Mahabharata 3.185.25-33

Devanāgarī

भगवन् कृता हि मे रक्षा त्वया सर्वा विशेषतः ॥
प्राप्तकालं तु यत् कार्यं त्वया तच् छ्रूयतां मम ॥
अचिराद् भगवन् भौमम् इदं स्थावरजङ्गमम् ॥
सर्वम् एव महाभाग प्रलयं वै गमिष्यति ॥
संप्रक्षालनकालो ऽयं लोकानां समुपस्थितः ॥
तस्मात् त्वां बोधयाम्य् अद्य यत् ते हितम् अनुत्तमम् ॥
त्रसानां स्थावराणां च यच् चेङ्गं यच् च नेङ्गति ॥
तस्य सर्वस्य संप्राप्तः कालः परमदारुणः ॥
नौश् च कारयितव्या ते दृढा युक्तवटाकरा ॥
तत्र सप्तर्षिभिः सार्धम् आरुहेथा महामुने ॥
बीजानि चैव सर्वाणि यथोक्तानि मया पुरा ॥
तस्याम् आरोहयेर् नावि सुसंगुप्तानि भागशः ॥
नौस्थश् च मां प्रतीक्षेथास् तदा मुनिजनप्रिय ॥
आगमिष्याम्य् अहं शृङ्गी विज्ञेयस् तेन तापस ॥
एवम् एतत् त्वया कार्यम् आपृष्टो ऽसि व्रजाम्य् अहम् ॥
नातिशङ्क्यम् इदं चापि वचनं ते ममाभिभो ॥
एवं करिष्य इति तं स मत्स्यं प्रत्यभाषत ॥
जग्मतुश् च यथाकामम् अनुज्ञाप्य परस्परम् ॥

Transliteration (IAST)

bhagavan kṛtā hi me rakṣā tvayā sarvā viśeṣataḥ ||
prāptakālaṃ tu yat kāryaṃ tvayā tac chrūyatāṃ mama ||
acirād bhagavan bhaumam idaṃ sthāvarajaṅgamam ||
sarvam eva mahābhāga pralayaṃ vai gamiṣyati ||
saṃprakṣālanakālo 'yaṃ lokānāṃ samupasthitaḥ ||
tasmāt tvāṃ bodhayāmy adya yat te hitam anuttamam ||
trasānāṃ sthāvarāṇāṃ ca yac ceṅgaṃ yac ca neṅgati ||
tasya sarvasya saṃprāptaḥ kālaḥ paramadāruṇaḥ ||
nauś ca kārayitavyā te dṛḍhā yuktavaṭākarā ||
tatra saptarṣibhiḥ sārdham āruhethā mahāmune ||
bījāni caiva sarvāṇi yathoktāni mayā purā ||
tasyām ārohayer nāvi susaṃguptāni bhāgaśaḥ ||
nausthaś ca māṃ pratīkṣethās tadā munijanapriya ||
āgamiṣyāmy ahaṃ śṛṅgī vijñeyas tena tāpasa ||
evam etat tvayā kāryam āpṛṣṭo 'si vrajāmy aham ||
nātiśaṅkyam idaṃ cāpi vacanaṃ te mamābhibho ||
evaṃ kariṣya iti taṃ sa matsyaṃ pratyabhāṣata ||
jagmatuś ca yathākāmam anujñāpya parasparam ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

भगवन् कृता हि मे रक्षा त्वया सर्वा विशेषतः ॥ प्राप्तकालं तु यत् कार्यं त्वया तच् छ्रूयतां मम ॥ अचिराद् भगवन् भौमम् इदं स्थावरजङ्गमम् ॥ सर्वम् एव महाभाग प्रलयं वै गमिष्यति ॥ संप्रक्षालनकालो ऽयं लोकानां समुपस्थितः ॥ तस्मात् त्वां बोधयाम्य् अद्य यत् ते हितम् अनुत्तमम् ॥ त्रसानां स्थावराणां च यच् चेङ्गं यच् च नेङ्गति ॥ तस्य सर्वस्य संप्राप्तः कालः परमदारुणः ॥ नौश् च कारयितव्या ते दृढा युक्तवटाकरा ॥ तत्र सप्तर्षिभिः सार्धम् आरुहेथा महामुने ॥ बीजानि चैव सर्वाणि यथोक्तानि मया पुरा ॥ तस्याम् आरोहयेर् नावि सुसंगुप्तानि भागशः ॥ नौस्थश् च मां प्रतीक्षेथास् तदा मुनिजनप्रिय ॥ आगमिष्याम्य् अहं शृङ्गी विज्ञेयस् तेन तापस ॥ एवम् एतत् त्वया कार्यम् आपृष्टो ऽसि व्रजाम्य् अहम् ॥ नातिशङ्क्यम् इदं चापि वचनं ते ममाभिभो ॥ एवं करिष्य इति तं स मत्स्यं प्रत्यभाषत ॥ जग्मतुश् च यथाकामम् अनुज्ञाप्य परस्परम् ॥bhagavan kṛtā hi me rakṣā tvayā sarvā viśeṣataḥ || prāptakālaṃ tu yat kāryaṃ tvayā tac chrūyatāṃ mama || acirād bhagavan bhaumam idaṃ sthāvarajaṅgamam || sarvam eva mahābhāga pralayaṃ vai gamiṣyati || saṃprakṣālanakālo 'yaṃ lokānāṃ samupasthitaḥ || tasmāt tvāṃ bodhayāmy adya yat te hitam anuttamam || trasānāṃ sthāvarāṇāṃ ca yac ceṅgaṃ yac ca neṅgati || tasya sarvasya saṃprāptaḥ kālaḥ paramadāruṇaḥ || nauś ca kārayitavyā te dṛḍhā yuktavaṭākarā || tatra saptarṣibhiḥ sārdham āruhethā mahāmune || bījāni caiva sarvāṇi yathoktāni mayā purā || tasyām ārohayer nāvi susaṃguptāni bhāgaśaḥ || nausthaś ca māṃ pratīkṣethās tadā munijanapriya || āgamiṣyāmy ahaṃ śṛṅgī vijñeyas tena tāpasa || evam etat tvayā kāryam āpṛṣṭo 'si vrajāmy aham || nātiśaṅkyam idaṃ cāpi vacanaṃ te mamābhibho || evaṃ kariṣya iti taṃ sa matsyaṃ pratyabhāṣata || jagmatuś ca yathākāmam anujñāpya parasparam ||Рыба предупреждает, что наступит очищающее растворение мира; Ману должен построить крепкий корабль с канатом, войти в него с семью риши, сохранить все семена и ждать рогатую рыбу.

Translation

«Рыба предупредила: “Скоро наступит растворение мира, время очищения. Построй крепкий корабль с прочным канатом. Войди в него вместе с семью риши и сохрани все семена. Когда увидишь рогатую рыбу, знай: это я пришла за вами”».

Commentary

Спасение мира поручается не только мудрецам, но и семенам будущей жизни. Божественная защита не отменяет человеческой подготовки.

Version

fcd61781f1d5 · published Jun 18, 2026, 6:18:32 AM UTC