Mahabharata 3.169.12-19

Devanāgarī

लक्षयित्वा तु मां भीतम् इदं वचनम् अब्रवीत् ॥
अर्जुनार्जुन मा भैस् त्वं वज्रम् अस्त्रम् उदीरय ॥
ततो ऽहं तस्य तद् वाक्यं श्रुत्वा वज्रम् उदीरयम् ॥
देवराजस्य दयितं वज्रम् अस्त्रं नराधिप ॥
अचलं स्थानम् आसाद्य गाण्डीवम् अनुमन्त्र्य च ॥
अमुञ्चं वज्रसंस्पर्शान् आयसान् निशिताञ् शरान् ॥
ततो मायाश् च ताः सर्वा निवातकवचांश् च तान् ॥
ते वज्रचोदिता बाणा वज्रभूताः समाविशन् ॥
ते वज्रवेगाभिहता दानवाः पर्वतोपमाः ॥
इतरेतरम् आश्लिष्य न्यपतन् पृथिवीतले ॥
अन्तर्भूमौ तु ये ऽगृह्णन् दानवा रथवाजिनः ॥
अनुप्रविश्य तान् बाणाः प्राहिण्वन् यमसादनम् ॥
हतैर् निवातकवचैर् निरस्तैः पर्वतोपमैः ॥
समाच्छाद्यत देशः स विकीर्णैर् इव पर्वतैः ॥
न हयानां क्षतिः का चिन् न रथस्य न मातलेः ॥
मम चादृश्यत तदा तद् अद्भुतम् इवाभवत् ॥

Transliteration (IAST)

lakṣayitvā tu māṃ bhītam idaṃ vacanam abravīt ||
arjunārjuna mā bhais tvaṃ vajram astram udīraya ||
tato 'haṃ tasya tad vākyaṃ śrutvā vajram udīrayam ||
devarājasya dayitaṃ vajram astraṃ narādhipa ||
acalaṃ sthānam āsādya gāṇḍīvam anumantrya ca ||
amuñcaṃ vajrasaṃsparśān āyasān niśitāñ śarān ||
tato māyāś ca tāḥ sarvā nivātakavacāṃś ca tān ||
te vajracoditā bāṇā vajrabhūtāḥ samāviśan ||
te vajravegābhihatā dānavāḥ parvatopamāḥ ||
itaretaram āśliṣya nyapatan pṛthivītale ||
antarbhūmau tu ye 'gṛhṇan dānavā rathavājinaḥ ||
anupraviśya tān bāṇāḥ prāhiṇvan yamasādanam ||
hatair nivātakavacair nirastaiḥ parvatopamaiḥ ||
samācchādyata deśaḥ sa vikīrṇair iva parvataiḥ ||
na hayānāṃ kṣatiḥ kā cin na rathasya na mātaleḥ ||
mama cādṛśyata tadā tad adbhutam ivābhavat ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

लक्षयित्वा तु मां भीतम् इदं वचनम् अब्रवीत् ॥ अर्जुनार्जुन मा भैस् त्वं वज्रम् अस्त्रम् उदीरय ॥ ततो ऽहं तस्य तद् वाक्यं श्रुत्वा वज्रम् उदीरयम् ॥ देवराजस्य दयितं वज्रम् अस्त्रं नराधिप ॥ अचलं स्थानम् आसाद्य गाण्डीवम् अनुमन्त्र्य च ॥ अमुञ्चं वज्रसंस्पर्शान् आयसान् निशिताञ् शरान् ॥ ततो मायाश् च ताः सर्वा निवातकवचांश् च तान् ॥ ते वज्रचोदिता बाणा वज्रभूताः समाविशन् ॥ ते वज्रवेगाभिहता दानवाः पर्वतोपमाः ॥ इतरेतरम् आश्लिष्य न्यपतन् पृथिवीतले ॥ अन्तर्भूमौ तु ये ऽगृह्णन् दानवा रथवाजिनः ॥ अनुप्रविश्य तान् बाणाः प्राहिण्वन् यमसादनम् ॥ हतैर् निवातकवचैर् निरस्तैः पर्वतोपमैः ॥ समाच्छाद्यत देशः स विकीर्णैर् इव पर्वतैः ॥ न हयानां क्षतिः का चिन् न रथस्य न मातलेः ॥ मम चादृश्यत तदा तद् अद्भुतम् इवाभवत् ॥lakṣayitvā tu māṃ bhītam idaṃ vacanam abravīt || arjunārjuna mā bhais tvaṃ vajram astram udīraya || tato 'haṃ tasya tad vākyaṃ śrutvā vajram udīrayam || devarājasya dayitaṃ vajram astraṃ narādhipa || acalaṃ sthānam āsādya gāṇḍīvam anumantrya ca || amuñcaṃ vajrasaṃsparśān āyasān niśitāñ śarān || tato māyāś ca tāḥ sarvā nivātakavacāṃś ca tān || te vajracoditā bāṇā vajrabhūtāḥ samāviśan || te vajravegābhihatā dānavāḥ parvatopamāḥ || itaretaram āśliṣya nyapatan pṛthivītale || antarbhūmau tu ye 'gṛhṇan dānavā rathavājinaḥ || anupraviśya tān bāṇāḥ prāhiṇvan yamasādanam || hatair nivātakavacair nirastaiḥ parvatopamaiḥ || samācchādyata deśaḥ sa vikīrṇair iva parvataiḥ || na hayānāṃ kṣatiḥ kā cin na rathasya na mātaleḥ || mama cādṛśyata tadā tad adbhutam ivābhavat ||Матали говорит Арджуне не бояться и выпустить ваджра-астру; Арджуна, услышав это, применил любимую Индрой ваджра-астру; стоя твёрдо и освятив Гандиву, он выпустил железные острые стрелы, прикосновением подобные ваджре; эти стрелы, побуждённые ваджрой и ставшие ваджрой, вошли во все майи и в Ниватакавачей; поражённые скоростью ваджры, гороподобные данавы падали на землю, обнимая друг друга; стрелы вошли под землю и отправили в обитель Ямы тех, кто держал коней колесницы; место покрылось убитыми Ниватакавачами, как разбросанными горами; ни кони, ни колесница, ни Матали, ни Арджуна не были повреждены, и это было чудом.

Translation

Матали сказал: «Арджуна, Арджуна, не бойся. Выпусти ваджра-астру». Арджуна сказал: «Услышав его слово, я выпустил любимое царём богов оружие — ваджра-астру. Обретя неподвижную стойку и освятив Гандиву, я выпустил железные, острые стрелы, прикосновением подобные ваджре. Эти стрелы, побуждённые ваджрой и ставшие ваджрой, вошли во все те майи и в самих Ниватакавачей. Данавы, подобные горам, поражённые скоростью ваджры, обнимая друг друга, падали на землю. А тех, кто под землёй держал коней колесницы, стрелы настигли, проникнув вниз, и отправили в обитель Ямы. То место покрылось убитыми Ниватакавачами, поверженными и подобными горам, словно разбросанными вершинами. Но тогда не было видно никакого повреждения ни у коней, ни у колесницы, ни у Матали, ни у меня. Это казалось чудом».

Commentary

Решающую подсказку даёт Матали. Даже Арджуна с Гандивой принимает наставление в момент опасности, и потому сила Индры действует без ущерба для его колесницы.

Version

183ada8a441b · published Jun 18, 2026, 5:58:21 AM UTC