде, когда миры были мучимы Нахушей, ты стал их прибежищем; ради блага мира этот враг мира был низвергнут из божественной власти. Когда лучшая из гор Виндхья внезапно выросла от гнева против солнца, она не стала расти дальше, не преступая твоего слова. Когда мир был покрыт тьмой и существа теснимы смертью, они, найдя в тебе защитника, достигли высшего покоя. Для нас, постоянно объятых страхом, благой всегда прибежище. Поэтому мы, страдающие, просим у тебя дара: ведь ты даритель благ».

Commentary

Прославление Агастьи строится на памяти о спасении. Доверие рождается из опыта: тот, кто уже удерживал мир от распада, может снова стать его опорой.

Version

9269ae5ebc4a · published Jun 18, 2026, 5:06:00 AM UTC