Mahabharata 3.123.1-10

Devanāgarī

लोमश उवाच
कस्य चित् त्व् अथ कालस्य सुराणाम् अश्विनौ नृप ॥
कृताभिषेकां विवृतां सुकन्यां ताम् अपश्यताम् ॥
तां दृष्ट्वा दर्शनीयाङ्गीं देवराजसुताम् इव ॥
ऊचतुः समभिद्रुत्य नासत्याव् अश्विनाव् इदम् ॥
कस्य त्वम् असि वामोरु किं वने वै करोषि च ॥
इच्छाव भद्रे ज्ञातुं त्वां तत् त्वम् आख्याहि शोभने ॥
ततः सुकन्या संवीता ताव् उवाच सुरोत्तमौ ॥
शर्यातितनयां वित्तं भार्यां च च्यवनस्य माम् ॥
अथाश्विनौ प्रहस्यैताम् अब्रूतां पुनर् एव तु ॥
कथं त्वम् असि कल्याणि पित्रा दत्ता गताध्वने ॥
भ्राजसे वनमध्ये त्वं विद्युत् सौदामिनी यथा ॥
न देवेष्व् अपि तुल्यां हि त्वया पश्याव भामिनि ॥
सर्वाभरणसंपन्ना परमाम्बरधारिणी ॥
शोभेथास् त्व् अनवद्याङ्गि न त्व् एवं मलपङ्किनी ॥
कस्माद् एवंविधा भूत्वा जराजर्जरितं पतिम् ॥
त्वम् उपास्से ह कल्याणि कामभोगबहिष्कृतम् ॥
असमर्थं परित्राणे पोषणे च शुचिस्मिते ॥
साधु च्यवनम् उत्सृज्य वरयस्वैकम् आवयोः ॥
पत्यर्थं देवगर्भाभे मा वृथा यौवनं कृथाः ॥
एवम् उक्ता सुकन्या तु सुरौ ताव् इदम् अब्रवीत् ॥
रताहं च्यवने पत्यौ मैवं मा पर्यशङ्किथाः ॥

Transliteration (IAST)

lomaśa uvāca
kasya cit tv atha kālasya surāṇām aśvinau nṛpa ||
kṛtābhiṣekāṃ vivṛtāṃ sukanyāṃ tām apaśyatām ||
tāṃ dṛṣṭvā darśanīyāṅgīṃ devarājasutām iva ||
ūcatuḥ samabhidrutya nāsatyāv aśvināv idam ||
kasya tvam asi vāmoru kiṃ vane vai karoṣi ca ||
icchāva bhadre jñātuṃ tvāṃ tat tvam ākhyāhi śobhane ||
tataḥ sukanyā saṃvītā tāv uvāca surottamau ||
śaryātitanayāṃ vittaṃ bhāryāṃ ca cyavanasya mām ||
athāśvinau prahasyaitām abrūtāṃ punar eva tu ||
kathaṃ tvam asi kalyāṇi pitrā dattā gatādhvane ||
bhrājase vanamadhye tvaṃ vidyut saudāminī yathā ||
na deveṣv api tulyāṃ hi tvayā paśyāva bhāmini ||
sarvābharaṇasaṃpannā paramāmbaradhāriṇī ||
śobhethās tv anavadyāṅgi na tv evaṃ malapaṅkinī ||
kasmād evaṃvidhā bhūtvā jarājarjaritaṃ patim ||
tvam upāsse ha kalyāṇi kāmabhogabahiṣkṛtam ||
asamarthaṃ paritrāṇe poṣaṇe ca śucismite ||
sādhu cyavanam utsṛjya varayasvaikam āvayoḥ ||
patyarthaṃ devagarbhābhe mā vṛthā yauvanaṃ kṛthāḥ ||
evam uktā sukanyā tu surau tāv idam abravīt ||
ratāhaṃ cyavane patyau maivaṃ mā paryaśaṅkithāḥ ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

