Mahabharata 3.141.1-7

Devanāgarī

युधिष्ठिर उवाच
अन्तर्हितानि भूतानि रक्षांसि बलवन्ति च ॥
अग्निना तपसा चैव शक्यं गन्तुं वृकोदर ॥
संनिवर्तय कौन्तेय क्षुत्पिपासे बलान्वयात् ॥
ततो बलं च दाक्ष्यं च संश्रयस्व कुरूद्वह ॥
ऋषेस् त्वया श्रुतं वाक्यं कैलासं पर्वतं प्रति ॥
बुद्ध्या प्रपश्य कौन्तेय कथं कृष्णा गमिष्यति ॥
अथ वा सहदेवेन धौम्येन च सहाभिभो ॥
सूदैः पौरोगवैश् चैव सर्वैश् च परिचारकैः ॥
रथैर् अश्वैश् च ये चान्ये विप्राः क्लेशासहाः पथि ॥
सर्वैस् त्वं सहितो भीम निवर्तस्वायतेक्षण ॥
त्रयो वयं गमिष्यामो लघ्वाहारा यतव्रताः ॥
अहं च नकुलश् चैव लोमशश् च महातपाः ॥
ममागमनम् आकाङ्क्षन् गङ्गाद्वारे समाहितः ॥
वसेह द्रौपदीं रक्षन् यावदागमनं मम ॥

Transliteration (IAST)

yudhiṣṭhira uvāca
antarhitāni bhūtāni rakṣāṃsi balavanti ca ||
agninā tapasā caiva śakyaṃ gantuṃ vṛkodara ||
saṃnivartaya kaunteya kṣutpipāse balānvayāt ||
tato balaṃ ca dākṣyaṃ ca saṃśrayasva kurūdvaha ||
ṛṣes tvayā śrutaṃ vākyaṃ kailāsaṃ parvataṃ prati ||
buddhyā prapaśya kaunteya kathaṃ kṛṣṇā gamiṣyati ||
atha vā sahadevena dhaumyena ca sahābhibho ||
sūdaiḥ paurogavaiś caiva sarvaiś ca paricārakaiḥ ||
rathair aśvaiś ca ye cānye viprāḥ kleśāsahāḥ pathi ||
sarvais tvaṃ sahito bhīma nivartasvāyatekṣaṇa ||
trayo vayaṃ gamiṣyāmo laghvāhārā yatavratāḥ ||
ahaṃ ca nakulaś caiva lomaśaś ca mahātapāḥ ||
mamāgamanam ākāṅkṣan gaṅgādvāre samāhitaḥ ||
vaseha draupadīṃ rakṣan yāvadāgamanaṃ mama ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

युधिष्ठिर उवाच अन्तर्हितानि भूतानि रक्षांसि बलवन्ति च ॥ अग्निना तपसा चैव शक्यं गन्तुं वृकोदर ॥ संनिवर्तय कौन्तेय क्षुत्पिपासे बलान्वयात् ॥ ततो बलं च दाक्ष्यं च संश्रयस्व कुरूद्वह ॥ ऋषेस् त्वया श्रुतं वाक्यं कैलासं पर्वतं प्रति ॥ बुद्ध्या प्रपश्य कौन्तेय कथं कृष्णा गमिष्यति ॥ अथ वा सहदेवेन धौम्येन च सहाभिभो ॥ सूदैः पौरोगवैश् चैव सर्वैश् च परिचारकैः ॥ रथैर् अश्वैश् च ये चान्ये विप्राः क्लेशासहाः पथि ॥ सर्वैस् त्वं सहितो भीम निवर्तस्वायतेक्षण ॥ त्रयो वयं गमिष्यामो लघ्वाहारा यतव्रताः ॥ अहं च नकुलश् चैव लोमशश् च महातपाः ॥ ममागमनम् आकाङ्क्षन् गङ्गाद्वारे समाहितः ॥ वसेह द्रौपदीं रक्षन् यावदागमनं मम ॥yudhiṣṭhira uvāca antarhitāni bhūtāni rakṣāṃsi balavanti ca || agninā tapasā caiva śakyaṃ gantuṃ vṛkodara || saṃnivartaya kaunteya kṣutpipāse balānvayāt || tato balaṃ ca dākṣyaṃ ca saṃśrayasva kurūdvaha || ṛṣes tvayā śrutaṃ vākyaṃ kailāsaṃ parvataṃ prati || buddhyā prapaśya kaunteya kathaṃ kṛṣṇā gamiṣyati || atha vā sahadevena dhaumyena ca sahābhibho || sūdaiḥ paurogavaiś caiva sarvaiś ca paricārakaiḥ || rathair aśvaiś ca ye cānye viprāḥ kleśāsahāḥ pathi || sarvais tvaṃ sahito bhīma nivartasvāyatekṣaṇa || trayo vayaṃ gamiṣyāmo laghvāhārā yatavratāḥ || ahaṃ ca nakulaś caiva lomaśaś ca mahātapāḥ || mamāgamanam ākāṅkṣan gaṅgādvāre samāhitaḥ || vaseha draupadīṃ rakṣan yāvadāgamanaṃ mama ||Юдхиштхира говорит Бхиме, что скрытые существа и сильные ракшасы могут быть пройдены огнём и тапасом; Бхима должен сдержать голод и жажду силой, затем прибегнуть к силе и ловкости; он слышал слово риши о Кайласе и должен разумом понять, как пойдёт Кришна; или же пусть Бхима вместе с Сахадевой, Дхаумьей, поварами, надзирателями кухни, слугами, колесницами, конями и випрами, не переносящими труд дороги, вернётся; трое — Юдхиштхира, Накула и великотапасный Ломаша — пойдут с лёгкой пищей и строгими обетами; Бхима должен ждать его прихода у Гангадвары, сосредоточенный и охраняя Драупади.

Translation

Юдхиштхира сказал: «Врикодара, скрытых существ и сильных ракшасов можно пройти огнём и тапасом. Каунтея, сдержи голод и жажду силой, а затем прибегни к силе и ловкости. Ты слышал слово риши о горе Кайласе; разумом посмотри, Каунтея, как туда пойдёт Кришна. Или же, владыка, вместе с Сахадевой, Дхаумьей, поварами, надзирателями кухни и всеми слугами, с колесницами, конями и теми випрами, кто не вынесет труд дороги, вернись, Бхима, со всеми. Трое из нас пойдут: я, Накула и великотапасный Ломаша, питаясь легко и соблюдая обеты. Ожидая моего возвращения, живи здесь у Гангадвары сосредоточенно, охраняя Драупади, пока я не вернусь».

Commentary

Юдхиштхира мыслит как хранитель всех, а не как искатель личного подвига. Даже желание увидеть Арджуну он соизмеряет с силами Драупади, братьев, слуг и брахманов.

Version

8d2b6be60cf7 · published Jun 18, 2026, 5:40:47 AM UTC