Mahabharata 3.141.21-30

Devanāgarī

वैशंपायन उवाच
ततः कृष्णाब्रवीद् वाक्यं प्रहसन्ती मनोरमा ॥
गमिष्यामि न संतापः कार्यो मां प्रति भारत ॥
लोमश उवाच
तपसा शक्यते गन्तुं पर्वतो गन्धमादनः ॥
तपसा चैव कौन्तेय सर्वे योक्ष्यामहे वयम् ॥
नकुलः सहदेवश् च भीमसेनश् च पार्थिव ॥
अहं च त्वं च कौन्तेय द्रक्ष्यामः श्वेतवाहनम् ॥
वैशंपायन उवाच
एवं संभाषमाणास् ते सुबाहोर् विषयं महत् ॥
ददृशुर् मुदिता राजन् प्रभूतगजवाजिमत् ॥
किराततङ्गणाकीर्णं कुणिन्दशतसंकुलम् ॥
हिमवत्य् अमरैर् जुष्टं बह्वाश्चर्यसमाकुलम् ॥
सुबाहुश् चापि तान् दृष्ट्वा पूजया प्रत्यगृह्णत ॥
विषयान्ते कुणिन्दानाम् ईश्वरः प्रीतिपूर्वकम् ॥
तत्र ते पूजितास् तेन सर्व एव सुखोषिताः ॥
प्रतस्थुर् विमले सूर्ये हिमवन्तं गिरिं प्रति ॥
इन्द्रसेनमुखांश् चैव भृत्यान् पौरोगवांस् तथा ॥
सूदांश् च परिबर्हं च द्रौपद्याः सर्वशो नृप ॥
राज्ञः कुणिन्दाधिपतेः परिदाय महारथाः ॥
पद्भिर् एव महावीर्या ययुः कौरवनन्दनाः ॥
ते शनैः प्राद्रवन् सर्वे कृष्णया सह पाण्डवाः ॥
तस्माद् देशात् सुसंहृष्टा द्रष्टुकामा धनंजयम् ॥

Transliteration (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
tataḥ kṛṣṇābravīd vākyaṃ prahasantī manoramā ||
gamiṣyāmi na saṃtāpaḥ kāryo māṃ prati bhārata ||
lomaśa uvāca
tapasā śakyate gantuṃ parvato gandhamādanaḥ ||
tapasā caiva kaunteya sarve yokṣyāmahe vayam ||
nakulaḥ sahadevaś ca bhīmasenaś ca pārthiva ||
ahaṃ ca tvaṃ ca kaunteya drakṣyāmaḥ śvetavāhanam ||
vaiśaṃpāyana uvāca
evaṃ saṃbhāṣamāṇās te subāhor viṣayaṃ mahat ||
dadṛśur muditā rājan prabhūtagajavājimat ||
kirātataṅgaṇākīrṇaṃ kuṇindaśatasaṃkulam ||
himavaty amarair juṣṭaṃ bahvāścaryasamākulam ||
subāhuś cāpi tān dṛṣṭvā pūjayā pratyagṛhṇata ||
viṣayānte kuṇindānām īśvaraḥ prītipūrvakam ||
tatra te pūjitās tena sarva eva sukhoṣitāḥ ||
pratasthur vimale sūrye himavantaṃ giriṃ prati ||
indrasenamukhāṃś caiva bhṛtyān paurogavāṃs tathā ||
sūdāṃś ca paribarhaṃ ca draupadyāḥ sarvaśo nṛpa ||
rājñaḥ kuṇindādhipateḥ paridāya mahārathāḥ ||
padbhir eva mahāvīryā yayuḥ kauravanandanāḥ ||
te śanaiḥ prādravan sarve kṛṣṇayā saha pāṇḍavāḥ ||
tasmād deśāt susaṃhṛṣṭā draṣṭukāmā dhanaṃjayam ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

