Mahabharata 3.159.17-24

Devanāgarī

अर्थतत्त्वविभागज्ञः सर्वधर्मविशेषवित् ॥
भीमसेनाद् अवरजः फल्गुनः कुशली दिवि ॥
याः काश् चन मता लोकेष्व् अग्र्याः परमसंपदः ॥
जन्मप्रभृति ताः सर्वाः स्थितास् तात धनंजये ॥
दमो दानं बलं बुद्धिर् ह्रीर् धृतिस् तेज उत्तमम् ॥
एतान्य् अपि महासत्त्वे स्थितान्य् अमिततेजसि ॥
न मोहात् कुरुते जिष्णुः कर्म पाण्डव गर्हितम् ॥
न पार्थस्य मृषोक्तानि कथयन्ति नरा नृषु ॥
स देवपितृगन्धर्वैः कुरूणां कीर्तिवर्धनः ॥
मानितः कुरुते ऽस्त्राणि शक्रसद्मनि भारत ॥
यो ऽसौ सर्वान् महीपालान् धर्मेण वशम् आनयत् ॥
स शंतनुर् महातेजाः पितुस् तव पितामहः ॥
प्रीयते पार्थ पार्थेन दिवि गाण्डीवधन्वना ॥
सम्यक् चासौ महावीर्यः कुलधुर्य इव स्थितः ॥
पितॄन् देवांस् तथा विप्रान् पूजयित्वा महायशाः ॥
सप्त मुख्यान् महामेधान् आहरद् यमुनां प्रति ॥
अधिराजः स राजंस् त्वां शंतनुः प्रपितामहः ॥
स्वर्गजिच् छक्रलोकस्थः कुशलं परिपृच्छति ॥

Transliteration (IAST)

arthatattvavibhāgajñaḥ sarvadharmaviśeṣavit ||
bhīmasenād avarajaḥ phalgunaḥ kuśalī divi ||
yāḥ kāś cana matā lokeṣv agryāḥ paramasaṃpadaḥ ||
janmaprabhṛti tāḥ sarvāḥ sthitās tāta dhanaṃjaye ||
damo dānaṃ balaṃ buddhir hrīr dhṛtis teja uttamam ||
etāny api mahāsattve sthitāny amitatejasi ||
na mohāt kurute jiṣṇuḥ karma pāṇḍava garhitam ||
na pārthasya mṛṣoktāni kathayanti narā nṛṣu ||
sa devapitṛgandharvaiḥ kurūṇāṃ kīrtivardhanaḥ ||
mānitaḥ kurute 'strāṇi śakrasadmani bhārata ||
yo 'sau sarvān mahīpālān dharmeṇa vaśam ānayat ||
sa śaṃtanur mahātejāḥ pitus tava pitāmahaḥ ||
prīyate pārtha pārthena divi gāṇḍīvadhanvanā ||
samyak cāsau mahāvīryaḥ kuladhurya iva sthitaḥ ||
pitṝn devāṃs tathā viprān pūjayitvā mahāyaśāḥ ||
sapta mukhyān mahāmedhān āharad yamunāṃ prati ||
adhirājaḥ sa rājaṃs tvāṃ śaṃtanuḥ prapitāmahaḥ ||
svargajic chakralokasthaḥ kuśalaṃ paripṛcchati ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

अर्थतत्त्वविभागज्ञः सर्वधर्मविशेषवित् ॥ भीमसेनाद् अवरजः फल्गुनः कुशली दिवि ॥ याः काश् चन मता लोकेष्व् अग्र्याः परमसंपदः ॥ जन्मप्रभृति ताः सर्वाः स्थितास् तात धनंजये ॥ दमो दानं बलं बुद्धिर् ह्रीर् धृतिस् तेज उत्तमम् ॥ एतान्य् अपि महासत्त्वे स्थितान्य् अमिततेजसि ॥ न मोहात् कुरुते जिष्णुः कर्म पाण्डव गर्हितम् ॥ न पार्थस्य मृषोक्तानि कथयन्ति नरा नृषु ॥ स देवपितृगन्धर्वैः कुरूणां कीर्तिवर्धनः ॥ मानितः कुरुते ऽस्त्राणि शक्रसद्मनि भारत ॥ यो ऽसौ सर्वान् महीपालान् धर्मेण वशम् आनयत् ॥ स शंतनुर् महातेजाः पितुस् तव पितामहः ॥ प्रीयते पार्थ पार्थेन दिवि गाण्डीवधन्वना ॥ सम्यक् चासौ महावीर्यः कुलधुर्य इव स्थितः ॥ पितॄन् देवांस् तथा विप्रान् पूजयित्वा महायशाः ॥ सप्त मुख्यान् महामेधान् आहरद् यमुनां प्रति ॥ अधिराजः स राजंस् त्वां शंतनुः प्रपितामहः ॥ स्वर्गजिच् छक्रलोकस्थः कुशलं परिपृच्छति ॥arthatattvavibhāgajñaḥ sarvadharmaviśeṣavit || bhīmasenād avarajaḥ phalgunaḥ kuśalī divi || yāḥ kāś cana matā lokeṣv agryāḥ paramasaṃpadaḥ || janmaprabhṛti tāḥ sarvāḥ sthitās tāta dhanaṃjaye || damo dānaṃ balaṃ buddhir hrīr dhṛtis teja uttamam || etāny api mahāsattve sthitāny amitatejasi || na mohāt kurute jiṣṇuḥ karma pāṇḍava garhitam || na pārthasya mṛṣoktāni kathayanti narā nṛṣu || sa devapitṛgandharvaiḥ kurūṇāṃ kīrtivardhanaḥ || mānitaḥ kurute 'strāṇi śakrasadmani bhārata || yo 'sau sarvān mahīpālān dharmeṇa vaśam ānayat || sa śaṃtanur mahātejāḥ pitus tava pitāmahaḥ || prīyate pārtha pārthena divi gāṇḍīvadhanvanā || samyak cāsau mahāvīryaḥ kuladhurya iva sthitaḥ || pitṝn devāṃs tathā viprān pūjayitvā mahāyaśāḥ || sapta mukhyān mahāmedhān āharad yamunāṃ prati || adhirājaḥ sa rājaṃs tvāṃ śaṃtanuḥ prapitāmahaḥ || svargajic chakralokasthaḥ kuśalaṃ paripṛcchati ||Кубера говорит, что будет защищать Пандавов, как Индра защищает Арджуну, Ваю — Бхиму, Дхарма — Юдхиштхиру, а Ашвины — близнецов; Арджуна благополучен на небе, полон всех достоинств; Шантану с небес спрашивает о Юдхиштхире и доволен Арджуной.

Translation

«Я буду защищать вас, как Индра защищает Арджуну, Ваю — Бхиму, Дхарма — Юдхиштхиру, а Ашвины — близнецов. Арджуна благополучен на небе, исполнен всех достоинств. Шантану из небесного мира спрашивает о тебе, Юдхиштхира, и доволен Арджуной».

Commentary

Весть об Арджуне возвращает Пандавам уверенность: их земное ожидание связано с небесной защитой. Род, боги и братья остаются соединены, хотя находятся в разных мирах.

Version

b6c1e87cdc83 · published Jun 18, 2026, 5:49:39 AM UTC