Mahabharata
Aśvin-somapāna-mada-sṛṣṭi-parva (Chyavana Gives Soma to the Ashvins)3.124.1-8
3213 / 15823
Mahabharata · 3.124.1-8
Devanāgarī

लोमश उवाच
ततः श्रुत्वा तु शर्यातिर् वयःस्थं च्यवनं कृतम् ॥
संहृष्टः सेनया सार्धम् उपायाद् भार्गवाश्रमम् ॥
च्यवनं च सुकन्यां च दृष्ट्वा देवसुताव् इव ॥
रेमे महीपः शर्यातिः कृत्स्नां प्राप्य महीम् इव ॥
ऋषिणा सत्कृतस् तेन सभार्यः पृथिवीपतिः ॥
उपोपविष्टः कल्याणीः कथाश् चक्रे महामनाः ॥
अथैनं भार्गवो राजन्न् उवाच परिसान्त्वयन् ॥
याजयिष्यामि राजंस् त्वां संभारान् उपकल्पय ॥
ततः परमसंहृष्टः शर्यातिः पृथिवीपतिः ॥
च्यवनस्य महाराज तद् वाक्यं प्रत्यपूजयत् ॥
प्रशस्ते ऽहनि यज्ञीये सर्वकामसमृद्धिमत् ॥
कारयाम् आस शर्यातिर् यज्ञायतनम् उत्तमम् ॥
तत्रैनं च्यवनो राजन् याजयाम् आस भार्गवः ॥
अद्भुतानि च तत्रासन् यानि तानि निबोध मे ॥
अगृह्णाच् च्यवनः सोमम् अश्विनोर् देवयोस् तदा ॥
तम् इन्द्रो वारयाम् आस गृह्यमाणं तयोर् ग्रहम् ॥

Transliteration (IAST)

