Mahabharata 3.183.28-32

Devanāgarī

मार्कण्डेय उवाच
ततः स राजा संहृष्टः सिद्धे पक्षे महामनाः ॥
तम् अत्रिम् अब्रवीत् प्रीतः पूर्वं येनाभिसंस्तुतः ॥
यस्मात् सर्वमनुष्येषु ज्यायांसं माम् इहाब्रवीः ॥
सर्वदेवैश् च विप्रर्षे संमितं श्रेष्ठम् एव च ॥
तस्मात् ते ऽहं प्रदास्यामि विविधं वसु भूरि च ॥
दासीसहस्रं श्यामानां सुवस्त्राणाम् अलंकृतम् ॥
दश कोट्यो हिरण्यस्य रुक्मभारांस् तथा दश ॥
एतद् ददानि ते विप्र सर्वज्ञस् त्वं हि मे मतः ॥
तद् अत्रिर् न्यायतः सर्वं प्रतिगृह्य महामनाः ॥
प्रत्याजगाम तेजस्वी गृहान् एव महातपाः ॥
प्रदाय च धनं प्रीतः पुत्रेभ्यः प्रयतात्मवान् ॥
तपः समभिसंधाय वनम् एवान्वपद्यत ॥

Transliteration (IAST)

mārkaṇḍeya uvāca
tataḥ sa rājā saṃhṛṣṭaḥ siddhe pakṣe mahāmanāḥ ||
tam atrim abravīt prītaḥ pūrvaṃ yenābhisaṃstutaḥ ||
yasmāt sarvamanuṣyeṣu jyāyāṃsaṃ mām ihābravīḥ ||
sarvadevaiś ca viprarṣe saṃmitaṃ śreṣṭham eva ca ||
tasmāt te 'haṃ pradāsyāmi vividhaṃ vasu bhūri ca ||
dāsīsahasraṃ śyāmānāṃ suvastrāṇām alaṃkṛtam ||
daśa koṭyo hiraṇyasya rukmabhārāṃs tathā daśa ||
etad dadāni te vipra sarvajñas tvaṃ hi me mataḥ ||
tad atrir nyāyataḥ sarvaṃ pratigṛhya mahāmanāḥ ||
pratyājagāma tejasvī gṛhān eva mahātapāḥ ||
pradāya ca dhanaṃ prītaḥ putrebhyaḥ prayatātmavān ||
tapaḥ samabhisaṃdhāya vanam evānvapadyata ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

मार्कण्डेय उवाच ततः स राजा संहृष्टः सिद्धे पक्षे महामनाः ॥ तम् अत्रिम् अब्रवीत् प्रीतः पूर्वं येनाभिसंस्तुतः ॥ यस्मात् सर्वमनुष्येषु ज्यायांसं माम् इहाब्रवीः ॥ सर्वदेवैश् च विप्रर्षे संमितं श्रेष्ठम् एव च ॥ तस्मात् ते ऽहं प्रदास्यामि विविधं वसु भूरि च ॥ दासीसहस्रं श्यामानां सुवस्त्राणाम् अलंकृतम् ॥ दश कोट्यो हिरण्यस्य रुक्मभारांस् तथा दश ॥ एतद् ददानि ते विप्र सर्वज्ञस् त्वं हि मे मतः ॥ तद् अत्रिर् न्यायतः सर्वं प्रतिगृह्य महामनाः ॥ प्रत्याजगाम तेजस्वी गृहान् एव महातपाः ॥ प्रदाय च धनं प्रीतः पुत्रेभ्यः प्रयतात्मवान् ॥ तपः समभिसंधाय वनम् एवान्वपद्यत ॥mārkaṇḍeya uvāca tataḥ sa rājā saṃhṛṣṭaḥ siddhe pakṣe mahāmanāḥ || tam atrim abravīt prītaḥ pūrvaṃ yenābhisaṃstutaḥ || yasmāt sarvamanuṣyeṣu jyāyāṃsaṃ mām ihābravīḥ || sarvadevaiś ca viprarṣe saṃmitaṃ śreṣṭham eva ca || tasmāt te 'haṃ pradāsyāmi vividhaṃ vasu bhūri ca || dāsīsahasraṃ śyāmānāṃ suvastrāṇām alaṃkṛtam || daśa koṭyo hiraṇyasya rukmabhārāṃs tathā daśa || etad dadāni te vipra sarvajñas tvaṃ hi me mataḥ || tad atrir nyāyataḥ sarvaṃ pratigṛhya mahāmanāḥ || pratyājagāma tejasvī gṛhān eva mahātapāḥ || pradāya ca dhanaṃ prītaḥ putrebhyaḥ prayatātmavān || tapaḥ samabhisaṃdhāya vanam evānvapadyata ||Венья доволен и дает Атри тысячу украшенных служанок, десять кроров золота и десять грузов рукмы; Атри принимает по справедливости, возвращается домой, распределяет богатство между сыновьями и удаляется в лес для тапаса.

Translation

«Венья, довольный решением и речью Атри, дал ему тысячу темных, хорошо одетых и украшенных служанок, десять кроров золота и десять грузов рукмы. Атри принял дар по справедливости, вернулся домой, распределил богатство между сыновьями и затем ушел в лес, сосредоточившись на тапасе».

Commentary

Полученное богатство становится не целью, а средством исполнить долг и освободиться для высшей жизни. Так дар, дом и лес соединяются в одну линию дхармы.

Version

5de3783dec80 · published Jun 18, 2026, 6:18:32 AM UTC