Mahabharata
Uttaṅka-viṣṇu-dhundhu-varadāna-parva (Viṣṇu Assigns the Victory over Dhundhu)3.192.21-29
3457 / 15823
Mahabharata · 3.192.21-29
Devanāgarī

उत्तङ्क उवाच
पर्याप्तो मे वरो ह्य् एष यद् अहं दृष्टवान् हरिम् ॥
पुरुषं शाश्वतं दिव्यं स्रष्टारं जगतः प्रभुम् ॥
विष्णुर् उवाच
प्रीतस् ते ऽहम् अलौल्येन भक्त्या च द्विजसत्तम ॥
अवश्यं हि त्वया ब्रह्मन् मत्तो ग्राह्यो वरो द्विज ॥
एवं संछन्द्यमानस् तु वरेण हरिणा तदा ॥
उत्तङ्कः प्राञ्जलिर् वव्रे वरं भरतसत्तम ॥
यदि मे भगवान् प्रीतः पुण्डरीकनिभेक्षणः ॥
धर्मे सत्ये दमे चैव बुद्धिर् भवतु मे सदा ॥
अभ्यासश् च भवेद् भक्त्या त्वयि नित्यं महेश्वर ॥
विष्णुर् उवाच
सर्वम् एतद् धि भविता मत्प्रसादात् तव द्विज ॥
प्रतिभास्यति योगश् च येन युक्तो दिवौकसाम् ॥
त्रयाणाम् अपि लोकानां महत् कार्यं करिष्यसि ॥
उत्सादनार्थं लोकानां धुन्धुर् नाम महासुरः ॥
तपस्यति तपो घोरं शृणु यस् तं हनिष्यति ॥
बृहदश्व इति ख्यातो भविष्यति महीपतिः ॥
तस्य पुत्रः शुचिर् दान्तः कुवलाश्व इति श्रुतः ॥
स योगबलम् आस्थाय मामकं पार्थिवोत्तमः ॥
शासनात् तव विप्रर्षे धुन्धुमारो भविष्यति ॥
मार्कण्डेय उवाच
उत्तङ्कम् एवम् उक्त्वा तु विष्णुर् अन्तरधीयत ॥

Transliteration (IAST)

