Mahabharata 3.115.1-8

Devanāgarī

वैशंपायन उवाच
स तत्र ताम् उषित्वैकां रजनीं पृथिवीपतिः ॥
तापसानां परं चक्रे सत्कारं भ्रातृभिः सह ॥
लोमशश् चास्य तान् सर्वान् आचख्यौ तत्र तापसान् ॥
भृगून् अङ्गिरसश् चैव वासिष्ठान् अथ काश्यपान् ॥
तान् समेत्य स राजर्षिर् अभिवाद्य कृताञ्जलिः ॥
रामस्यानुचरं वीरम् अपृच्छद् अकृतव्रणम् ॥
कदा नु रामो भगवांस् तापसान् दर्शयिष्यति ॥
तेनैवाहं प्रसङ्गेन द्रष्टुम् इच्छामि भार्गवम् ॥
अकृतव्रण उवाच
आयान् एवासि विदितो रामस्य विदितात्मनः ॥
प्रीतिस् त्वयि च रामस्य क्षिप्रं त्वां दर्शयिष्यति ॥
चतुर्दशीम् अष्टमीं च रामं पश्यन्ति तापसाः ॥
अस्यां रात्र्यां व्यतीतायां भवित्री च चतुर्दशी ॥
युधिष्ठिर उवाच
भवान् अनुगतो वीरं जामदग्न्यं महाबलम् ॥
प्रत्यक्षदर्शी सर्वस्य पूर्ववृत्तस्य कर्मणः ॥
स भवान् कथयत्व् एतद् यथा रामेण निर्जिताः ॥
आहवे क्षत्रियाः सर्वे कथं केन च हेतुना ॥

Transliteration (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
sa tatra tām uṣitvaikāṃ rajanīṃ pṛthivīpatiḥ ||
tāpasānāṃ paraṃ cakre satkāraṃ bhrātṛbhiḥ saha ||
lomaśaś cāsya tān sarvān ācakhyau tatra tāpasān ||
bhṛgūn aṅgirasaś caiva vāsiṣṭhān atha kāśyapān ||
tān sametya sa rājarṣir abhivādya kṛtāñjaliḥ ||
rāmasyānucaraṃ vīram apṛcchad akṛtavraṇam ||
kadā nu rāmo bhagavāṃs tāpasān darśayiṣyati ||
tenaivāhaṃ prasaṅgena draṣṭum icchāmi bhārgavam ||
akṛtavraṇa uvāca
āyān evāsi vidito rāmasya viditātmanaḥ ||
prītis tvayi ca rāmasya kṣipraṃ tvāṃ darśayiṣyati ||
caturdaśīm aṣṭamīṃ ca rāmaṃ paśyanti tāpasāḥ ||
asyāṃ rātryāṃ vyatītāyāṃ bhavitrī ca caturdaśī ||
yudhiṣṭhira uvāca
bhavān anugato vīraṃ jāmadagnyaṃ mahābalam ||
pratyakṣadarśī sarvasya pūrvavṛttasya karmaṇaḥ ||
sa bhavān kathayatv etad yathā rāmeṇa nirjitāḥ ||
āhave kṣatriyāḥ sarve kathaṃ kena ca hetunā ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

