Mahabharata 3.124.1-8

Devanāgarī

लोमश उवाच
ततः श्रुत्वा तु शर्यातिर् वयःस्थं च्यवनं कृतम् ॥
संहृष्टः सेनया सार्धम् उपायाद् भार्गवाश्रमम् ॥
च्यवनं च सुकन्यां च दृष्ट्वा देवसुताव् इव ॥
रेमे महीपः शर्यातिः कृत्स्नां प्राप्य महीम् इव ॥
ऋषिणा सत्कृतस् तेन सभार्यः पृथिवीपतिः ॥
उपोपविष्टः कल्याणीः कथाश् चक्रे महामनाः ॥
अथैनं भार्गवो राजन्न् उवाच परिसान्त्वयन् ॥
याजयिष्यामि राजंस् त्वां संभारान् उपकल्पय ॥
ततः परमसंहृष्टः शर्यातिः पृथिवीपतिः ॥
च्यवनस्य महाराज तद् वाक्यं प्रत्यपूजयत् ॥
प्रशस्ते ऽहनि यज्ञीये सर्वकामसमृद्धिमत् ॥
कारयाम् आस शर्यातिर् यज्ञायतनम् उत्तमम् ॥
तत्रैनं च्यवनो राजन् याजयाम् आस भार्गवः ॥
अद्भुतानि च तत्रासन् यानि तानि निबोध मे ॥
अगृह्णाच् च्यवनः सोमम् अश्विनोर् देवयोस् तदा ॥
तम् इन्द्रो वारयाम् आस गृह्यमाणं तयोर् ग्रहम् ॥

Transliteration (IAST)

lomaśa uvāca
tataḥ śrutvā tu śaryātir vayaḥsthaṃ cyavanaṃ kṛtam ||
saṃhṛṣṭaḥ senayā sārdham upāyād bhārgavāśramam ||
cyavanaṃ ca sukanyāṃ ca dṛṣṭvā devasutāv iva ||
reme mahīpaḥ śaryātiḥ kṛtsnāṃ prāpya mahīm iva ||
ṛṣiṇā satkṛtas tena sabhāryaḥ pṛthivīpatiḥ ||
upopaviṣṭaḥ kalyāṇīḥ kathāś cakre mahāmanāḥ ||
athainaṃ bhārgavo rājann uvāca parisāntvayan ||
yājayiṣyāmi rājaṃs tvāṃ saṃbhārān upakalpaya ||
tataḥ paramasaṃhṛṣṭaḥ śaryātiḥ pṛthivīpatiḥ ||
cyavanasya mahārāja tad vākyaṃ pratyapūjayat ||
praśaste 'hani yajñīye sarvakāmasamṛddhimat ||
kārayām āsa śaryātir yajñāyatanam uttamam ||
tatrainaṃ cyavano rājan yājayām āsa bhārgavaḥ ||
adbhutāni ca tatrāsan yāni tāni nibodha me ||
agṛhṇāc cyavanaḥ somam aśvinor devayos tadā ||
tam indro vārayām āsa gṛhyamāṇaṃ tayor graham ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