लोमश उवाच कस्य चित् त्व् अथ कालस्य सुराणाम् अश्विनौ नृप ॥ कृताभिषेकां विवृतां सुकन्यां ताम् अपश्यताम् ॥ तां दृष्ट्वा दर्शनीयाङ्गीं देवराजसुताम् इव ॥ ऊचतुः समभिद्रुत्य नासत्याव् अश्विनाव् इदम् ॥ कस्य त्वम् असि वामोरु किं वने वै करोषि च ॥ इच्छाव भद्रे ज्ञातुं त्वां तत् त्वम् आख्याहि शोभने ॥ ततः सुकन्या संवीता ताव् उवाच सुरोत्तमौ ॥ शर्यातितनयां वित्तं भार्यां च च्यवनस्य माम् ॥ अथाश्विनौ प्रहस्यैताम् अब्रूतां पुनर् एव तु ॥ कथं त्वम् असि कल्याणि पित्रा दत्ता गताध्वने ॥ भ्राजसे वनमध्ये त्वं विद्युत् सौदामिनी यथा ॥ न देवेष्व् अपि तुल्यां हि त्वया पश्याव भामिनि ॥ सर्वाभरणसंपन्ना परमाम्बरधारिणी ॥ शोभेथास् त्व् अनवद्याङ्गि न त्व् एवं मलपङ्किनी ॥ कस्माद् एवंविधा भूत्वा जराजर्जरितं पतिम् ॥ त्वम् उपास्से ह कल्याणि कामभोगबहिष्कृतम् ॥ असमर्थं परित्राणे पोषणे च शुचिस्मिते ॥ साधु च्यवनम् उत्सृज्य वरयस्वैकम् आवयोः ॥ पत्यर्थं देवगर्भाभे मा वृथा यौवनं कृथाः ॥ एवम् उक्ता सुकन्या तु सुरौ ताव् इदम् अब्रवीत् ॥ रताहं च्यवने पत्यौ मैवं मा पर्यशङ्किथाः ॥lomaśa uvāca kasya cit tv atha kālasya surāṇām aśvinau nṛpa || kṛtābhiṣekāṃ vivṛtāṃ sukanyāṃ tām apaśyatām || tāṃ dṛṣṭvā darśanīyāṅgīṃ devarājasutām iva || ūcatuḥ samabhidrutya nāsatyāv aśvināv idam || kasya tvam asi vāmoru kiṃ vane vai karoṣi ca || icchāva bhadre jñātuṃ tvāṃ tat tvam ākhyāhi śobhane || tataḥ sukanyā saṃvītā tāv uvāca surottamau || śaryātitanayāṃ vittaṃ bhāryāṃ ca cyavanasya mām || athāśvinau prahasyaitām abrūtāṃ punar eva tu || kathaṃ tvam asi kalyāṇi pitrā dattā gatādhvane || bhrājase vanamadhye tvaṃ vidyut saudāminī yathā || na deveṣv api tulyāṃ hi tvayā paśyāva bhāmini || sarvābharaṇasaṃpannā paramāmbaradhāriṇī || śobhethās tv anavadyāṅgi na tv evaṃ malapaṅkinī || kasmād evaṃvidhā bhūtvā jarājarjaritaṃ patim || tvam upāsse ha kalyāṇi kāmabhogabahiṣkṛtam || asamarthaṃ paritrāṇe poṣaṇe ca śucismite || sādhu cyavanam utsṛjya varayasvaikam āvayoḥ || patyarthaṃ devagarbhābhe mā vṛthā yauvanaṃ kṛthāḥ || evam uktā sukanyā tu surau tāv idam abravīt || ratāhaṃ cyavane patyau maivaṃ mā paryaśaṅkithāḥ ||Через некоторое время два Ашвина, лучшие среди богов, увидели Суканью после омовения, открытую, прекрасную как дочь царя богов; они подбежали и спросили, чья она, что делает в лесу, желая узнать её; Суканья, прикрытая, отвечает, что она дочь Шарьяти и жена Чьяваны; Ашвины смеясь спрашивают, как отец отдал её старому мужу, говорят, что она сияет в лесу как молния и даже среди богов они не видят равной ей; с украшениями и лучшей одеждой она сияла бы больше, а не в грязи; зачем ей служить дряхлому старому мужу, лишённому наслаждений, неспособному защитить и содержать; лучше оставить Чьявану и выбрать одного из них, не тратить юность напрасно; Суканья отвечает, что привязана к мужу Чьяване, и просит их не подозревать её.

Translation

Ломаша сказал: «Через некоторое время два Ашвина, лучшие среди богов, увидели Суканью после омовения, открытую. Увидев эту женщину с прекрасными членами, словно дочь царя богов, Насатьи-Ашвины поспешно подошли и сказали: “Чья ты, прекраснобёдрая? Что делаешь в лесу? Мы хотим узнать тебя, благая; расскажи нам, прекрасная”. Тогда Суканья, прикрывшись, сказала двум лучшим богам: “Знайте: я дочь Шарьяти и жена Чьяваны”. Тогда Ашвины, засмеявшись, снова сказали ей: “Как, прекрасная, отец отдал тебя тому, кто прошёл свой путь? Ты сияешь среди леса, как молния в облаках; даже среди богов, о прекрасная, мы не видим равной тебе. Снабжённая всеми украшениями и одетая в лучшие одежды, ты сияла бы, безупречная, а не так, измазанная грязью. Почему, став такой, прекрасная, ты служишь мужу, разрушенному старостью, лишённому любовных наслаждений, неспособному ни защитить, ни содержать тебя, светлоулыбчивая? Лучше оставь Чьявану и выбери одного из нас. Ради мужа, богоподобная, не трать юность напрасно”. Так сказано было Суканье, но она ответила двум богам: “Я привязана к мужу Чьяване; не подозревайте меня в таком”».

Commentary

Искушение Суканьи строится на очевидном: молодость, красота, удобство. Но её ответ держится не на расчёте, а на верности, которая не меняет долг на более приятную возможность.

Version

b0fe3e44fcb0 · published Jun 18, 2026, 5:22:17 AM UTC