uttaṅka uvāca
paryāpto me varo hy eṣa yad ahaṃ dṛṣṭavān harim ||
puruṣaṃ śāśvataṃ divyaṃ sraṣṭāraṃ jagataḥ prabhum ||
viṣṇur uvāca
prītas te 'ham alaulyena bhaktyā ca dvijasattama ||
avaśyaṃ hi tvayā brahman matto grāhyo varo dvija ||
evaṃ saṃchandyamānas tu vareṇa hariṇā tadā ||
uttaṅkaḥ prāñjalir vavre varaṃ bharatasattama ||
yadi me bhagavān prītaḥ puṇḍarīkanibhekṣaṇaḥ ||
dharme satye dame caiva buddhir bhavatu me sadā ||
abhyāsaś ca bhaved bhaktyā tvayi nityaṃ maheśvara ||
viṣṇur uvāca
sarvam etad dhi bhavitā matprasādāt tava dvija ||
pratibhāsyati yogaś ca yena yukto divaukasām ||
trayāṇām api lokānāṃ mahat kāryaṃ kariṣyasi ||
utsādanārthaṃ lokānāṃ dhundhur nāma mahāsuraḥ ||
tapasyati tapo ghoraṃ śṛṇu yas taṃ haniṣyati ||
bṛhadaśva iti khyāto bhaviṣyati mahīpatiḥ ||
tasya putraḥ śucir dāntaḥ kuvalāśva iti śrutaḥ ||
sa yogabalam āsthāya māmakaṃ pārthivottamaḥ ||
śāsanāt tava viprarṣe dhundhumāro bhaviṣyati ||
mārkaṇḍeya uvāca
uttaṅkam evam uktvā tu viṣṇur antaradhīyata ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
उत्तङ्क उवाच पर्याप्तो मे वरो ह्य् एष यद् अहं दृष्टवान् हरिम् ॥ पुरुषं शाश्वतं दिव्यं स्रष्टारं जगतः प्रभुम् ॥ विष्णुर् उवाच प्रीतस् ते ऽहम् अलौल्येन भक्त्या च द्विजसत्तम ॥ अवश्यं हि त्वया ब्रह्मन् मत्तो ग्राह्यो वरो द्विज ॥ एवं संछन्द्यमानस् तु वरेण हरिणा तदा ॥ उत्तङ्कः प्राञ्जलिर् वव्रे वरं भरतसत्तम ॥ यदि मे भगवान् प्रीतः पुण्डरीकनिभेक्षणः ॥ धर्मे सत्ये दमे चैव बुद्धिर् भवतु मे सदा ॥ अभ्यासश् च भवेद् भक्त्या त्वयि नित्यं महेश्वर ॥ विष्णुर् उवाच सर्वम् एतद् धि भविता मत्प्रसादात् तव द्विज ॥ प्रतिभास्यति योगश् च येन युक्तो दिवौकसाम् ॥ त्रयाणाम् अपि लोकानां महत् कार्यं करिष्यसि ॥ उत्सादनार्थं लोकानां धुन्धुर् नाम महासुरः ॥ तपस्यति तपो घोरं शृणु यस् तं हनिष्यति ॥ बृहदश्व इति ख्यातो भविष्यति महीपतिः ॥ तस्य पुत्रः शुचिर् दान्तः कुवलाश्व इति श्रुतः ॥ स योगबलम् आस्थाय मामकं पार्थिवोत्तमः ॥ शासनात् तव विप्रर्षे धुन्धुमारो भविष्यति ॥ मार्कण्डेय उवाच उत्तङ्कम् एवम् उक्त्वा तु विष्णुर् अन्तरधीयत ॥uttaṅka uvāca paryāpto me varo hy eṣa yad ahaṃ dṛṣṭavān harim || puruṣaṃ śāśvataṃ divyaṃ sraṣṭāraṃ jagataḥ prabhum || viṣṇur uvāca prītas te 'ham alaulyena bhaktyā ca dvijasattama || avaśyaṃ hi tvayā brahman matto grāhyo varo dvija || evaṃ saṃchandyamānas tu vareṇa hariṇā tadā || uttaṅkaḥ prāñjalir vavre varaṃ bharatasattama || yadi me bhagavān prītaḥ puṇḍarīkanibhekṣaṇaḥ || dharme satye dame caiva buddhir bhavatu me sadā || abhyāsaś ca bhaved bhaktyā tvayi nityaṃ maheśvara || viṣṇur uvāca sarvam etad dhi bhavitā matprasādāt tava dvija || pratibhāsyati yogaś ca yena yukto divaukasām || trayāṇām api lokānāṃ mahat kāryaṃ kariṣyasi || utsādanārthaṃ lokānāṃ dhundhur nāma mahāsuraḥ || tapasyati tapo ghoraṃ śṛṇu yas taṃ haniṣyati || bṛhadaśva iti khyāto bhaviṣyati mahīpatiḥ || tasya putraḥ śucir dāntaḥ kuvalāśva iti śrutaḥ || sa yogabalam āsthāya māmakaṃ pārthivottamaḥ || śāsanāt tava viprarṣe dhundhumāro bhaviṣyati || mārkaṇḍeya uvāca uttaṅkam evam uktvā tu viṣṇur antaradhīyata ||Vishnu is pleased with Uttanka and offers him a boon; Uttanka says he has already received a sufficient boon in seeing the eternal Hari, but Vishnu insists; Uttanka asks for a mind ever fixed in dharma, truth, and self-control, and for constant devotion to Vishnu; Vishnu grants this, bestows on him the yoga for a great task of the three worlds, and tells him that the asura Dhundhu is performing terrible austerities to destroy the worlds, and that the future king Kuvalashva, by Uttanka's command and by Vishnu's power, shall become Dhundhumara; then Vishnu vanishes.
Translation

The pleased Hrishikesha said to Uttanka: "I am pleased with you; ask for a boon." Uttanka replied: "It is enough for me as a boon that I have seen Hari, the eternal divine Purusha, the creator of the world." But Vishnu insisted, and the sage asked: "If You are pleased, let my mind ever abide in dharma, truth, and self-control, and let there be in me constant devoted practice toward You." Vishnu said: "All this shall come to pass by My grace. Yoga shall be revealed to you, united with which you will accomplish a great task for the three worlds. An asura named Dhundhu is performing terrible austerities for the destruction of the worlds. The future king Kuvalashva, son of Brihadashva, pure and self-controlled, at your command and resting upon My power, shall become Dhundhumara." Having said this to Uttanka, Vishnu vanished.

Version

7cfdb66cc9de · published Jul 16, 2026, 5:17:03 PM UTC

Available inRUEN

Page between verses with