Mahabharata 3.159.10-16

Devanāgarī

आर्ष्टिषेणस्य राजर्षेः प्राप्य भूयस् त्वम् आश्रमम् ॥
तामिस्रं प्रथमं पक्षं वीतशोकभयो वस ॥
अलकाः सह गन्धर्वैर् यक्षैश् च सह राक्षसैः ॥
मन्नियुक्ता मनुष्येन्द्र सर्वे च गिरिवासिनः ॥
रक्षन्तु त्वा महाबाहो सहितं द्विजसत्तमैः ॥
साहसेषु च संतिष्ठन्न् इह शैले वृकोदरः ॥
वार्यतां साध्व् अयं राजंस् त्वया धर्मभृतां वर ॥
इतः परं च राजेन्द्र द्रक्ष्यन्ति वनगोचराः ॥
उपस्थास्यन्ति च सदा रक्षिष्यन्ति च सर्वशः ॥
तथैव चान्नपानानि स्वादूनि च बहूनि च ॥
उपस्थास्यन्ति वो गृह्य मत्प्रेष्याः पुरुषर्षभ ॥
यथा जिष्णुर् महेन्द्रस्य यथा वायोर् वृकोदरः ॥
धर्मस्य त्वं यथा तात योगोत्पन्नो निजः सुतः ॥
आत्मजाव् आत्मसंपन्नौ यमौ चोभौ यथाश्विनोः ॥
रक्ष्यास् तद्वन् ममापीह यूयं सर्वे युधिष्ठिर ॥

Transliteration (IAST)

ārṣṭiṣeṇasya rājarṣeḥ prāpya bhūyas tvam āśramam ||
tāmisraṃ prathamaṃ pakṣaṃ vītaśokabhayo vasa ||
alakāḥ saha gandharvair yakṣaiś ca saha rākṣasaiḥ ||
manniyuktā manuṣyendra sarve ca girivāsinaḥ ||
rakṣantu tvā mahābāho sahitaṃ dvijasattamaiḥ ||
sāhaseṣu ca saṃtiṣṭhann iha śaile vṛkodaraḥ ||
vāryatāṃ sādhv ayaṃ rājaṃs tvayā dharmabhṛtāṃ vara ||
itaḥ paraṃ ca rājendra drakṣyanti vanagocarāḥ ||
upasthāsyanti ca sadā rakṣiṣyanti ca sarvaśaḥ ||
tathaiva cānnapānāni svādūni ca bahūni ca ||
upasthāsyanti vo gṛhya matpreṣyāḥ puruṣarṣabha ||
yathā jiṣṇur mahendrasya yathā vāyor vṛkodaraḥ ||
dharmasya tvaṃ yathā tāta yogotpanno nijaḥ sutaḥ ||
ātmajāv ātmasaṃpannau yamau cobhau yathāśvinoḥ ||
rakṣyās tadvan mamāpīha yūyaṃ sarve yudhiṣṭhira ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

आर्ष्टिषेणस्य राजर्षेः प्राप्य भूयस् त्वम् आश्रमम् ॥ तामिस्रं प्रथमं पक्षं वीतशोकभयो वस ॥ अलकाः सह गन्धर्वैर् यक्षैश् च सह राक्षसैः ॥ मन्नियुक्ता मनुष्येन्द्र सर्वे च गिरिवासिनः ॥ रक्षन्तु त्वा महाबाहो सहितं द्विजसत्तमैः ॥ साहसेषु च संतिष्ठन्न् इह शैले वृकोदरः ॥ वार्यतां साध्व् अयं राजंस् त्वया धर्मभृतां वर ॥ इतः परं च राजेन्द्र द्रक्ष्यन्ति वनगोचराः ॥ उपस्थास्यन्ति च सदा रक्षिष्यन्ति च सर्वशः ॥ तथैव चान्नपानानि स्वादूनि च बहूनि च ॥ उपस्थास्यन्ति वो गृह्य मत्प्रेष्याः पुरुषर्षभ ॥ यथा जिष्णुर् महेन्द्रस्य यथा वायोर् वृकोदरः ॥ धर्मस्य त्वं यथा तात योगोत्पन्नो निजः सुतः ॥ आत्मजाव् आत्मसंपन्नौ यमौ चोभौ यथाश्विनोः ॥ रक्ष्यास् तद्वन् ममापीह यूयं सर्वे युधिष्ठिर ॥ārṣṭiṣeṇasya rājarṣeḥ prāpya bhūyas tvam āśramam || tāmisraṃ prathamaṃ pakṣaṃ vītaśokabhayo vasa || alakāḥ saha gandharvair yakṣaiś ca saha rākṣasaiḥ || manniyuktā manuṣyendra sarve ca girivāsinaḥ || rakṣantu tvā mahābāho sahitaṃ dvijasattamaiḥ || sāhaseṣu ca saṃtiṣṭhann iha śaile vṛkodaraḥ || vāryatāṃ sādhv ayaṃ rājaṃs tvayā dharmabhṛtāṃ vara || itaḥ paraṃ ca rājendra drakṣyanti vanagocarāḥ || upasthāsyanti ca sadā rakṣiṣyanti ca sarvaśaḥ || tathaiva cānnapānāni svādūni ca bahūni ca || upasthāsyanti vo gṛhya matpreṣyāḥ puruṣarṣabha || yathā jiṣṇur mahendrasya yathā vāyor vṛkodaraḥ || dharmasya tvaṃ yathā tāta yogotpanno nijaḥ sutaḥ || ātmajāv ātmasaṃpannau yamau cobhau yathāśvinoḥ || rakṣyās tadvan mamāpīha yūyaṃ sarve yudhiṣṭhira ||Кубера велит Пандавам провести первую тёмную половину месяца в ашраме Арштишены без печали и страха; Алака, гандхарвы, якши, ракшасы и жители гор будут их охранять и приносить пищу и питьё; Бхиму нужно удерживать от дерзости.

Translation

«Проведите первую тёмную половину месяца в ашраме Арштишены без печали и страха. Алака, гандхарвы, якши, ракшасы и жители гор будут охранять вас и приносить пищу и питьё. Только удерживайте Бхиму от дерзких поступков».

Commentary

Милость Куберы практична: защита, пища, покой. Но вместе с дарами он оставляет главное условие — сила должна быть удержана внутри дхармы.

Version

9fad33f4bf9f · published Jun 18, 2026, 5:49:39 AM UTC