lomaśa uvāca
tataḥ śrutvā tu śaryātir vayaḥsthaṃ cyavanaṃ kṛtam ||
saṃhṛṣṭaḥ senayā sārdham upāyād bhārgavāśramam ||
cyavanaṃ ca sukanyāṃ ca dṛṣṭvā devasutāv iva ||
reme mahīpaḥ śaryātiḥ kṛtsnāṃ prāpya mahīm iva ||
ṛṣiṇā satkṛtas tena sabhāryaḥ pṛthivīpatiḥ ||
upopaviṣṭaḥ kalyāṇīḥ kathāś cakre mahāmanāḥ ||
athainaṃ bhārgavo rājann uvāca parisāntvayan ||
yājayiṣyāmi rājaṃs tvāṃ saṃbhārān upakalpaya ||
tataḥ paramasaṃhṛṣṭaḥ śaryātiḥ pṛthivīpatiḥ ||
cyavanasya mahārāja tad vākyaṃ pratyapūjayat ||
praśaste 'hani yajñīye sarvakāmasamṛddhimat ||
kārayām āsa śaryātir yajñāyatanam uttamam ||
tatrainaṃ cyavano rājan yājayām āsa bhārgavaḥ ||
adbhutāni ca tatrāsan yāni tāni nibodha me ||
agṛhṇāc cyavanaḥ somam aśvinor devayos tadā ||
tam indro vārayām āsa gṛhyamāṇaṃ tayor graham ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
लोमश उवाच ततः श्रुत्वा तु शर्यातिर् वयःस्थं च्यवनं कृतम् ॥ संहृष्टः सेनया सार्धम् उपायाद् भार्गवाश्रमम् ॥ च्यवनं च सुकन्यां च दृष्ट्वा देवसुताव् इव ॥ रेमे महीपः शर्यातिः कृत्स्नां प्राप्य महीम् इव ॥ ऋषिणा सत्कृतस् तेन सभार्यः पृथिवीपतिः ॥ उपोपविष्टः कल्याणीः कथाश् चक्रे महामनाः ॥ अथैनं भार्गवो राजन्न् उवाच परिसान्त्वयन् ॥ याजयिष्यामि राजंस् त्वां संभारान् उपकल्पय ॥ ततः परमसंहृष्टः शर्यातिः पृथिवीपतिः ॥ च्यवनस्य महाराज तद् वाक्यं प्रत्यपूजयत् ॥ प्रशस्ते ऽहनि यज्ञीये सर्वकामसमृद्धिमत् ॥ कारयाम् आस शर्यातिर् यज्ञायतनम् उत्तमम् ॥ तत्रैनं च्यवनो राजन् याजयाम् आस भार्गवः ॥ अद्भुतानि च तत्रासन् यानि तानि निबोध मे ॥ अगृह्णाच् च्यवनः सोमम् अश्विनोर् देवयोस् तदा ॥ तम् इन्द्रो वारयाम् आस गृह्यमाणं तयोर् ग्रहम् ॥lomaśa uvāca tataḥ śrutvā tu śaryātir vayaḥsthaṃ cyavanaṃ kṛtam || saṃhṛṣṭaḥ senayā sārdham upāyād bhārgavāśramam || cyavanaṃ ca sukanyāṃ ca dṛṣṭvā devasutāv iva || reme mahīpaḥ śaryātiḥ kṛtsnāṃ prāpya mahīm iva || ṛṣiṇā satkṛtas tena sabhāryaḥ pṛthivīpatiḥ || upopaviṣṭaḥ kalyāṇīḥ kathāś cakre mahāmanāḥ || athainaṃ bhārgavo rājann uvāca parisāntvayan || yājayiṣyāmi rājaṃs tvāṃ saṃbhārān upakalpaya || tataḥ paramasaṃhṛṣṭaḥ śaryātiḥ pṛthivīpatiḥ || cyavanasya mahārāja tad vākyaṃ pratyapūjayat || praśaste 'hani yajñīye sarvakāmasamṛddhimat || kārayām āsa śaryātir yajñāyatanam uttamam || tatrainaṃ cyavano rājan yājayām āsa bhārgavaḥ || adbhutāni ca tatrāsan yāni tāni nibodha me || agṛhṇāc cyavanaḥ somam aśvinor devayos tadā || tam indro vārayām āsa gṛhyamāṇaṃ tayor graham ||Hearing that Chyavana has become young, Sharyati rejoices and comes with his army to Bhargava's ashram; seeing Chyavana and Sukanya as if they were children of the gods, the king rejoices as though he had obtained the whole earth; the sage receives the king and his wife, they sit down and hold auspicious conversations; Bhargava gently tells the king to prepare everything for the sacrifice, since he will be his priest; Sharyati accepts Chyavana's word with the highest joy and, on an auspicious sacrificial day, sets up an excellent sacrificial ground filled with every desired requisite; there Chyavana performs the sacrifice for the king, and wonders occur; Chyavana took the soma for the two Ashvin gods, and Indra restrained him as their share was being taken.
Translation

Lomasha said: "Hearing that Chyavana had become young again, Sharyati rejoiced and came with his army to the ashram of Bhargava. Seeing Chyavana and Sukanya as if they were children of the gods, King Sharyati rejoiced as though he had won the whole earth. The sage received the king together with his wife; seated there, the great-souled king engaged in auspicious conversation. Then Bhargava, addressing him gently, said: 'O king, I shall perform a sacrifice for you; prepare the necessary requisites.' Then the lord of the earth, Sharyati, with the greatest joy, honored this word of Chyavana. On an auspicious sacrificial day, when everything desired had been prepared, Sharyati set up an excellent sacrificial ground. There, O king, Chyavana Bhargava performed the sacrifice for him. Now hear from me of the wonders that occurred there. Then Chyavana took the soma for the two Ashvin gods; but Indra restrained him as he was taking their share."

Version

c8467685b9ab · published Jul 16, 2026, 5:06:19 PM UTC

Available inRUEN

Page between verses with