Mahabharata 3.159.25-35

Devanāgarī

वैशंपायन उवाच
ततः शक्तिं गदां खड्गं धनुश् च भरतर्षभ ॥
प्राध्वं कृत्वा नमश्चक्रे कुबेराय वृकोदरः ॥
ततो ऽब्रवीद् धनाध्यक्षः शरण्यः शरणागतम् ॥
मानहा भव शत्रूणां सुहृदां नन्दिवर्धनः ॥
स्वेषु वेश्मसु रम्येषु वसतामित्रतापनाः ॥
कामान् उपहरिष्यन्ति यक्षा वो भरतर्षभाः ॥
शीघ्रम् एव गुडाकेशः कृतास्त्रः पुरुषर्षभः ॥
साक्षान् मघवता सृष्टः संप्राप्स्यति धनंजयः ॥
एवम् उत्तमकर्माणम् अनुशिष्य युधिष्ठिरम् ॥
अस्तं गिरिवरश्रेष्ठं प्रययौ गुह्यकाधिपः ॥
तं परिस्तोमसंकीर्णैर् नानारत्नविभूषितैः ॥
यानैर् अनुययुर् यक्षा राक्षसाश् च सहस्रशः ॥
पक्षिणाम् इव निर्घोषः कुबेरसदनं प्रति ॥
बभूव परमाश्वानाम् ऐरावतपथे यताम् ॥
ते जग्मुस् तूर्णम् आकाशं धनाधिपतिवाजिनः ॥
प्रकर्षन्त इवाभ्राणि पिबन्त इव मारुतम् ॥
ततस् तानि शरीराणि गतसत्त्वानि रक्षसाम् ॥
अपाकृष्यन्त शैलाग्राद् धनाधिपतिशासनात् ॥
तेषां हि शापकालो ऽसौ कृतो ऽगस्त्येन धीमता ॥
समरे निहतास् तस्मात् सर्वे मणिमता सह ॥
पाण्डवास् तु महात्मानस् तेषु वेश्मसु तां क्षपाम् ॥
सुखम् ऊषुर् गतोद्वेगाः पूजिताः सर्वराक्षसैः ॥

Transliteration (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
tataḥ śaktiṃ gadāṃ khaḍgaṃ dhanuś ca bharatarṣabha ||
prādhvaṃ kṛtvā namaścakre kuberāya vṛkodaraḥ ||
tato 'bravīd dhanādhyakṣaḥ śaraṇyaḥ śaraṇāgatam ||
mānahā bhava śatrūṇāṃ suhṛdāṃ nandivardhanaḥ ||
sveṣu veśmasu ramyeṣu vasatāmitratāpanāḥ ||
kāmān upahariṣyanti yakṣā vo bharatarṣabhāḥ ||
śīghram eva guḍākeśaḥ kṛtāstraḥ puruṣarṣabhaḥ ||
sākṣān maghavatā sṛṣṭaḥ saṃprāpsyati dhanaṃjayaḥ ||
evam uttamakarmāṇam anuśiṣya yudhiṣṭhiram ||
astaṃ girivaraśreṣṭhaṃ prayayau guhyakādhipaḥ ||
taṃ paristomasaṃkīrṇair nānāratnavibhūṣitaiḥ ||
yānair anuyayur yakṣā rākṣasāś ca sahasraśaḥ ||
pakṣiṇām iva nirghoṣaḥ kuberasadanaṃ prati ||
babhūva paramāśvānām airāvatapathe yatām ||
te jagmus tūrṇam ākāśaṃ dhanādhipativājinaḥ ||
prakarṣanta ivābhrāṇi pibanta iva mārutam ||
tatas tāni śarīrāṇi gatasattvāni rakṣasām ||
apākṛṣyanta śailāgrād dhanādhipatiśāsanāt ||
teṣāṃ hi śāpakālo 'sau kṛto 'gastyena dhīmatā ||
samare nihatās tasmāt sarve maṇimatā saha ||
pāṇḍavās tu mahātmānas teṣu veśmasu tāṃ kṣapām ||
sukham ūṣur gatodvegāḥ pūjitāḥ sarvarākṣasaiḥ ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