लोमश उवाच ततः श्रुत्वा तु शर्यातिर् वयःस्थं च्यवनं कृतम् ॥ संहृष्टः सेनया सार्धम् उपायाद् भार्गवाश्रमम् ॥ च्यवनं च सुकन्यां च दृष्ट्वा देवसुताव् इव ॥ रेमे महीपः शर्यातिः कृत्स्नां प्राप्य महीम् इव ॥ ऋषिणा सत्कृतस् तेन सभार्यः पृथिवीपतिः ॥ उपोपविष्टः कल्याणीः कथाश् चक्रे महामनाः ॥ अथैनं भार्गवो राजन्न् उवाच परिसान्त्वयन् ॥ याजयिष्यामि राजंस् त्वां संभारान् उपकल्पय ॥ ततः परमसंहृष्टः शर्यातिः पृथिवीपतिः ॥ च्यवनस्य महाराज तद् वाक्यं प्रत्यपूजयत् ॥ प्रशस्ते ऽहनि यज्ञीये सर्वकामसमृद्धिमत् ॥ कारयाम् आस शर्यातिर् यज्ञायतनम् उत्तमम् ॥ तत्रैनं च्यवनो राजन् याजयाम् आस भार्गवः ॥ अद्भुतानि च तत्रासन् यानि तानि निबोध मे ॥ अगृह्णाच् च्यवनः सोमम् अश्विनोर् देवयोस् तदा ॥ तम् इन्द्रो वारयाम् आस गृह्यमाणं तयोर् ग्रहम् ॥lomaśa uvāca tataḥ śrutvā tu śaryātir vayaḥsthaṃ cyavanaṃ kṛtam || saṃhṛṣṭaḥ senayā sārdham upāyād bhārgavāśramam || cyavanaṃ ca sukanyāṃ ca dṛṣṭvā devasutāv iva || reme mahīpaḥ śaryātiḥ kṛtsnāṃ prāpya mahīm iva || ṛṣiṇā satkṛtas tena sabhāryaḥ pṛthivīpatiḥ || upopaviṣṭaḥ kalyāṇīḥ kathāś cakre mahāmanāḥ || athainaṃ bhārgavo rājann uvāca parisāntvayan || yājayiṣyāmi rājaṃs tvāṃ saṃbhārān upakalpaya || tataḥ paramasaṃhṛṣṭaḥ śaryātiḥ pṛthivīpatiḥ || cyavanasya mahārāja tad vākyaṃ pratyapūjayat || praśaste 'hani yajñīye sarvakāmasamṛddhimat || kārayām āsa śaryātir yajñāyatanam uttamam || tatrainaṃ cyavano rājan yājayām āsa bhārgavaḥ || adbhutāni ca tatrāsan yāni tāni nibodha me || agṛhṇāc cyavanaḥ somam aśvinor devayos tadā || tam indro vārayām āsa gṛhyamāṇaṃ tayor graham ||Услышав, что Чьявана стал юным, Шарьяти радуется и с войском приходит в ашрам Бхаргавы; увидев Чьявану и Суканью как детей богов, царь радуется, словно получил всю землю; риши принимает царя с женой, они садятся и ведут благие беседы; Бхаргава мягко говорит царю подготовить всё для жертвы, потому что он будет его жрецом; Шарьяти с высшей радостью принимает слово Чьяваны и в благоприятный жертвенный день устраивает превосходное жертвенное место, полное всех желанных средств; там Чьявана совершает жертву для царя, и происходят чудеса; Чьявана взял сому для двух богов Ашвинов, а Индра удержал его, когда их доля была взята.

Translation

Ломаша сказал: «Услышав, что Чьявана снова стал в расцвете возраста, Шарьяти обрадовался и вместе с войском пришёл в ашрам Бхаргавы. Увидев Чьявану и Суканью, словно детей богов, царь Шарьяти радовался, как если бы обрёл всю землю. Риши принял царя с женой; усевшись, великодушный царь вёл благие беседы. Затем Бхаргава, мягко обращаясь к нему, сказал: “Царь, я буду совершать для тебя жертву; подготовь необходимые принадлежности”. Тогда владыка земли Шарьяти с величайшей радостью почтил это слово Чьяваны. В благоприятный жертвенный день, когда всё желанное было приготовлено, Шарьяти устроил превосходное жертвенное место. Там, царь, Чьявана Бхаргава совершал для него жертву. Слушай же от меня о чудесах, которые там произошли. Тогда Чьявана взял сому для двух богов Ашвинов; но Индра остановил его, когда он брал их чашу».

Commentary

История переходит от семейного долга к жертвенному порядку. То, что было обещано в благодарность, теперь должно выдержать сопротивление небесной власти.

Version

87339de13e14 · published Jun 18, 2026, 5:22:17 AM UTC