Mahabharata 3.228.1-5

Devanāgarī

वैशंपायन उवाच
धृतराष्ट्रं ततः सर्वे ददृशुर् जनमेजय ॥
पृष्ट्वा सुखम् अथो राज्ञः पृष्ट्वा राज्ञा च भारत ॥
ततस् तैर् विहितः पूर्वं समङ्गो नाम बल्लवः ॥
समीपस्थास् तदा गावो धृतराष्ट्रे न्यवेदयत् ॥
अनन्तरं च राधेयः शकुनिश् च विशां पते ॥
आहतुः पार्थिवश्रेष्ठं धृतराष्ट्रं जनाधिपम् ॥
रमणीयेषु देशेषु घोषाः संप्रति कौरव ॥
स्मारणासमयः प्राप्तो वत्सानाम् अपि चाङ्कनम् ॥
मृगया चोचिता राजन्न् अस्मिन् काले सुतस्य ते ॥
दुर्योधनस्य गमनं त्वम् अनुज्ञातुम् अर्हसि ॥

Transliteration (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
dhṛtarāṣṭraṃ tataḥ sarve dadṛśur janamejaya ||
pṛṣṭvā sukham atho rājñaḥ pṛṣṭvā rājñā ca bhārata ||
tatas tair vihitaḥ pūrvaṃ samaṅgo nāma ballavaḥ ||
samīpasthās tadā gāvo dhṛtarāṣṭre nyavedayat ||
anantaraṃ ca rādheyaḥ śakuniś ca viśāṃ pate ||
āhatuḥ pārthivaśreṣṭhaṃ dhṛtarāṣṭraṃ janādhipam ||
ramaṇīyeṣu deśeṣu ghoṣāḥ saṃprati kaurava ||
smāraṇāsamayaḥ prāpto vatsānām api cāṅkanam ||
mṛgayā cocitā rājann asmin kāle sutasya te ||
duryodhanasya gamanaṃ tvam anujñātum arhasi ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

वैशंपायन उवाच धृतराष्ट्रं ततः सर्वे ददृशुर् जनमेजय ॥ पृष्ट्वा सुखम् अथो राज्ञः पृष्ट्वा राज्ञा च भारत ॥ ततस् तैर् विहितः पूर्वं समङ्गो नाम बल्लवः ॥ समीपस्थास् तदा गावो धृतराष्ट्रे न्यवेदयत् ॥ अनन्तरं च राधेयः शकुनिश् च विशां पते ॥ आहतुः पार्थिवश्रेष्ठं धृतराष्ट्रं जनाधिपम् ॥ रमणीयेषु देशेषु घोषाः संप्रति कौरव ॥ स्मारणासमयः प्राप्तो वत्सानाम् अपि चाङ्कनम् ॥ मृगया चोचिता राजन्न् अस्मिन् काले सुतस्य ते ॥ दुर्योधनस्य गमनं त्वम् अनुज्ञातुम् अर्हसि ॥vaiśaṃpāyana uvāca dhṛtarāṣṭraṃ tataḥ sarve dadṛśur janamejaya || pṛṣṭvā sukham atho rājñaḥ pṛṣṭvā rājñā ca bhārata || tatas tair vihitaḥ pūrvaṃ samaṅgo nāma ballavaḥ || samīpasthās tadā gāvo dhṛtarāṣṭre nyavedayat || anantaraṃ ca rādheyaḥ śakuniś ca viśāṃ pate || āhatuḥ pārthivaśreṣṭhaṃ dhṛtarāṣṭraṃ janādhipam || ramaṇīyeṣu deśeṣu ghoṣāḥ saṃprati kaurava || smāraṇāsamayaḥ prāpto vatsānām api cāṅkanam || mṛgayā cocitā rājann asmin kāle sutasya te || duryodhanasya gamanaṃ tvam anujñātum arhasi ||Все приходят к Дхритараштре, обмениваются вопросами о благополучии, и заранее подготовленный пастух по имени Саманга сообщает царю, что коровы находятся поблизости; затем Радхея и Шакуни говорят царю, что гхоши находятся в красивых местах, пришло время пересчета и клеймения телят, а также время охоты для его сына Дурьодханы, поэтому царь должен разрешить поездку.

Translation

Вайшампаяна сказал: «Затем все они пришли к Дхритараштре, о Джанамеджая. Спросив о благополучии царя и сами будучи спрошены им, они приступили к делу. Пастух по имени Саманга, которого они заранее подготовили, стоя поблизости, сообщил Дхритараштре о коровах. Затем Радхея и Шакуни сказали лучшему из царей, Дхритараштре: «О Каурав, гхоши сейчас находятся в прекрасных местах. Пришло время пересчета и клеймения телят. И охота, царь, в это время уместна для твоего сына. Ты должен разрешить Дурьодхане отправиться».

Commentary

Замысел сразу строится как постановка: подготовленный пастух, удобный повод, правильные слова. Внешняя правдоподобность прикрывает внутренний яд.

Version

3b7e1279abb6 · published Jun 18, 2026, 6:49:32 AM UTC