वैशंपायन उवाच ततः शक्तिं गदां खड्गं धनुश् च भरतर्षभ ॥ प्राध्वं कृत्वा नमश्चक्रे कुबेराय वृकोदरः ॥ ततो ऽब्रवीद् धनाध्यक्षः शरण्यः शरणागतम् ॥ मानहा भव शत्रूणां सुहृदां नन्दिवर्धनः ॥ स्वेषु वेश्मसु रम्येषु वसतामित्रतापनाः ॥ कामान् उपहरिष्यन्ति यक्षा वो भरतर्षभाः ॥ शीघ्रम् एव गुडाकेशः कृतास्त्रः पुरुषर्षभः ॥ साक्षान् मघवता सृष्टः संप्राप्स्यति धनंजयः ॥ एवम् उत्तमकर्माणम् अनुशिष्य युधिष्ठिरम् ॥ अस्तं गिरिवरश्रेष्ठं प्रययौ गुह्यकाधिपः ॥ तं परिस्तोमसंकीर्णैर् नानारत्नविभूषितैः ॥ यानैर् अनुययुर् यक्षा राक्षसाश् च सहस्रशः ॥ पक्षिणाम् इव निर्घोषः कुबेरसदनं प्रति ॥ बभूव परमाश्वानाम् ऐरावतपथे यताम् ॥ ते जग्मुस् तूर्णम् आकाशं धनाधिपतिवाजिनः ॥ प्रकर्षन्त इवाभ्राणि पिबन्त इव मारुतम् ॥ ततस् तानि शरीराणि गतसत्त्वानि रक्षसाम् ॥ अपाकृष्यन्त शैलाग्राद् धनाधिपतिशासनात् ॥ तेषां हि शापकालो ऽसौ कृतो ऽगस्त्येन धीमता ॥ समरे निहतास् तस्मात् सर्वे मणिमता सह ॥ पाण्डवास् तु महात्मानस् तेषु वेश्मसु तां क्षपाम् ॥ सुखम् ऊषुर् गतोद्वेगाः पूजिताः सर्वराक्षसैः ॥vaiśaṃpāyana uvāca tataḥ śaktiṃ gadāṃ khaḍgaṃ dhanuś ca bharatarṣabha || prādhvaṃ kṛtvā namaścakre kuberāya vṛkodaraḥ || tato 'bravīd dhanādhyakṣaḥ śaraṇyaḥ śaraṇāgatam || mānahā bhava śatrūṇāṃ suhṛdāṃ nandivardhanaḥ || sveṣu veśmasu ramyeṣu vasatāmitratāpanāḥ || kāmān upahariṣyanti yakṣā vo bharatarṣabhāḥ || śīghram eva guḍākeśaḥ kṛtāstraḥ puruṣarṣabhaḥ || sākṣān maghavatā sṛṣṭaḥ saṃprāpsyati dhanaṃjayaḥ || evam uttamakarmāṇam anuśiṣya yudhiṣṭhiram || astaṃ girivaraśreṣṭhaṃ prayayau guhyakādhipaḥ || taṃ paristomasaṃkīrṇair nānāratnavibhūṣitaiḥ || yānair anuyayur yakṣā rākṣasāś ca sahasraśaḥ || pakṣiṇām iva nirghoṣaḥ kuberasadanaṃ prati || babhūva paramāśvānām airāvatapathe yatām || te jagmus tūrṇam ākāśaṃ dhanādhipativājinaḥ || prakarṣanta ivābhrāṇi pibanta iva mārutam || tatas tāni śarīrāṇi gatasattvāni rakṣasām || apākṛṣyanta śailāgrād dhanādhipatiśāsanāt || teṣāṃ hi śāpakālo 'sau kṛto 'gastyena dhīmatā || samare nihatās tasmāt sarve maṇimatā saha || pāṇḍavās tu mahātmānas teṣu veśmasu tāṃ kṣapām || sukham ūṣur gatodvegāḥ pūjitāḥ sarvarākṣasaiḥ ||Бхима склонился перед Куберой, опустив оружие; Кубера благословил его быть разрушителем гордости врагов и радостью друзей, сказал, что якши будут предлагать Пандавам удобства и что Арджуна скоро вернётся с оружием, посланный Магхаваном; затем Кубера ушёл, якши и ракшасы убрали тела, а Пандавы спокойно провели ночь в прекрасных жилищах, почтённые ракшасами.

Translation

Вайшампаяна сказал: «Бхима склонился перед Куберой, опустив оружие. Владыка богатств благословил его: “Будь разрушителем гордости врагов и радостью друзей. Якши будут предлагать вам удобства. Арджуна скоро вернётся с оружием, посланный Магхаваном”. Сказав так, Кубера ушёл. Якши и ракшасы убрали тела павших, а Пандавы спокойно провели ту ночь в прекрасных жилищах, почтённые ракшасами».

Commentary

Бхима принимает благословение в позе смирения, с опущенным оружием. Так его сила снова входит в правильный порядок: не исчезает, но становится благословенной.

Version

0f3e57101309 · published Jun 18, 2026, 5:49:39 AM UTC