Mahabharata 3.220.1-7

Devanāgarī

मार्कण्डेय उवाच
यदा स्कन्देन मातॄणाम् एवम् एतत् प्रियं कृतम् ॥
अथैनम् अब्रवीत् स्वाहा मम पुत्रस् त्वम् औरसः ॥
इच्छाम्य् अहं त्वया दत्तां प्रीतिं परमदुर्लभाम् ॥
ताम् अब्रवीत् ततः स्कन्दः प्रीतिम् इच्छसि कीदृशीम् ॥
स्वाहोवाच
दक्षस्याहं प्रिया कन्या स्वाहा नाम महाभुज ॥
बाल्यात् प्रभृति नित्यं च जातकामा हुताशने ॥
न च मां कामिनीं पुत्र सम्यग् जानाति पावकः ॥
इच्छामि शाश्वतं वासं वस्तुं पुत्र सहाग्निना ॥
स्कन्द उवाच
हव्यं कव्यं च यत् किं चिद् द्विजा मन्त्रपुरस्कृतम् ॥
होष्यन्त्य् अग्नौ सदा देवि स्वाहेत्य् उक्त्वा समुद्यतम् ॥
अद्य प्रभृति दास्यन्ति सुवृत्ताः सत्पथे स्थिताः ॥
एवम् अग्निस् त्वया सार्धं सदा वत्स्यति शोभने ॥
मार्कण्डेय उवाच
एवम् उक्ता ततः स्वाहा तुष्टा स्कन्देन पूजिता ॥
पावकेन समायुक्ता भर्त्रा स्कन्दम् अपूजयत् ॥

Transliteration (IAST)

mārkaṇḍeya uvāca
yadā skandena mātṝṇām evam etat priyaṃ kṛtam ||
athainam abravīt svāhā mama putras tvam aurasaḥ ||
icchāmy ahaṃ tvayā dattāṃ prītiṃ paramadurlabhām ||
tām abravīt tataḥ skandaḥ prītim icchasi kīdṛśīm ||
svāhovāca
dakṣasyāhaṃ priyā kanyā svāhā nāma mahābhuja ||
bālyāt prabhṛti nityaṃ ca jātakāmā hutāśane ||
na ca māṃ kāminīṃ putra samyag jānāti pāvakaḥ ||
icchāmi śāśvataṃ vāsaṃ vastuṃ putra sahāgninā ||
skanda uvāca
havyaṃ kavyaṃ ca yat kiṃ cid dvijā mantrapuraskṛtam ||
hoṣyanty agnau sadā devi svāhety uktvā samudyatam ||
adya prabhṛti dāsyanti suvṛttāḥ satpathe sthitāḥ ||
evam agnis tvayā sārdhaṃ sadā vatsyati śobhane ||
mārkaṇḍeya uvāca
evam uktā tataḥ svāhā tuṣṭā skandena pūjitā ||
pāvakena samāyuktā bhartrā skandam apūjayat ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

मार्कण्डेय उवाच यदा स्कन्देन मातॄणाम् एवम् एतत् प्रियं कृतम् ॥ अथैनम् अब्रवीत् स्वाहा मम पुत्रस् त्वम् औरसः ॥ इच्छाम्य् अहं त्वया दत्तां प्रीतिं परमदुर्लभाम् ॥ ताम् अब्रवीत् ततः स्कन्दः प्रीतिम् इच्छसि कीदृशीम् ॥ स्वाहोवाच दक्षस्याहं प्रिया कन्या स्वाहा नाम महाभुज ॥ बाल्यात् प्रभृति नित्यं च जातकामा हुताशने ॥ न च मां कामिनीं पुत्र सम्यग् जानाति पावकः ॥ इच्छामि शाश्वतं वासं वस्तुं पुत्र सहाग्निना ॥ स्कन्द उवाच हव्यं कव्यं च यत् किं चिद् द्विजा मन्त्रपुरस्कृतम् ॥ होष्यन्त्य् अग्नौ सदा देवि स्वाहेत्य् उक्त्वा समुद्यतम् ॥ अद्य प्रभृति दास्यन्ति सुवृत्ताः सत्पथे स्थिताः ॥ एवम् अग्निस् त्वया सार्धं सदा वत्स्यति शोभने ॥ मार्कण्डेय उवाच एवम् उक्ता ततः स्वाहा तुष्टा स्कन्देन पूजिता ॥ पावकेन समायुक्ता भर्त्रा स्कन्दम् अपूजयत् ॥mārkaṇḍeya uvāca yadā skandena mātṝṇām evam etat priyaṃ kṛtam || athainam abravīt svāhā mama putras tvam aurasaḥ || icchāmy ahaṃ tvayā dattāṃ prītiṃ paramadurlabhām || tām abravīt tataḥ skandaḥ prītim icchasi kīdṛśīm || svāhovāca dakṣasyāhaṃ priyā kanyā svāhā nāma mahābhuja || bālyāt prabhṛti nityaṃ ca jātakāmā hutāśane || na ca māṃ kāminīṃ putra samyag jānāti pāvakaḥ || icchāmi śāśvataṃ vāsaṃ vastuṃ putra sahāgninā || skanda uvāca havyaṃ kavyaṃ ca yat kiṃ cid dvijā mantrapuraskṛtam || hoṣyanty agnau sadā devi svāhety uktvā samudyatam || adya prabhṛti dāsyanti suvṛttāḥ satpathe sthitāḥ || evam agnis tvayā sārdhaṃ sadā vatsyati śobhane || mārkaṇḍeya uvāca evam uktā tataḥ svāhā tuṣṭā skandena pūjitā || pāvakena samāyuktā bhartrā skandam apūjayat ||Когда Сканда исполняет желание матерей, Сваха говорит, что он ее родной сын, и просит редкую любовь; она открывает, что с детства любит Хуташану, но Агни не знает ее как желающую его, и хочет вечного пребывания с Агни; Сканда дает ей дар: всякий раз, когда дваждырожденные будут с мантрами приносить хавью и кавью в Агни, они будут говорить 'сваха', и с этого дня Агни всегда будет жить вместе с ней; Сваха довольна, соединяется с Павака и почитает Сканду.

Translation

Когда Сканда исполнил желание матерей, Сваха сказала ему: «Ты мой родной сын. Я хочу получить от тебя редкую любовь». Сканда спросил: «Какой любви ты желаешь?» Сваха сказала: «Я любимая дочь Дакши, по имени Сваха. С детства я всегда испытывала любовь к Хуташане, но Павака не знает меня как желающую его. Я хочу, сын, вечно жить вместе с Агни». Сканда ответил: «Какое бы хавья и кавья ни приносили дваждырожденные в Агни с мантрами, отныне они будут подавать его, произнеся “сваха”. С этого дня люди доброго поведения, стоящие на добром пути, будут давать так, и Агни всегда будет жить вместе с тобой, прекрасная». Удовлетворенная Сваха, почтенная Скандой, соединилась с Павака как с мужем и почитала Сканду».

Commentary

Дар Свахе объясняет саму формулу приношения. Ее имя становится мостом между мантрой, Агни и жертвенным даром.

Version

b025dd9fb535 · published Jun 18, 2026, 6:40:37 AM UTC