वैशंपायन उवाच स तत्र ताम् उषित्वैकां रजनीं पृथिवीपतिः ॥ तापसानां परं चक्रे सत्कारं भ्रातृभिः सह ॥ लोमशश् चास्य तान् सर्वान् आचख्यौ तत्र तापसान् ॥ भृगून् अङ्गिरसश् चैव वासिष्ठान् अथ काश्यपान् ॥ तान् समेत्य स राजर्षिर् अभिवाद्य कृताञ्जलिः ॥ रामस्यानुचरं वीरम् अपृच्छद् अकृतव्रणम् ॥ कदा नु रामो भगवांस् तापसान् दर्शयिष्यति ॥ तेनैवाहं प्रसङ्गेन द्रष्टुम् इच्छामि भार्गवम् ॥ अकृतव्रण उवाच आयान् एवासि विदितो रामस्य विदितात्मनः ॥ प्रीतिस् त्वयि च रामस्य क्षिप्रं त्वां दर्शयिष्यति ॥ चतुर्दशीम् अष्टमीं च रामं पश्यन्ति तापसाः ॥ अस्यां रात्र्यां व्यतीतायां भवित्री च चतुर्दशी ॥ युधिष्ठिर उवाच भवान् अनुगतो वीरं जामदग्न्यं महाबलम् ॥ प्रत्यक्षदर्शी सर्वस्य पूर्ववृत्तस्य कर्मणः ॥ स भवान् कथयत्व् एतद् यथा रामेण निर्जिताः ॥ आहवे क्षत्रियाः सर्वे कथं केन च हेतुना ॥vaiśaṃpāyana uvāca sa tatra tām uṣitvaikāṃ rajanīṃ pṛthivīpatiḥ || tāpasānāṃ paraṃ cakre satkāraṃ bhrātṛbhiḥ saha || lomaśaś cāsya tān sarvān ācakhyau tatra tāpasān || bhṛgūn aṅgirasaś caiva vāsiṣṭhān atha kāśyapān || tān sametya sa rājarṣir abhivādya kṛtāñjaliḥ || rāmasyānucaraṃ vīram apṛcchad akṛtavraṇam || kadā nu rāmo bhagavāṃs tāpasān darśayiṣyati || tenaivāhaṃ prasaṅgena draṣṭum icchāmi bhārgavam || akṛtavraṇa uvāca āyān evāsi vidito rāmasya viditātmanaḥ || prītis tvayi ca rāmasya kṣipraṃ tvāṃ darśayiṣyati || caturdaśīm aṣṭamīṃ ca rāmaṃ paśyanti tāpasāḥ || asyāṃ rātryāṃ vyatītāyāṃ bhavitrī ca caturdaśī || yudhiṣṭhira uvāca bhavān anugato vīraṃ jāmadagnyaṃ mahābalam || pratyakṣadarśī sarvasya pūrvavṛttasya karmaṇaḥ || sa bhavān kathayatv etad yathā rāmeṇa nirjitāḥ || āhave kṣatriyāḥ sarve kathaṃ kena ca hetunā ||Юдхиштхира проводит ночь на Махендре, с братьями оказывает высший почёт подвижникам; Ломаша показывает ему Бхригу, Ангирасов, Васиштхов и Кашьяпов; Юдхиштхира со сложенными ладонями спрашивает героя Акритаврану, спутника Рамы Джамадагньи, когда благой Рама явится подвижникам, потому что он хочет увидеть Бхаргаву; Акритаврана говорит, что приход Юдхиштхиры известен Раме, Рама доволен им и скоро покажется; подвижники видят Раму в четырнадцатый и восьмой дни, и после этой ночи будет четырнадцатый; Юдхиштхира просит Акритаврану, очевидца прежних дел Рамы, рассказать, как, кем и по какой причине Рама победил всех кшатриев в битве.

Translation

Вайшампаяна сказал: «Проведя там одну ночь, владыка земли вместе с братьями оказал высший почёт подвижникам. Ломаша показал ему всех этих подвижников: Бхригу, Ангирасов, Васиштхов и Кашьяпов. Встретив их, царственный риши поклонился, сложил ладони и спросил героя Акритаврану, спутника Рамы: “Когда благой Рама явится подвижникам? Пользуясь этим случаем, я хочу увидеть Бхаргаву”. Акритаврана сказал: “Ты пришёл, и это уже известно Раме, знающему себя. Рама доволен тобой и скоро покажется тебе. Подвижники видят Раму в четырнадцатый и восьмой дни; когда эта ночь пройдёт, будет четырнадцатый день”. Юдхиштхира сказал: “Ты следовал за могучим героем Джамадагньей и своими глазами видел все его прежние дела. Расскажи же, как Рама победил в битве всех кшатриев, каким образом и по какой причине”».

Commentary

Юдхиштхира подходит к Парашураме не как к легенде, а через свидетеля. Ему важно понять причину насилия, а не только услышать о силе героя.

Version

27e451f95827 · published Jun 18, 2026, 5:13:53 AM UTC