Mahabharata
Аштавакра-дварапала-Джанака-самвада-парва: Аштавакра у ворот жертвы · Verse 3.133.1-2
3242 / 5288
Mahabharata · 3.133.1-2
Devanāgarī

अष्टावक्र उवाच
अन्धस्य पन्था बधिरस्य पन्थाः; स्त्रियः पन्था वैवधिकस्य पन्थाः ॥
राज्ञः पन्था ब्राह्मणेनासमेत्य; समेत्य तु ब्राह्मणस्यैव पन्थाः ॥
राजोवाच
पन्था अयं ते ऽद्य मया निसृष्टो; येनेच्छसे तेन कामं व्रजस्व ॥
न पावको विद्यते वै लघीयान्; इन्द्रो ऽपि नित्यं नमते ब्राह्मणानाम् ॥

Transliteration (IAST)

aṣṭāvakra uvāca
andhasya panthā badhirasya panthāḥ; striyaḥ panthā vaivadhikasya panthāḥ ||
rājñaḥ panthā brāhmaṇenāsametya; sametya tu brāhmaṇasyaiva panthāḥ ||
rājovāca
panthā ayaṃ te 'dya mayā nisṛṣṭo; yenecchase tena kāmaṃ vrajasva ||
na pāvako vidyate vai laghīyān; indro 'pi nityaṃ namate brāhmaṇānām ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
अष्टावक्र उवाच अन्धस्य पन्था बधिरस्य पन्थाः; स्त्रियः पन्था वैवधिकस्य पन्थाः ॥ राज्ञः पन्था ब्राह्मणेनासमेत्य; समेत्य तु ब्राह्मणस्यैव पन्थाः ॥ राजोवाच पन्था अयं ते ऽद्य मया निसृष्टो; येनेच्छसे तेन कामं व्रजस्व ॥ न पावको विद्यते वै लघीयान्; इन्द्रो ऽपि नित्यं नमते ब्राह्मणानाम् ॥aṣṭāvakra uvāca andhasya panthā badhirasya panthāḥ; striyaḥ panthā vaivadhikasya panthāḥ || rājñaḥ panthā brāhmaṇenāsametya; sametya tu brāhmaṇasyaiva panthāḥ || rājovāca panthā ayaṃ te 'dya mayā nisṛṣṭo; yenecchase tena kāmaṃ vrajasva || na pāvako vidyate vai laghīyān; indro 'pi nityaṃ namate brāhmaṇānām ||Аштавакра говорит, что есть путь слепого, путь глухого, путь женщины, путь носильщика, путь царя, пока он не встретился с брахманом, но встретившись, путь принадлежит именно брахману; царь отвечает, что сегодня этот путь открыт ему, пусть идёт куда хочет, потому что нет огня легче брахмана, и даже Индра всегда склоняется перед брахманами.
Translation

Аштавакра сказал: «Есть путь слепого, путь глухого, путь женщины, путь носильщика; есть путь царя, пока он не встретился с брахманом. Но когда он встретился, путь принадлежит именно брахману». Царь сказал: «Сегодня я открыл тебе этот путь. Иди, куда хочешь и как пожелаешь. Нет огня легче брахмана; даже Индра всегда склоняется перед брахманами».

Commentary

Аштавакра сразу устанавливает порядок: духовное знание выше царского прохода. Джанака достоин уважения именно потому, что признаёт эту иерархию без спора.

Version

3dd657f839a0 · published Jun 18, 2026, 5:30:48 AM UTC

Page between verses with