Mahabharata 3.214.30-37

Devanāgarī

स तूत्थाय महाबाहुर् उपसान्त्व्य च ताञ् जनान् ॥
धनुर् विकृष्य व्यसृजद् बाणाञ् श्वेते महागिरौ ॥
बिभेद स शरैः शैलं क्रौञ्चं हिमवतः सुतम् ॥
तेन हंसाश् च गृध्राश् च मेरुं गच्छन्ति पर्वतम् ॥
स विशीर्णो ऽपतच् छैलो भृशम् आर्तस्वरान् रुवन् ॥
तस्मिन् निपतिते त्व् अन्ये नेदुः शैला भृशं भयात् ॥
स तं नादं भृशार्तानां श्रुत्वापि बलिनां वरः ॥
न प्राव्यथद् अमेयात्मा शक्तिम् उद्यम्य चानदत् ॥
सा तदा विपुला शक्तिः क्षिप्ता तेन महात्मना ॥
बिभेद शिखरं घोरं श्वेतस्य तरसा गिरेः ॥
स तेनाभिहतो दीनो गिरिः श्वेतो ऽचलैः सह ॥
उत्पपात महीं त्यक्त्वा भीतस् तस्मान् महात्मनः ॥
ततः प्रव्यथिता भूमिर् व्यशीर्यत समन्ततः ॥
आर्ता स्कन्दं समासाद्य पुनर् बलवती बभौ ॥
पर्वताश् च नमस्कृत्य तम् एव पृथिवीं गताः ॥
अथायम् अभजल् लोकः स्कन्दं शुक्लस्य पञ्चमीम् ॥

Transliteration (IAST)

sa tūtthāya mahābāhur upasāntvya ca tāñ janān ||
dhanur vikṛṣya vyasṛjad bāṇāñ śvete mahāgirau ||
bibheda sa śaraiḥ śailaṃ krauñcaṃ himavataḥ sutam ||
tena haṃsāś ca gṛdhrāś ca meruṃ gacchanti parvatam ||
sa viśīrṇo 'patac chailo bhṛśam ārtasvarān ruvan ||
tasmin nipatite tv anye neduḥ śailā bhṛśaṃ bhayāt ||
sa taṃ nādaṃ bhṛśārtānāṃ śrutvāpi balināṃ varaḥ ||
na prāvyathad ameyātmā śaktim udyamya cānadat ||
sā tadā vipulā śaktiḥ kṣiptā tena mahātmanā ||
bibheda śikharaṃ ghoraṃ śvetasya tarasā gireḥ ||
sa tenābhihato dīno giriḥ śveto 'calaiḥ saha ||
utpapāta mahīṃ tyaktvā bhītas tasmān mahātmanaḥ ||
tataḥ pravyathitā bhūmir vyaśīryata samantataḥ ||
ārtā skandaṃ samāsādya punar balavatī babhau ||
parvatāś ca namaskṛtya tam eva pṛthivīṃ gatāḥ ||
athāyam abhajal lokaḥ skandaṃ śuklasya pañcamīm ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

स तूत्थाय महाबाहुर् उपसान्त्व्य च ताञ् जनान् ॥ धनुर् विकृष्य व्यसृजद् बाणाञ् श्वेते महागिरौ ॥ बिभेद स शरैः शैलं क्रौञ्चं हिमवतः सुतम् ॥ तेन हंसाश् च गृध्राश् च मेरुं गच्छन्ति पर्वतम् ॥ स विशीर्णो ऽपतच् छैलो भृशम् आर्तस्वरान् रुवन् ॥ तस्मिन् निपतिते त्व् अन्ये नेदुः शैला भृशं भयात् ॥ स तं नादं भृशार्तानां श्रुत्वापि बलिनां वरः ॥ न प्राव्यथद् अमेयात्मा शक्तिम् उद्यम्य चानदत् ॥ सा तदा विपुला शक्तिः क्षिप्ता तेन महात्मना ॥ बिभेद शिखरं घोरं श्वेतस्य तरसा गिरेः ॥ स तेनाभिहतो दीनो गिरिः श्वेतो ऽचलैः सह ॥ उत्पपात महीं त्यक्त्वा भीतस् तस्मान् महात्मनः ॥ ततः प्रव्यथिता भूमिर् व्यशीर्यत समन्ततः ॥ आर्ता स्कन्दं समासाद्य पुनर् बलवती बभौ ॥ पर्वताश् च नमस्कृत्य तम् एव पृथिवीं गताः ॥ अथायम् अभजल् लोकः स्कन्दं शुक्लस्य पञ्चमीम् ॥sa tūtthāya mahābāhur upasāntvya ca tāñ janān || dhanur vikṛṣya vyasṛjad bāṇāñ śvete mahāgirau || bibheda sa śaraiḥ śailaṃ krauñcaṃ himavataḥ sutam || tena haṃsāś ca gṛdhrāś ca meruṃ gacchanti parvatam || sa viśīrṇo 'patac chailo bhṛśam ārtasvarān ruvan || tasmin nipatite tv anye neduḥ śailā bhṛśaṃ bhayāt || sa taṃ nādaṃ bhṛśārtānāṃ śrutvāpi balināṃ varaḥ || na prāvyathad ameyātmā śaktim udyamya cānadat || sā tadā vipulā śaktiḥ kṣiptā tena mahātmanā || bibheda śikharaṃ ghoraṃ śvetasya tarasā gireḥ || sa tenābhihato dīno giriḥ śveto 'calaiḥ saha || utpapāta mahīṃ tyaktvā bhītas tasmān mahātmanaḥ || tataḥ pravyathitā bhūmir vyaśīryata samantataḥ || ārtā skandaṃ samāsādya punar balavatī babhau || parvatāś ca namaskṛtya tam eva pṛthivīṃ gatāḥ || athāyam abhajal lokaḥ skandaṃ śuklasya pañcamīm ||Сканда успокаивает пришедших, натягивает лук и стрелами рассекает Краунча, сына Химавата; когда гора падает с болезненным ревом, другие горы кричат от страха, но Сканда не дрожит; он бросает большую шакти и рассекает вершину Швета-горы; пораженная гора вместе с другими взлетает от страха, земля трясется и рассыпается, но, достигнув Сканды, снова становится сильной; горы кланяются ему, возвращаются на землю, и мир начинает почитать Сканду в пятую светлую лунную ночь.

Translation

Махасена встал, успокоил людей, натянул лук и выпустил стрелы в великую белую гору. Он рассек стрелами Краунча, сына Химавата; с тех пор лебеди и грифы идут через него к горе Меру. Рассеченная гора с болезненным ревом упала, и другие горы заревели от страха. Но Сканда, лучший среди сильных, не дрогнул; подняв шакти, он снова издал крик. Брошенная им огромная шакти быстро рассекла страшную вершину Швета-горы. Пораженная гора, вместе с другими, в страхе от великого Сканды взлетела, оставив землю. Тогда земля содрогнулась и стала распадаться со всех сторон, но, приблизившись к Сканде, снова стала сильной. Горы поклонились ему и вернулись на землю. С тех пор этот мир начал почитать Сканду в пятую ночь светлой половины месяца».

Commentary

Пятая лунная ночь связана с первым явлением силы Сканды. Он пугает горы, но возвращает земле устойчивость: его грозность служит восстановлению порядка.

Version

5ac66fbec4e3 · published Jun 18, 2026, 6:40:37 AM UTC