Mahabharata 3.182.16-21

Devanāgarī

स तान् उवाच नास्माकं मृत्युः प्रभवते नृपाः ॥
कारणं वः प्रवक्ष्यामि हेतुयोगं समासतः ॥
सत्यम् एवाभिजानीमो नानृते कुर्महे मनः ॥
स्वधर्मम् अनुतिष्ठामस् तस्मान् मृत्युभयं न नः ॥
यद् ब्राह्मणानां कुशलं तद् एषां कथयामहे ॥
नैषां दुश्चरितं ब्रूमस् तस्मान् मृत्युभयं न नः ॥
अतिथीन् अन्नपानेन भृत्यान् अत्यशनेन च ॥
तेजस्विदेशवासाच् च तस्मान् मृत्युभयं न नः ॥
एतद् वै लेशमात्रं वः समाख्यातं विमत्सराः ॥
गच्छध्वं सहिताः सर्वे न पापाद् भयम् अस्ति वः ॥
एवम् अस्त्व् इति ते सर्वे प्रतिपूज्य महामुनिम् ॥
स्वदेशम् अगमन् हृष्टा राजानो भरतर्षभ ॥

Transliteration (IAST)

sa tān uvāca nāsmākaṃ mṛtyuḥ prabhavate nṛpāḥ ||
kāraṇaṃ vaḥ pravakṣyāmi hetuyogaṃ samāsataḥ ||
satyam evābhijānīmo nānṛte kurmahe manaḥ ||
svadharmam anutiṣṭhāmas tasmān mṛtyubhayaṃ na naḥ ||
yad brāhmaṇānāṃ kuśalaṃ tad eṣāṃ kathayāmahe ||
naiṣāṃ duścaritaṃ brūmas tasmān mṛtyubhayaṃ na naḥ ||
atithīn annapānena bhṛtyān atyaśanena ca ||
tejasvideśavāsāc ca tasmān mṛtyubhayaṃ na naḥ ||
etad vai leśamātraṃ vaḥ samākhyātaṃ vimatsarāḥ ||
gacchadhvaṃ sahitāḥ sarve na pāpād bhayam asti vaḥ ||
evam astv iti te sarve pratipūjya mahāmunim ||
svadeśam agaman hṛṣṭā rājāno bharatarṣabha ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

स तान् उवाच नास्माकं मृत्युः प्रभवते नृपाः ॥ कारणं वः प्रवक्ष्यामि हेतुयोगं समासतः ॥ सत्यम् एवाभिजानीमो नानृते कुर्महे मनः ॥ स्वधर्मम् अनुतिष्ठामस् तस्मान् मृत्युभयं न नः ॥ यद् ब्राह्मणानां कुशलं तद् एषां कथयामहे ॥ नैषां दुश्चरितं ब्रूमस् तस्मान् मृत्युभयं न नः ॥ अतिथीन् अन्नपानेन भृत्यान् अत्यशनेन च ॥ तेजस्विदेशवासाच् च तस्मान् मृत्युभयं न नः ॥ एतद् वै लेशमात्रं वः समाख्यातं विमत्सराः ॥ गच्छध्वं सहिताः सर्वे न पापाद् भयम् अस्ति वः ॥ एवम् अस्त्व् इति ते सर्वे प्रतिपूज्य महामुनिम् ॥ स्वदेशम् अगमन् हृष्टा राजानो भरतर्षभ ॥sa tān uvāca nāsmākaṃ mṛtyuḥ prabhavate nṛpāḥ || kāraṇaṃ vaḥ pravakṣyāmi hetuyogaṃ samāsataḥ || satyam evābhijānīmo nānṛte kurmahe manaḥ || svadharmam anutiṣṭhāmas tasmān mṛtyubhayaṃ na naḥ || yad brāhmaṇānāṃ kuśalaṃ tad eṣāṃ kathayāmahe || naiṣāṃ duścaritaṃ brūmas tasmān mṛtyubhayaṃ na naḥ || atithīn annapānena bhṛtyān atyaśanena ca || tejasvideśavāsāc ca tasmān mṛtyubhayaṃ na naḥ || etad vai leśamātraṃ vaḥ samākhyātaṃ vimatsarāḥ || gacchadhvaṃ sahitāḥ sarve na pāpād bhayam asti vaḥ || evam astv iti te sarve pratipūjya mahāmunim || svadeśam agaman hṛṣṭā rājāno bharatarṣabha ||Таркшья объясняет, что смерть не властвует над ними, потому что они знают истину, не допускают лжи, следуют своей дхарме, говорят о брахманах только добро, кормят гостей и слуг прежде себя и живут в сияющих местах; цари освобождаются от страха греха и возвращаются радостными.

Translation

«Таркшья сказал им: “Смерть не имеет власти над нами, потому что мы знаем истину и не ставим ум на ложь. Мы держимся своей дхармы, говорим о брахманах добро, не злословим, кормим гостей и слуг прежде себя и живем в местах, наполненных сиянием”. Так мудрец рассеял их страх перед грехом. Хайхаи, радостные, возвратились в свои земли».

Commentary

Сила брахмана строится из простых, но строгих правил: истина, гостеприимство, самообуздание и отсутствие злословия. Так повседневная дисциплина становится защитой сильнее оружия.

Version

66b27d54eac5 · published Jun 18, 2026, 6:18:32 AM UTC