Mahabharata 3.153.16-22

Devanāgarī

उक्तस् त्व् एवं तया राजा यमाव् इदम् अथाब्रवीत् ॥
गच्छाम सहितास् तूर्णं येन यातो वृकोदरः ॥
वहन्तु राक्षसा विप्रान् यथाश्रान्तान् यथाकृशान् ॥
त्वम् अप्य् अमरसंकाश वह कृष्णां घटोत्कच ॥
व्यक्तं दूरम् इतो भीमः प्रविष्ट इति मे मतिः ॥
चिरं च तस्य कालो ऽयं स च वायुसमो जवे ॥
तरस्वी वैनतेयस्य सदृशो भुवि लङ्घने ॥
उत्पतेद् अपि चाकाशं निपतेच् च यथेच्छकम् ॥
तम् अन्वियाम भवतां प्रभावाद् रजनीचराः ॥
पुरा स नापराध्नोति सिद्धानां ब्रह्मवादिनाम् ॥
तथेत्य् उक्त्वा तु ते सर्वे हैडिम्बप्रमुखास् तदा ॥
उद्देशज्ञाः कुबेरस्य नलिन्या भरतर्षभ ॥
आदाय पाण्डवांश् चैव तांश् च विप्रान् अनेकशः ॥
लोमशेनैव सहिताः प्रययुः प्रीतमानसाः ॥

Transliteration (IAST)

uktas tv evaṃ tayā rājā yamāv idam athābravīt ||
gacchāma sahitās tūrṇaṃ yena yāto vṛkodaraḥ ||
vahantu rākṣasā viprān yathāśrāntān yathākṛśān ||
tvam apy amarasaṃkāśa vaha kṛṣṇāṃ ghaṭotkaca ||
vyaktaṃ dūram ito bhīmaḥ praviṣṭa iti me matiḥ ||
ciraṃ ca tasya kālo 'yaṃ sa ca vāyusamo jave ||
tarasvī vainateyasya sadṛśo bhuvi laṅghane ||
utpated api cākāśaṃ nipatec ca yathecchakam ||
tam anviyāma bhavatāṃ prabhāvād rajanīcarāḥ ||
purā sa nāparādhnoti siddhānāṃ brahmavādinām ||
tathety uktvā tu te sarve haiḍimbapramukhās tadā ||
uddeśajñāḥ kuberasya nalinyā bharatarṣabha ||
ādāya pāṇḍavāṃś caiva tāṃś ca viprān anekaśaḥ ||
lomaśenaiva sahitāḥ prayayuḥ prītamānasāḥ ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

उक्तस् त्व् एवं तया राजा यमाव् इदम् अथाब्रवीत् ॥ गच्छाम सहितास् तूर्णं येन यातो वृकोदरः ॥ वहन्तु राक्षसा विप्रान् यथाश्रान्तान् यथाकृशान् ॥ त्वम् अप्य् अमरसंकाश वह कृष्णां घटोत्कच ॥ व्यक्तं दूरम् इतो भीमः प्रविष्ट इति मे मतिः ॥ चिरं च तस्य कालो ऽयं स च वायुसमो जवे ॥ तरस्वी वैनतेयस्य सदृशो भुवि लङ्घने ॥ उत्पतेद् अपि चाकाशं निपतेच् च यथेच्छकम् ॥ तम् अन्वियाम भवतां प्रभावाद् रजनीचराः ॥ पुरा स नापराध्नोति सिद्धानां ब्रह्मवादिनाम् ॥ तथेत्य् उक्त्वा तु ते सर्वे हैडिम्बप्रमुखास् तदा ॥ उद्देशज्ञाः कुबेरस्य नलिन्या भरतर्षभ ॥ आदाय पाण्डवांश् चैव तांश् च विप्रान् अनेकशः ॥ लोमशेनैव सहिताः प्रययुः प्रीतमानसाः ॥uktas tv evaṃ tayā rājā yamāv idam athābravīt || gacchāma sahitās tūrṇaṃ yena yāto vṛkodaraḥ || vahantu rākṣasā viprān yathāśrāntān yathākṛśān || tvam apy amarasaṃkāśa vaha kṛṣṇāṃ ghaṭotkaca || vyaktaṃ dūram ito bhīmaḥ praviṣṭa iti me matiḥ || ciraṃ ca tasya kālo 'yaṃ sa ca vāyusamo jave || tarasvī vainateyasya sadṛśo bhuvi laṅghane || utpated api cākāśaṃ nipatec ca yathecchakam || tam anviyāma bhavatāṃ prabhāvād rajanīcarāḥ || purā sa nāparādhnoti siddhānāṃ brahmavādinām || tathety uktvā tu te sarve haiḍimbapramukhās tadā || uddeśajñāḥ kuberasya nalinyā bharatarṣabha || ādāya pāṇḍavāṃś caiva tāṃś ca viprān anekaśaḥ || lomaśenaiva sahitāḥ prayayuḥ prītamānasāḥ ||Юдхиштхира говорит близнецам, что все должны быстро идти туда, куда ушёл Врикодара; пусть ракшасы несут усталых и слабых випров, а Гхатоткача, подобный бессмертным, понесёт Кришну; Бхима, по его мнению, ушёл далеко, ведь он быстр как Ваю и способен прыгать по земле как Вайнатея; надо следовать за ним силой ракшасов, чтобы он не оскорбил сиддхов и брахмавадинов; Хайдимба и другие, знающие путь к озеру Куберы, берут Пандавов и брахманов и отправляются с Ломашей.

Translation

Юдхиштхира сказал: «Пойдёмте все вместе, быстро, туда, куда ушёл Врикодара. Пусть ракшасы несут усталых и ослабевших випров; а ты, Гхатоткача, подобный бессмертным, понеси Кришну. Я думаю, Бхима вошёл далеко: он быстр, как Ваю, и на земле прыгает, как Вайнатея; он может взлететь в небо и опуститься где пожелает. Будем следовать за ним вашей силой, ночные странники, пока он не провинился перед сиддхами и брахмавадинами». Ракшасы во главе с Хайдимбой, знавшие место озера Куберы, согласились. Они взяли Пандавов и многих випров и вместе с Ломашей радостно отправились в путь».

Commentary

Юдхиштхира действует быстро, но не из паники. Его тревожит не только безопасность Бхимы, а возможность оскорбления святых существ; для царя это тоже реальная опасность.

Version

c0274af34deb · published Jun 18, 2026, 5:49:39 AM UTC