Mahabharata 3.143.16-21

Devanāgarī

मन्दीभूते च पवने तस्मिन् रजसि शाम्यति ॥
महद्भिः पृषतैस् तूर्णं वर्षम् अभ्याजगाम ह ॥
ततो ऽश्मसहिता धाराः संवृण्वन्त्यः समन्ततः ॥
प्रपेतुर् अनिशं तत्र शीघ्रवातसमीरिताः ॥
ततः सागरगा आपः कीर्यमाणाः समन्ततः ॥
प्रादुरासन् सकलुसाः फेनवत्यो विशां पते ॥
वहन्त्यो वारि बहुलं फेनोडुपपरिप्लुतम् ॥
परिसस्रुर् महाशब्दाः प्रकर्षन्त्यो महीरुहान् ॥
तस्मिन्न् उपरते वर्षे वाते च समतां गते ॥
गते ह्य् अम्भसि निम्नानि प्रादुर्भूते दिवाकरे ॥
निर्जग्मुस् ते शनैः सर्वे समाजग्मुश् च भारत ॥
प्रतस्थुश् च पुनर् वीराः पर्वतं गन्धमादनम् ॥

Transliteration (IAST)

mandībhūte ca pavane tasmin rajasi śāmyati ||
mahadbhiḥ pṛṣatais tūrṇaṃ varṣam abhyājagāma ha ||
tato 'śmasahitā dhārāḥ saṃvṛṇvantyaḥ samantataḥ ||
prapetur aniśaṃ tatra śīghravātasamīritāḥ ||
tataḥ sāgaragā āpaḥ kīryamāṇāḥ samantataḥ ||
prādurāsan sakalusāḥ phenavatyo viśāṃ pate ||
vahantyo vāri bahulaṃ phenoḍupapariplutam ||
parisasrur mahāśabdāḥ prakarṣantyo mahīruhān ||
tasminn uparate varṣe vāte ca samatāṃ gate ||
gate hy ambhasi nimnāni prādurbhūte divākare ||
nirjagmus te śanaiḥ sarve samājagmuś ca bhārata ||
pratasthuś ca punar vīrāḥ parvataṃ gandhamādanam ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

मन्दीभूते च पवने तस्मिन् रजसि शाम्यति ॥ महद्भिः पृषतैस् तूर्णं वर्षम् अभ्याजगाम ह ॥ ततो ऽश्मसहिता धाराः संवृण्वन्त्यः समन्ततः ॥ प्रपेतुर् अनिशं तत्र शीघ्रवातसमीरिताः ॥ ततः सागरगा आपः कीर्यमाणाः समन्ततः ॥ प्रादुरासन् सकलुसाः फेनवत्यो विशां पते ॥ वहन्त्यो वारि बहुलं फेनोडुपपरिप्लुतम् ॥ परिसस्रुर् महाशब्दाः प्रकर्षन्त्यो महीरुहान् ॥ तस्मिन्न् उपरते वर्षे वाते च समतां गते ॥ गते ह्य् अम्भसि निम्नानि प्रादुर्भूते दिवाकरे ॥ निर्जग्मुस् ते शनैः सर्वे समाजग्मुश् च भारत ॥ प्रतस्थुश् च पुनर् वीराः पर्वतं गन्धमादनम् ॥mandībhūte ca pavane tasmin rajasi śāmyati || mahadbhiḥ pṛṣatais tūrṇaṃ varṣam abhyājagāma ha || tato 'śmasahitā dhārāḥ saṃvṛṇvantyaḥ samantataḥ || prapetur aniśaṃ tatra śīghravātasamīritāḥ || tataḥ sāgaragā āpaḥ kīryamāṇāḥ samantataḥ || prādurāsan sakalusāḥ phenavatyo viśāṃ pate || vahantyo vāri bahulaṃ phenoḍupapariplutam || parisasrur mahāśabdāḥ prakarṣantyo mahīruhān || tasminn uparate varṣe vāte ca samatāṃ gate || gate hy ambhasi nimnāni prādurbhūte divākare || nirjagmus te śanaiḥ sarve samājagmuś ca bhārata || pratasthuś ca punar vīrāḥ parvataṃ gandhamādanam ||Когда ветер ослаб и пыль утихла, быстро пришёл дождь крупными каплями; каменистые потоки, гонимые быстрым ветром, падали непрерывно и покрывали всё; воды, идущие к океану, мутные и пенистые, появились со всех сторон, неся много воды и пену, с великим шумом увлекая деревья; когда дождь прекратился, ветер стал ровным, вода ушла в низины и появилось солнце, все они медленно вышли, собрались и герои снова отправились на Гандхамадану.

Translation

Когда ветер стал слабее и пыль улеглась, быстро пришёл дождь с крупными каплями. Потом со всех сторон непрерывно падали потоки с камнями, гонимые быстрым ветром. Тогда со всех сторон появились воды, идущие к океану: мутные, пенистые, владыка народа. Они несли много воды, плывущую пену, текли с великим шумом и увлекали деревья. Когда дождь прекратился, ветер стал ровным, вода ушла в низины и появилось солнце, они все медленно вышли, собрались, Бхарата, и герои снова отправились на гору Гандхамадана».

Commentary

После хаоса они продолжают путь не потому, что буря мала, а потому что цель выше страха. Терпение здесь становится формой верности Арджуне и обету.

Version

c55f923053a8 · published Jun 18, 2026, 5:40:47 AM UTC