वैशंपायन उवाच ततः कृष्णाब्रवीद् वाक्यं प्रहसन्ती मनोरमा ॥ गमिष्यामि न संतापः कार्यो मां प्रति भारत ॥ लोमश उवाच तपसा शक्यते गन्तुं पर्वतो गन्धमादनः ॥ तपसा चैव कौन्तेय सर्वे योक्ष्यामहे वयम् ॥ नकुलः सहदेवश् च भीमसेनश् च पार्थिव ॥ अहं च त्वं च कौन्तेय द्रक्ष्यामः श्वेतवाहनम् ॥ वैशंपायन उवाच एवं संभाषमाणास् ते सुबाहोर् विषयं महत् ॥ ददृशुर् मुदिता राजन् प्रभूतगजवाजिमत् ॥ किराततङ्गणाकीर्णं कुणिन्दशतसंकुलम् ॥ हिमवत्य् अमरैर् जुष्टं बह्वाश्चर्यसमाकुलम् ॥ सुबाहुश् चापि तान् दृष्ट्वा पूजया प्रत्यगृह्णत ॥ विषयान्ते कुणिन्दानाम् ईश्वरः प्रीतिपूर्वकम् ॥ तत्र ते पूजितास् तेन सर्व एव सुखोषिताः ॥ प्रतस्थुर् विमले सूर्ये हिमवन्तं गिरिं प्रति ॥ इन्द्रसेनमुखांश् चैव भृत्यान् पौरोगवांस् तथा ॥ सूदांश् च परिबर्हं च द्रौपद्याः सर्वशो नृप ॥ राज्ञः कुणिन्दाधिपतेः परिदाय महारथाः ॥ पद्भिर् एव महावीर्या ययुः कौरवनन्दनाः ॥ ते शनैः प्राद्रवन् सर्वे कृष्णया सह पाण्डवाः ॥ तस्माद् देशात् सुसंहृष्टा द्रष्टुकामा धनंजयम् ॥vaiśaṃpāyana uvāca tataḥ kṛṣṇābravīd vākyaṃ prahasantī manoramā || gamiṣyāmi na saṃtāpaḥ kāryo māṃ prati bhārata || lomaśa uvāca tapasā śakyate gantuṃ parvato gandhamādanaḥ || tapasā caiva kaunteya sarve yokṣyāmahe vayam || nakulaḥ sahadevaś ca bhīmasenaś ca pārthiva || ahaṃ ca tvaṃ ca kaunteya drakṣyāmaḥ śvetavāhanam || vaiśaṃpāyana uvāca evaṃ saṃbhāṣamāṇās te subāhor viṣayaṃ mahat || dadṛśur muditā rājan prabhūtagajavājimat || kirātataṅgaṇākīrṇaṃ kuṇindaśatasaṃkulam || himavaty amarair juṣṭaṃ bahvāścaryasamākulam || subāhuś cāpi tān dṛṣṭvā pūjayā pratyagṛhṇata || viṣayānte kuṇindānām īśvaraḥ prītipūrvakam || tatra te pūjitās tena sarva eva sukhoṣitāḥ || pratasthur vimale sūrye himavantaṃ giriṃ prati || indrasenamukhāṃś caiva bhṛtyān paurogavāṃs tathā || sūdāṃś ca paribarhaṃ ca draupadyāḥ sarvaśo nṛpa || rājñaḥ kuṇindādhipateḥ paridāya mahārathāḥ || padbhir eva mahāvīryā yayuḥ kauravanandanāḥ || te śanaiḥ prādravan sarve kṛṣṇayā saha pāṇḍavāḥ || tasmād deśāt susaṃhṛṣṭā draṣṭukāmā dhanaṃjayam ||Драупади, улыбаясь, говорит, что пойдёт и не нужно тревожиться о ней; Ломаша говорит, что на Гандхамадану можно идти тапасом, и тапасом они все соединятся; Накула, Сахадева, Бхимасена, он и Юдхиштхира увидят Шветаваху; беседуя так, они радостно увидели великую область Субаху, богатую слонами и конями, полную киратов, танганов и сотен куниндов, в Гималаях, посещаемую бессмертными и полную чудес; владыка куниндов Субаху радостно принял их с почётом; они отдохнули, передали царю куниндов слуг, поваров, вещи Драупади, а сами великосильные кауравы пошли пешком; все Пандавы с Кришной медленно ушли оттуда, радуясь и желая увидеть Дхананджаю.

Translation

Вайшампаяна сказал: «Тогда прекрасная Кришна, улыбаясь, сказала: “Я пойду. Не нужно тревожиться обо мне, Бхарата”. Ломаша сказал: “На Гандхамадану можно идти тапасом, Каунтея, и тапасом мы все соединимся. Накула, Сахадева, Бхимасена, я и ты, Каунтея, увидим Шветаваху”. Так беседуя, они, радостные, увидели великую область Субаху, богатую слонами и конями, полную киратов и танганов, наполненную сотнями куниндов, в Гималаях, посещаемую бессмертными и полную многих чудес. Субаху, владыка куниндов на границе страны, увидев их, с любовью принял с почётом. Там все они, почтённые им, хорошо отдохнули и при чистом солнце отправились к горе Химават. Слуги во главе с Индрасеной, надзиратели кухни, повара и все вещи Драупади, царь, были переданы царю, владыке куниндов. И великосильные потомки Куру пошли пешком. Все Пандавы вместе с Кришной медленно ушли оттуда, очень радостные и желающие увидеть Дхананджаю».

Commentary

Драупади не представлена слабой обузой: она сама подтверждает готовность идти. Путь становится общим обетом, где помощь Бхимы и решимость Кришны стоят рядом.

Version

7697f9015fb3 · published Jun 18, 2026, 5:40:47 AM UTC